../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-338
┌tg.dags.: 03/13/2018
┌tgßfa: 8.0
┴b.ma­ur: krisorri

2.02.07.20 Skimun MËSA leit

Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
Heiti rannsˇknar: MËSA skimun
Samheiti:
P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
    Hide details for ┴bending┴bending
    Methicillin ˇnŠmir Staphylococcus aureus (MËSA) eru me­ MecA e­a MecC gen sem kˇ­a fyrir penicillin bindandi prˇteini 2a (PBP2A) sem veldur ˇnŠmi fyrir cloxacillini og ÷­rum beta laktam lyfjum. Enska heiti­ yfir MËSA er MRSA, Methicillin Resistant Staphylococcus aureus. MËSAr hafa fari­ vaxandi sÝ­astli­na ßratugi og nß­ ˙tbrei­slu Ý flestum vestrŠnum rÝkjum nema ß Nor­url÷ndunum, en ■ar hefur miki­ veri­ gert til a­ draga ˙r ˙tbrei­slu ■eirra. A­ger­ir gegn ˙tbrei­slu MËSA eru m.a. einangrun MËSA bera, upprŠtingarme­fer­ Ý v÷ldum tilfellum, skimun hjß ßhŠttuhˇpum og MËSA leit ■egar nř tilfelli greinast. MËSA getur einnig valdi­ alvarlegum sřkingum Ý samfÚlaginu, en stŠrsti vandinn er ß sj˙krah˙sum ■ar sem hann veldur sřkingum Ý tengslum vi­ inngrip og a­ger­ir. Helsti tilgangur me­ MËSA leit / skimun er ■vÝ a­ hindra ˙tbrei­slu ■eirra innan sj˙krastofnana.

    Sřni Ý MËSA skimun eru tekin hjß einstaklingum sem eru taldir Ý aukinni ßhŠttu ß MËSA smiti og eru Ý tengslum vi­ heilbrig­is■jˇnustu, řmist sem starfsmenn e­a sj˙klingar. Sřnataka er ßvallt Ý samrŠmi vi­ fyrirmŠli sřkingavarnadeildar/teymis vi­eigandi sj˙krastofnunar. ┴ LandspÝtala: sjß verklagsreglu um skimun vi­ komu/innl÷gn ß LandspÝtala.

    Helstu ßhŠttuhˇpar:
      • Sj˙klingur hefur ß­ur greinst me­ MËSA og er merktur Ý greinilega Ý sj˙kraskřrslu (ß LSH Ý snjˇkorni S÷gu).
      • Sj˙klingur hefur starfa­ vi­ e­a nota­ heilbrig­is■jˇnustu erlendis ß sÝ­ustu 6 mßnu­um og dv÷l vara­ lengur en 24 klst. e­a fari­ Ý blˇ­skilun.
      • Sj˙klingur hefur veri­ me­ křli e­a endurteknar h˙­sřkinga (oftar en einu sinni) sem voru me­h÷ndla­ar me­ sřklalyfjum, sÝ­ustu 6 mßnu­i.
      • Sj˙klingur er flˇttama­ur e­a hŠlisleitandi.

    Ůegar ˇvŠnt tilfelli af MËSA greinist innan heilbrig­is■jˇnustu eru sřni tekin Ý samrŠmi vi­ ßhŠttumat, sem sřkingavarnadeild/teymi vi­komandi sj˙krastofnunar annast.

    M÷gulegar vi­bˇtarrannsˇknir: Skimun fyrir MËSA getur fylgt skimun fyrir ÷­rum ˇnŠmum bakterÝum, s.s. VËE og BBL (ESBL/AmpC/Karbapenemasar).
    Hide details for Grunnatri­i rannsˇknarGrunnatri­i rannsˇknar
    TvŠr a­fer­ir eru nota­ar til a­ greina MËSA ß SřklafrŠ­ideild LSH. Annarsvegar hef­bundin rŠktun sem tekur yfirleitt 2-4 sˇlarhringa og hinsvegar kjarnsřrum÷gnun sem gefur ni­urst÷­ur samdŠgurs.
    Strok sem eru rŠktu­ fara Ý fljˇtandi Šti Ý 24 klst., eftir ■a­ er Štinu sß­ ß skßlar sem eru rŠkta­ar ßfram Ý 24 klst a­ auki. A­ ■vÝ loknu er lesi­ af skßlunum, grunsamlegar ■yrpingar fara Ý nßnari greiningu.
    Kjarnsřrum÷gnun fer fram Ý tŠki (BD Max) sem einangrar, magnar upp og greinir ß sjßlfvirkan hßtt mecA og mecC kjarnsřrura­ir.

