../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-424
┌tg.dags.: 06/19/2017
┌tgßfa: 8.0
2.02.07.16 KynfŠri karla - bakterÝur, sveppir
Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
Heiti rannsˇknar: KynfŠri karla - almenn rŠktun, KynfŠri karla - svepparŠktun
Samheiti:
P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
    Hide details for ┴bending┴bending
    • Grunur um bakterÝusřkingu Ý kynfŠrum karla.
    • Grunur um sveppasřkingu Ý ■vagrßs, h˙fubˇlgu (balanitis) e­a forh˙­arbˇlgu (balanoposthitis). Sveppasřkingar ß ytri kynfŠrum karla og Ý ■vagrßs eru oftast af v÷ldum Candida(langoftast C. albicans), sem veldur h˙fubˇlgu (balanitis), forh˙­arbˇlgu (balanoposthitis), og stundum ■vagrßsarbˇlgu. Um 15-20% karla bera Candida ß ytri kynfŠrum, og beratÝ­nin getur jafnvel veri­ hŠrri hjß k÷rlum sem ekki hafa veri­ umskornir. Candida sřking hjß maka er ßhŠttu■ßttur fyrir Candida sřklun og sřkingum hjß k÷rlum (Mayser 1999). Einkenni eru ro­i, klß­i, ■ruska og rau­ar bˇlur; sřkingin getur brei­st ˙t til pungs, nßra og spangar (perineum). Ef sykursřki e­a ˇnŠmisbŠling er til sta­ar geta jafnvel myndast sßr. A­rir sveppir sem geta ÷rsjaldan valdi­ sřkingum ß getna­arlim karla eru h˙­sveppir og Trichosporon inkin. Sřni sem tekin eru frß h˙­, ■.e. h˙­skaf, Štti ■vÝ a­ merkja "h˙­" ■vÝ ■au ■arf a­ rannsaka eins og hornvef.

    M÷gulegar vi­bˇtarrannsˇknir: LekandarŠktun
    Hide details for Grunnatri­i rannsˇknarGrunnatri­i rannsˇknar
    Almenn rŠktun.
    Helstu sřkingar Ý kynfŠrum karla eru sřking Ý forh˙­ og kˇngi (balanoposthitis), Ý eistalyppum (epididymitis), Ý eistum (orchitis), Ý bl÷­ruhßlskirtli, křli e­a dreyf­ sřking (prostatitis, prostata abcess) og sřking Ý ■vagrßs.

