../ IS  
Útgefiğ gæğaskjal: Leiğbeiningar
Skjalnúmer: Rsık-206
Útg.dags.: 03/22/2021
Útgáfa: 6.0
2.02.07.30 Vefjasıni - hreint svæği - bakteríur, sveppir, mıkóbakteríur
Hide details for Rannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriğiRannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriği
Heiti rannsókna:
    Hreint svæği/vefur - almenn ræktun
    Hreint svæği/vefur - svepparæktun
    Hreint svæği/vefur - berklaræktun
Samheiti: Steril svæği.
Pöntun: Beiğni um sıklarannsókn eğa Cyberlab innan LSH. Verğ: Sjá Gjaldskrá
    Hide details for ÁbendingÁbending
    Bakteríurannsókn. Grunur um sıkingu á svæği sem er ağ eğlilegu án örvera. Sınin eru tekin í ağgerğ şar sem leitast er viğ ağ bakteríur frá umhverfi komist ekki ağ şeim. Mikilvægt er ağ góğar upplısingar fylgi sıninu ef nauğsynlegt skyldi reynast ağ beita óvanalegum ağferğum viğ ağ rækta sjaldgæfa sıkla.
    Svepparannsókn. Grunur um sveppasıkingu í innri líffærum (ekki slímhúğ hollífæra).
    Sést ağallega hjá ónæmisbældum sjúklingum og er af völdum gersveppa (oftast Candida), myglusveppa (oftast Aspergillus) eğa tvíbreytisveppa (dimorphic fungi).
    Ef grunur um sıkingu á slímhúğum eğa blóğborna sıkingu til húğar, sjá Vefjasıni-húğ/slímhúğ.
    Mıkóbakteríurannsókn. (1) Grunur um sıkingu af völdum mıkóbaktería úr M. tuberculosis komplex eğa M. haemophilum, M. marinum, M. fortuitum, M. abscessus og M. chelonae.
    (2) Eftirlit eftir meğferğ.

    Mögulegar viğbótarrannsóknir:
    Bakteríurannsóknir. Ræktun meğ óvanalegar bakteríur í huga (til dæmis Francisellaspp., Brucella spp. eğa Bartonella spp). Hafa skal samband viğ sıklafræğing til ağ tryggja rétta meğferğ sınis.
    Hide details for Grunnatriği rannsóknarGrunnatriği rannsóknar
    Bakteríurannsókn. Sıniğ er smásjárskoğağ sé şess nokkur kostur og sett í almenna ræktun í lofti og loftfirrt. Viğ sérstakar ağstæğur er beitt óhefğbundnum ağferğum, sıniğ ræktağ lengur eğa á öğru æti en venjulega.
    Svepparannsókn. Ef nægilegt magn fæst er gerğ bæği smásjárskoğun og ræktun, ağ öğrum kosti er smásjárskoğun sleppt. Sıniğ er skoriğ í minni einingar, sett á gler og litağ meğ Gramslitun (eğa öğrum litum eftir şörfum). Ræktun fer fram í 3 vikur. Allur gróğur er greindur meğ viğeigandi ağferğum. Upplısingar um næmispróf má finna í leiğbeiningum.
    Mıkóbakteríurannsókn. Sıni úr vef frá hreinu svæği er mariğ í mortéli og smásjárskoğağ eftir litun meğ Auramin O og ræktuğ í BacT/Alert kolbum og á Lövenstein-Jensen æti. ktun fer fram í 6 vikur. Şegar sırufastir stafir ræktast er framkvæmd kjarnsırumögnun á gróğrinum til ağ greina mıkóbakteríur til tegundar. Ef M. tuberculosis komplex greinist er leitağ ağ lyfjaónæmisgenum sem skrá fyrir ónæmi gegn rifampicin og isoniazid. Biğja şarf sérstaklega um næmispróf á öğrum mıkóbakteríutegundum.
    Hide details for SınatakaSınataka
      Hide details for Sérstök tímasetning sınatökuSérstök tímasetning sınatöku
      Æskilegt er ağ taka sıniğ fyrir sıkla- eğa sveppalyfjameğferğ; vöxtur sveppa bælist şó síğar (eftir lyfjagjöf) en vöxtur baktería eftir bakteríulyfjagjöf.
      Hide details for Ílát og áhöldÍlát og áhöld
      Vefjasıni sett í dauğhreinsağ glas meğ utanáskrúfuğu loki. Ef sıni er lítiğ og kemst ekki tafarlaust á Sıklafræğideild má setja 2-3 dropa af saltvatni í glasiğ til ağ hindra uppşornun sınis, en ekki svo mikiğ ağ şynning verği á sıni; ekki setja sıni í grisju. Aldrei skal setja sıni til sıklarannsóknar í formalín!
      Hide details for Gerğ og magn sınisGerğ og magn sınis
      Senda ber eins mikiğ magn af sıktum vef og hægt er, a.m.k. 1 g og helst 0,5-1,0 cm. Fjöldi og gæği rannsókna eru háğ magni og gæğum sınis. Oft er beğiğ um ólíkar rannsóknir á sama sıni; ef lítiğ magn berst verğur ağ takmarka fjölda rannsókna. Fyrir mıkóbakteríurannsókn gildir ağ ef ostkennt svæği sést í vef er best ağ taka sıniğ úr jağri şess. Vefjabita úr húğsárum skal taka í jağri sárs.
      Hide details for Lısing sınatökuLısing sınatöku
      Reyna ağ fjarlægja allan dauğan vef áğur en sıniğ er tekiğ.
      Vefjasıni er tekiğ í skurğağgerğ eğa meğ ástungu í gegnum húğ eftir hreinsun húğar meğ sótthreinsandi efni sem er látiğ şorna fyrir sınatöku.
      Örugg losun sınatökuefna og áhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla
      Hide details for Geymsla ef biğ verğur á sendinguGeymsla ef biğ verğur á sendingu
      Bakteríu- og svepparannsókn. Sıniğ skal berast á rannsóknarstofuna strax ağ lokinni sınatöku. Í neyğ má geyma sıniğ í allt ağ 24 klst og şá í kæli eğa stofuhita. Sıni fyrir svepparannsókn skal geyma viğ stofuhita.
      Mıkóbakteríurannsókn. Ef flutningur tefst um meira en 1 klst skal geyma í kæli < 24 klst. ATH! Undantekning er blóğmergsıni, sem skal geyma viğ 35 – 37°C.
      Hide details for FlutningskröfurFlutningskröfur
      Flytja má viğ stofuhita.
      Mıkóbakteríurannsókn. Verja şarf sıni fyrir ljósi, şar sem mıkóbakteríur eru næmar fyrir útfjólubláum geislum.