    Helsta ßbending fyrir hra­greiningu ß MËSA me­ kjarnsřrum÷gnun eru sj˙klingasřni frß LSH ■ar sem hr÷­ ni­ursta­a skiptir mßli ■egar meta ß ■÷rf ß einangrun sj˙klings vi­ innl÷gn. Flest ■essara sřna koma frß brß­adeildum LSH. Einnig er yfirleitt ■÷rf ß hra­greiningu vi­ fyrstu skimunarhrinu ß deild ■egar ˇvŠnt MËSA tilfelli greinist hjß inniliggjandi sj˙klingi. Sřni sem eiga a­ fara Ý hra­greiningu me­ kjarnsřrum÷gnun skulu tekin me­ "eSwab" pinna og einungis sřni frß n÷sum, hßls og sp÷ng eru sett Ý hra­greiningu.

    Íll ÷nnur sřni (m.a. frß starfsm÷nnum, heilsugŠslu, g÷ngudeildarsj˙klingum, V÷kudeild LSH, eftir upprŠtingarme­fer­ og umhverfissřni) fara Ý hef­bundna rŠktun. Ef sÚrst÷k ßstŠ­a er til a­ fß hra­greiningu Ý ■essum tilvikum ■arf a­ rŠ­a vi­ vakthafandi lŠkni ß SřklafrŠ­ideild.
    Hide details for SřnatakaSřnataka
      Hide details for SÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷kuSÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷ku
      • Vi­ komu/innl÷gn ß sj˙krah˙s: Hjß sj˙klingum sem eru taldir vera me­ auknar lÝkur ß a­ bera MËSA, s verklagsreglu um skimun vi­ komu/innl÷gn ß LandspÝtala.
      • Eftir upprŠtingarme­fer­: Eftir eina, tvŠr og ■rjßr vikur. SÝ­an ■remur, sex og tˇlf mßnu­um eftir lok me­fer­ar. Oftar ef einstaklingur ■arfnast sřklalyfjame­fer­ar e­a fŠr sßr/exem ß tÝmabilinu.
      • Hjß starfsfˇlki: Mˇsa skimun starfsmanna
      • Umhverfissřni: Sřkingavarnadeild sÚr um sřnat÷kur ß LandspÝtala. EmbŠtti landlŠknis veitir rß­gj÷f fyrir a­ila utan LandspÝtala.
      Hide details for ═lßt og ßh÷ld═lßt og ßh÷ld
      • Sřni ver­a a­ berast ß "eSwab" bakterÝurŠktunarpinna me­ bleiku loki (sjß mynd) til a­ hŠgt sÚ a­ framkvŠma hra­greiningu me­ kjarnsřrum÷gnun. Einnig mß nota mjˇan "eSwab" pinna me­ blßu loki ef ■urfa ■ykir, t.d. hjß nřburum, sjß mynd.
      • Dau­hreinsa­ saltvatn.
      • Fyrir ■vagsřni og hrßka eru notu­ ■ar til ger­ gl÷s me­ utanßskr˙fu­u loki. Sjß efnivi­ til sřnat÷ku.
      "eSwab" bakterÝurŠktunarpinni me­ bleiku loki "eSwab" bakterÝurŠktunarpinni me­ blßu loki (t.d. fyrir nřbura)
      Skimunarsřni sj˙klinga vi­ komu ß sj˙krastofnun og eftir upprŠtingarme­fer­
        • Nasir
        • Hßls
        • Sp÷ng (perineum)
      Vi­bˇtarsřni ef vi­ ß:
        • Sßr, nřleg ÷r, exem og a­rir h˙­kvillar
        • Stungusta­ir frß Ýhlutum/lŠkningatŠkjum
        • Ůvag ef sj˙klingur er me­ ■vaglegg
        • Hrßki ef sj˙klingur er me­ uppgang

      Skimun starfsmanna og a­standenda
      Frß ÷llum ÷­rum, ■.e. starfsm÷nnum, a­standendum sj˙klinga eru tekin sřni frß eftirfarandi st÷­um
        • Nasir
        • Hßls
        • Sßr, nřleg ÷r, exem e­a a­rir h˙­kvillar
      Frekari upplřsingar fyrir starfsfˇlk innan LSH, sjß lei­beiningar sřkingavarnadeildar.
      Lei­beiningar um ger­ og magn sřnis: sßr, hrßkasřni og ■vag.

      Umhverfi
      Umhverfissřni eru tekin ß strokpinna til a­ kanna hvort MËSA finnist Ý umhverfi sj˙klinga sem hafa veri­ inniliggjandi me­ MËSA. Ůessi strok eru helst tekin eftir a­ sj˙klingur hefur veri­ ˙tskrifa­ur e­a fluttur anna­, til a­ kanna hvort MËSA sÚ Ý umhverfi eftir loka■rif a­ lokinni einangrun ß sj˙krastofu. Umhverfissřni eru einungis tekin Ý samrß­i vi­ sřkingavarnadeild/teymi ß vi­komandi sj˙krastofnun.