    Sřking Ý forh˙­ og kˇngi.
      Einkennin eru verkur, bˇlga og gr÷ftur undir forh˙­. Algengustu sřkingavaldarnir eru Streptococcus pyogenes (Str. gr A), S. aureus, bakterÝur sem eru a­ e­lilegu Ý meltingafŠrunum, til dŠmis gram neikvŠ­ir stafir af Šttinni Enterobacteriaceae, Pseudomonas spp., Enterococcus spp. og loftfŠlnar bakterÝur.
    Sřking Ý eistalyppum.
      Einkennin eru verkur, bˇlga og eymsli Ý eistalyppum og pung. Algengustu sřkingavaldarnir eru Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeaeog bakterÝur sem eru a­ e­lilegu Ý meltingafŠrunum, til dŠmis gram neikvŠ­ir stafir af Šttinni Enterobacteriaceae, Pseudomonas spp., Enterococcus. Mun sjaldgŠfari eru Mycobacterium tuberculosis. (2).
    Sřking Ý eistum.
      Einkennin eru verkur, bˇlga og eymsli Ý pung. Algengustu sřkingavaldarnir eru Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeaeog bakterÝur sem eru a­ e­lilegu Ý meltingafŠrunum, til dŠmis gram neikvŠ­ir stafir af Šttinni Enterobacteriaceae, Pseudomonas spp., Enterococcus. Mun sjaldgŠfari er Mycobacterium tuberculosis. (2).
    Sřking Ý bl÷­ruhßlskirtli, křli e­a dreyf­ sřking.
      Einkennin eru ˇ■Šgindi vi­ ■vaglßt, tÝ­ ■vaglßt, sl÷pp buna, jafnvel svo a­ lÝti­ sem ekkert komi. Algengustu sřkingavaldarnir eru bakterÝur sem eru a­ e­lilegu Ý meltingafŠrunum, til dŠmis gram neikvŠ­ir stafir af Šttinni Enterobacteriaceae, Pseudomonas spp., Enterococcusog Neisseria
      gonorrhoeae.
    Sřking Ý ■vagrßs.
      Einkennin eru ˇ■Šgindi vi­ ■vaglßt, sßrsauki og graftrarkennd ˙tfer­. Algengustu ■ekktu sřkingavaldarnir eru Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, Trichomonas vaginalis, Mycoplasma genitalium, Herpes simplex virus, Adenovirus og Ureaplasma urealyticum. Flestir sřkingavaldarnir berast helst vi­ kynm÷k. Hugsanlegt er a­ lekandi greinist vi­ ■ß rŠktun sem um er rŠtt Ý ■essum kafla, en enginn hinna sřkingavaldanna. ═ undantekningartilfellum geta gram neikvŠ­ir stafir veri­ sřkingavaldar Ý ■vagrßs, til dŠmis hjß k÷rlum me­ sykursřki, eftir ßverka ß ■vagrßsina og tengslum vi­ ■vaglegg.
    Sřni­ er smßsjßrsko­a­ og sett Ý almenna bakterÝurŠktun (ekki er leita­ a­ loftfŠlnum bakterÝum). Greinist bakterÝa sem talin er lÝklegur meinvaldur er h˙n tegundargreind og gert nŠmi. Rannsˇknin tekur a­ jafna­i tvo til ■rjß sˇlarhringa.

    SvepparŠktun
    Sřni­ er smßsjßrsko­a­ og rŠktun fer fram ß Sabouraud Šti Ý 5 daga. NŠmisprˇf ß sveppum sem vaxa frß kynfŠrum eru venjulega ekki ger­ sbr. lei­beiningar um nŠmisprˇf.
    Hide details for SřnatakaSřnataka
      Hide details for SÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷kuSÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷ku
      Helst skal taka sřni fyrir sřkla- e­a sveppalyfjagj÷f. V÷xtur sveppa bŠlist ■ˇ sÝ­ar (eftir lyfjagj÷f) en v÷xtur bakterÝa eftir bakterÝulyfjagj÷f.
      Hide details for Ger­ og magn sřnisGer­ og magn sřnis
      Strok frß ■vagrßs e­a ˙tfer­ frß ■vagrßs.
      Strok frß re­urh˙fu og undan forh˙­.
      Hide details for Lřsing sřnat÷kuLřsing sřnat÷ku
      BakterÝurŠktun
      Sřking Ý forh˙­ og kˇngi.
      Strok er teki­ undan forh˙­inni.

      Sřking Ý eistalyppum e­a eistum.
      Hafa ber Ý huga lÝkur ß sřkingu af v÷ldum Chlamydia trachomatis og Neisseria gonorrhoeae, sjß vi­eigand lei­beinigar um sřnat÷ku. A­ auki er vi­ hŠfi a­ taka mi­bunu■vag Ý rŠktun. SÚ Ýger­ er stungi­ ß henni eftir a­ hafa sˇtthreinsa­ h˙­ ß pungnum (Ýger­ir). Vefur frß sřkta svŠ­inu er gott sřni (Ý vefjarŠktun).