    Hide details for NiğurstöğurNiğurstöğur
      Hide details for SvarSvar
      Bakteríurannsókn. Neikvæğ niğurstağa liggur fyrir 7 sólarhringum eftir ağ sıni berst. Jákvæğ ræktun getur tekiğ lengri tíma. Ağ jafnaği eru allar bakteríur sem vaxa tegundagreindar og gert næmi.
      Svepparannsókn. Neikvæğ svör fást eftir 3 vikur. Jákvæğ svör: Ef sveppir sjást viğ smásjárskoğun á vefjasıni eğa ræktast frá innri líffærum er hringt til meğferğarağila; endanlegar niğurstöğur meğ greiningu sveppa fylgja.
      Mıkóbakteríurannsókn. Neikvæğ svör fást eftir 6 vikur. Niğurstöğur úr smásjárskoğun liggja fyrir eftir 1 – 2 virka daga og úr jákvæğri ræktun oftast < 3 vikna frá sáningu. Svörun jákvæğrar smásjárskoğunar er í plúsum: (i) + táknar 3 – 9 sırufastir stafir á gleri; (ii) ++ táknar > 10 sırufastir stafir á gleri; (iii) +++ táknar > 1 sırufastur stafur í hverju svæği. Şegar sırufastir stafir sjást í sıni eğa ræktast eru niğurstöğur hringdar til meğferğarağila. Niğurstöğur jákvæğrar smásjárskoğunar eru sendar bréflega/rafrænt, og endanleg greining á bakteríum fylgir síğan.
      Hide details for TúlkunTúlkun
      Bakteríurannsókn. Í flestum tilfellum má gera ráğ fyrir ağ şær bakteríur sem greinast séu sıkingarvaldar. Şağ eru şó alltaf einhverjar líkur á ağ bakteríur hafi borist á vefjabitann frá ağlægum vefjum eğa húğ.
      Svepparannsókn. Şegar sveppir finnast í vefjasınum úr innri líffærum eru şeir taldir sıkingarvaldar şar til annağ sannast. Neikvæğ rannsókn útilokar ekki sıkingu.
      Mıkóbakteríurannsókn. M. tuberculosis telst alltaf sjúkdómsvaldur. Greining annarra mıkóbaktería verğur ağ túlka í samræmi viğ tegund og bakteríumagn, einkenni og undirliggjandi ástand sjúklings, gerğ sınis og líkur á umhverfismengun, s.s. úr vatni. Næmi smásjárskoğunar er 22 til 81% samanboriğ viğ ræktun mıkóbaktería. Neikvæğ smásjárskoğun útilokar şví ekki sıkingu. Sértæknin er >99% fyrir Mycobacterium ættkvíslina; örfáar ağrar bakteríur eru einnig sıurfastar s.s. Nocardia og Rhodococcus. Ekki er hægt ağ greina tegund í smásjárskoğun og litunin greinir bæği lifandi og dauğar mıkóbakteríur. Smásjárskoğun hefur takmarkağ gildi viğ eftirlit meğ meğferğarárangri, şar sem dauğir sırufastir stafir geta fundist í nokkra mánuği í sınum eftir upphaf meğferğar. Neikvæğ smásjárskoğun og ræktun útiloka ekki sıkingu af völdum mıkóbaktería.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Jorgensen JH, Pfaller MA og fél.Manual of Clinical Microbiology.
    2. Amy L. Leber og fél. Clinical Microbiology Procedures Handbook.

      Ritstjórn

      Ólafía Svandís Grétarsdóttir
      Sigríğur Ólafsdóttir
      Kristján Orri Helgason - krisorri
      Guğrún Svanborg Hauksdóttir
      Ingibjörg Hilmarsdóttir
      Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

      Samşykkjendur

      Ábyrgğarmağur

      Kristján Orri Helgason - krisorri
      Guğrún Svanborg Hauksdóttir
      Ingibjörg Hilmarsdóttir

      Útgefandi

      Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

      Upp »


      Skjal fyrst lesiğ şann 09/28/2011 hefur veriğ lesiğ 65118 sinnum