      Hide details for Lřsing sřnat÷kuLřsing sřnat÷ku
      Strok ˙r n÷sum
      Strokpinni er vŠttur Ý dau­hreinsu­u saltvatni og stroki­ nokkrum sinnum ■Útt yfir sřnat÷kusta­.
      Nefstrok er teki­ fremst ˙r nefbroddi og innan ˙r bß­um nasavŠngjum, sjß mynd. Sami pinni er nota­ur Ý bß­ar nasir.

      Strok ˙r hßlsi
      Stroki­ er yfir hßls vi­ hßlskirtla.

      Strok frß sp÷ng
      Strokpinni er vŠttur Ý dau­hreinsu­u saltvatni og stroki­ nokkrum sinnum ■Útt yfir sřnat÷kusta­ ß milli kynfŠra og enda■arms.

      Ínnur sřni
      Sřni frß sßrum, h˙­opum vi­ leggi e­a dren, exemi og ÷­rum h˙­kvillum eru tekin ß sams konar strokpinna sem er vŠttur Ý dau­hreinsu­u saltvatni ef vi­ ß.
      Sřnat÷kulei­beiningar fyrir hrßkasřni og ■vagsřni.

      Umhverfissřni
        • ni eru tekin ■egar sˇtthreinsunarefni er ■urrt (a­ lßgmarki ■urfa 2-3 klst. a­ lÝ­a frß ■rifum ■ar til sřni eru tekin).
        • Strokpinni er vŠttur Ý dau­hreinsu­u saltvatni ß­ur en stroki­ er yfir sřnat÷kusta­i.
        • Sřnat÷kusta­ir:
          • Snertifletir s.s. bjalla, ˙tvarp, fjarstřringar, rafmagnsrofar, handf÷ng, kranar, bor­ og bor­sk˙ffa.
          • R˙mdřna, r˙mgrind, gˇlf.
          • A­rir lßrÚttir sta­ir ■ar sem ryk safnast.
          • Margnota hlutir s.s. hlustpÝpa og blˇ­■rřstingsmŠlir.

      Írugg losun sřnat÷kuefna og ßhalda.
    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla

    Merking, frßgangur og sending sřna og bei­na
    Strok mß geyma Ý stofuhita e­a kŠli, ■vagsřni og hrßkasřni skal geyma Ý kŠli. Sřnin mß geyma Ý allt a­ sˇlarhring ef t÷f ver­ur ß sendingu.
    Sřni mß flytja vi­ stofuhita

    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
    Svar
    Ni­urst÷­u ˙r hra­greiningarprˇfi er yfirleitt svara­ samdŠgurs. Ef hra­greiningarprˇf er jßkvŠtt er sřni­ sett Ý rŠktun til frekari greiningar.
    NeikvŠ­ri rŠktun er oftast svara­ eftir tvo sˇlarhringa, en getur teki­ lengri tÝma a­ ˙tiloka grunsamlegar ■yrpingar. JßkvŠ­ rŠktun tekur a­ jafna­i ■rjß til fjˇra daga.
    SÚrfrŠ­ingur ß vakt hringir Ý me­h÷ndlandi lŠkni ■egar grunur er um MËSA.

    T˙lkun
    JßkvŠtt svar ˙r hra­greiningarprˇfi gefur sterklega til kynna sřkingu e­a sřklun me­ MËSA sem sÝ­an er sta­fest me­ rŠktun. NeikvŠtt svar ˙tilokar hins vegar ekki hugsanlega sřklun.
    JßkvŠtt svar ˙r rŠktun sta­festir sřkingu e­a sřklun me­ MËSA, en neikvŠtt svar ˙tilokar hins vegar ekki hugsanlega sřklun. Fylgja skal lei­beiningum sřkingavarnadeildar/teymis var­andi a­ aflÚtta einangrun. JßkvŠtt svar hefur bŠ­i ■ř­ingu vi­ val ß sřklalyfjame­fer­ vi­ sřkingar af v÷ldum MËSA og vi­ MËSA skimun ß sj˙krastofnunum til a­ ßkve­a vi­br÷g­ vi­ ˙tbrei­slu bakterÝunnar.
    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D.C.
    2. Amy L. Leber. Clinical Microbiology Procedures Handbook. ASM Press, Washington D.C.

      Ritstjˇrn

      Erla Sigvaldadˇttir
      Gunnhildur Ingˇlfsdˇttir
      Ingunn SteingrÝmsdˇttir - ingunnst
      Brynhildur Ësk PÚtursdˇttir - brynhop
      Kristjßn Orri Helgason - krisorri
      Theˇdˇra GÝsladˇttir
      KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

      Sam■ykkjendur

      ┴byrg­arma­ur

      Kristjßn Orri Helgason - krisorri

      ┌tgefandi

      KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

      Upp »


      Skjal fyrst lesi­ ■ann 03/15/2011 hefur veri­ lesi­ 4932 sinnum

      © Origo 2019