      Sřking Ý bl÷­ruhßlskirtli.
      Bl÷­ruhßlskirtillinn er nudda­ur eftir a­ sj˙klingurinn hefur haft ■vaglßt. Ůa­ sem kemur ˙t vi­ nuddi­ er lßti­ Ý dau­hrinsa­ Ýlßt og sent Ý rŠktun. Komi ekkert mß taka strok frß ■vagrßsinni. Stundum er mŠlt me­ ■vÝ a­ taka r÷­ sřna til a­ sta­setja sřkinguna. ═ fyrstu eru teknir um 5 til 10 ml af fyrstubunu■vagi og sÝ­an mi­bunu■vag. Ůß er bl÷­ruhßlskirtillinn nudda­ur og ■a­ sem ■ß kemur ˙t lßti­ drj˙pa Ý dau­hreinsa­ Ýlßt og sent Ý rŠktun. Loks 5 til 10 ml af ■vagi sem kemur strax eftir nuddi­. Athugi­ a­ mikilvŠgt er a­ merkja sřnin vel og leggja ß ■a­ ßherslu ß bei­ni a­ ■vagi­ sÚ ekki venjulegt ■vagsřni.

      Ůvagrßsarstrok: Gr÷nnum bakterÝurŠktunarpinna er stungi­ upp Ý ■vagrßsina eftir a­ ■vagrßsaropi­ hefur veri­ hreinsa­. SÚ sjßanleg ˙tfer­ er h˙n tekin, annars er pinnanum stungi­ upp, helst um tvo sentÝmetra.

      SvepparŠktun
      Ef grunur er um yfirbor­ssřkingu af v÷ldum sveppa er pinna stroki­ yfir hi­ sřkta svŠ­i. Ůegar forh˙­arbˇlga er til sta­ar skal taka sřni dj˙pt undir forh˙­inni.

      Írugg losun sřnat÷kuefna og ßhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla
      Hide details for Geymsla ef bi­ ver­ur ß sendinguGeymsla ef bi­ ver­ur ß sendingu
      ═ kŠli e­a stofuhita, mest Ý sˇlarhring.
      ┌tfer­ ˙r bl÷­ruhßlskirtli, e­a ■vag teki­ vi­ nudd ß bl÷­ruhßlskirtil, skal senda strax ß sřklafrŠ­ideildina.

    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
      Hide details for SvarSvar
      NeikvŠtt svar berst eftir tvo virka daga, en rannsˇknin getur teki­ lengri tÝma. Lokani­urst÷­ur ˙r svepparannsˇkn geta ■ˇ komi­ nokkrum d÷gum sÝ­ar.
      Hide details for T˙lkunT˙lkun
      • Oft er erfitt a­ meta ■ř­ingu bakterÝa sem rŠktast frß ■vagrßs. Margar hafa a­ e­lilegu bˇlfestu fremst Ý ■vagrßsinni. RŠktist hugsanlegir meinvaldar eru ■eir greindir til tegundar og gert nŠmisprˇf.
      • RŠktist meira ˙r ■vagi af ßkve­inni bakterÝutegund eftir nudd ß bl÷­ruhßlskirtil en fyrir (oft mi­a­ vi­ tÝfalt meira) ■ykir lÝklegt a­ bakterÝutegundin geti veri­ meinvaldur.
      • Ůegar Candida rŠktast frß yfirbor­i e­a ˙r ■vagrßs ■arf a­ meta ni­urst÷­ur ˙t frß klÝnÝskri mynd, ■ar sem gersveppir geta fundist Ý e­lilegri flˇru. DŠmiger­ einkenni og jßkvŠ­ rannsˇkn benda sterklega til sveppasřkingar.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D.C.
    2. Garcia LS og fÚl. Clinical Microbiology Procedures Handbook. ASM Press, Wasington D.C.
    3. Mayser P. Mycotic infections of the penis. ANDROLOGIA 31 (Suppl. l), 13-16 (1999)

      Ritstjˇrn

      Erla Sigvaldadˇttir
      ËlafÝa SvandÝs GrÚtarsdˇttir
      SigrÝ­ur Ëlafsdˇttir
      Gu­r˙n Svanborg Hauksdˇttir
      Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir
      Theˇdˇra GÝsladˇttir
      KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

      Sam■ykkjendur

      ┴byrg­arma­ur

      Gu­r˙n Svanborg Hauksdˇttir
      Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir

      ┌tgefandi

      Theˇdˇra GÝsladˇttir

      Upp »


      Skjal fyrst lesi­ ■ann 03/03/2011 hefur veri­ lesi­ 44999 sinnum

      © Origo 2019