../ IS  
Útgefiđ gćđaskjal: Leiđbeiningar
Skjalnúmer: Rsýk-602
Útg.dags.: 11/14/2018
Útgáfa: 3.0
Áb.mađur: Hjördís Harđardóttir

2.02.07.40 Öndunarfćri - Cystic fibrosis

Hide details for Rannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriđiRannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriđi
Heiti rannsóknar: Cystic fibrosis rćktun
Samheiti:
Pöntun: Beiđni um sýklarannsókn eđa Cyberlab innan LSH. Verđ: Sjá Gjaldskrá
    Hide details for Grunnatriđi rannsóknarGrunnatriđi rannsóknar
    Áhersla er lögđ á ađ greina Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa(slímugan og óslímugan), Burkholderia cepaciacomplex (sem inniheldur m.a. B. cepacia serovar I, III og VI, B. multivorans, B vietnamiensis, B. ambifaria, B. anthina og B. pyrrocinia), Stenotrophomonas maltophiliaog ađra Gram neikvćđa stafi sem ekki gerja glúkósu. Algengustu afbrigđin af Burkholderia cepaciacomplex eru serovar III, B. multivoransog B vietnamiensis. Mycobacteriur ađrar en tuberculosis og Aspergillus tegundir geta einnig skipt máli og er leitađ ađ ţeim ef beđiđ er um slíkt.
    Fólk međ slímseigjukvilla getur veriđ sýklađ eđa krónískt sýkt af flóru sem getur breytst lítiđ á löngum tíma. Ţess vegna ţarf ađ tryggja vinnubrögđ sem veita sjúklingnum bestu ţjónustu en koma jafnframt í veg fyrir óţarfa tvíverknađ. Ef einstaklingur međ slímseigjukvilla hefur fariđ í lungnaskipti skal áfram vinna sýni hans á sama hátt og áđur ţar sem hann er áfram međ sömu örverur og hann var međ fyrir líffćragjöfina.
    Frćđsla um slímseigjukvilla
    Slímseigjukvilli er arfgengur sjúkdómur međ víkjandi arfgerđ. Sjúkdómnum fylgir jónaójafnvćgi í slím- og svitakirtlum. Svitinn verđur saltur og slímiđ óeđlilega seigt. Ţetta hefur helst áhrif á lungun en einnig brisiđ og meltingarfćrin. Lungnasjúkdómurinn er ţađ sem háir fólki ađ jafnađi mest á fullorđinsárum og á mestan ţátt í ótímabćrum dauđa. Krónísk lungnasýking er orsök 75 til 85% dauđsfalla međal sjúklinga međ slímseigjukvilla. Lífslíkur hafa aukist stöđugt sl. 50 ár, ađ stórum hluta vegna bćttrar međhöndlunar lungnasjúkdóma hjá ţessum sjúklingahópi.
    Međ tímanum taka ýmsir Gram neikvćđir stafir sér bólfestu í óeđlilegri berkjuslímhúđinni og valda langvarandi sýkingu. Algengasta bakteríutegundin er Pseudomonas aeruginosa. Bakterían verđur gjarna mjög slímug međ tímanum og bćtir ţá enn á slímiđ sem fyrir er í berkjunum. Ţegar líđur á sjúkdóminn bćtist Stenotrophomonas maltophiliaviđ, ásamt öđrum ekki gerjandi Gram neikvćđum stöfum. Rćktist Burkholderia cepacia er ţađ oft taliđ merki um slćmar horfur. Ţessar tegundir baktería vaxa oft mjög hćgt og ţađ geta veriđ mörg afbrigđi af hverri hjá einum sjúklingi.
    Hide details for SýnatakaSýnataka
      Hide details for Sérstök tímasetning sýnatökuSérstök tímasetning sýnatöku
      Bakteríugróđur í lungum fólks međ slímseigjukvilla helst oft lítiđ breyttur í langan tíma. Vegna ţessa er ekki talin ţörf á ađ taka sýni frá einkennalitlum einstaklingum nema sjaldan, en ekki er klárt hve oft.
      Hide details for Gerđ og magn sýnisGerđ og magn sýnis
      Ćskilegt er ađ sýniđ (hrákinn) sé ekki blandađ munnvatni. Gott er ađ taka 3-5 ml af sýni.
      Hide details for Lýsing sýnatökuLýsing sýnatöku
      Hálsstrok
      Hjá börnum, sérstaklega börnum innan viđ 10 ára, er oft erfitt ađ fá fram hráka. Í ţeim tilfellum er tekiđ djúpt hálsstrok.
      Hráki
      Mikilvćgt er ađ senda hráka sem kemur frá neđri öndunarfćrunum, ekki munnvatn. Hóstađ er beint í sýnaglasiđ.
      Barkasog
      Slöngu er rennt niđur barkaslöngu/rennu sjúklinga sem eru í öndunarvél og sýni sogađ upp og sett í samskonar glas og hrákasýni.
      Berkjuskol/burstasýni
      Viđ berkjuspeglun er 10-20 ml af dauđhreinsuđu vatni dćlt niđur í berkjurnar og ţađ síđan sogađ upp aftur og sent til rćktunar. Einnig er hćgt ađ nota berkjubursta viđ sýnatökuna.

      Örugg losun sýnatökuefna og áhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla

    Hide details for NiđurstöđurNiđurstöđur
      Hide details for SvarSvar
      Rannsóknin tekur ađ minnsta kosti 4 sólarhringa. Ţćr bakteríur sem líklegt ţykir ađ séu sýkingarvaldar eru tegundagreindar og gert nćmi.
      Hide details for TúlkunTúlkun
      Allur vöxtur af Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Stenotrophomonas maltophiliaog Burkholderia cepaciacomplex er talinn marktćkur. Hratt vaxandi mýkóbakteríur og Aspergillus spp. geta valdiđ einkennum. Greinist ríkjandi vöxtur af Enterobacteriaceae eru líkur á ađ ţađ hafi ţýđingu.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Jorgensen JH, Pfaller MA og fél. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D.C.
    2. Amy L. Leber og fél. Clinical Microbiology Procedures Handbook. ASM Press, Washington D.C.


    Ritstjórn

    Erla Sigvaldadóttir
    Ólafía Svandís Grétarsdóttir
    Soffía Björnsdóttir
    Hjördís Harđardóttir
    Theódóra Gísladóttir
    Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

    Samţykkjendur

    Ábyrgđarmađur

    Hjördís Harđardóttir

    Útgefandi

    Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

    Upp »


    Skjal fyrst lesiđ ţann 03/29/2011 hefur veriđ lesiđ 1392 sinnum

    © Origo 2019