../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-360
┌tg.dags.: 11/12/2020
┌tgßfa: 5.0
2.02.40 ÍndunarfŠri - PCR fyrir Chlamydia pneumoniae, Legionella pneumophila, Mycoplasma pneumoniae
Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
Heiti rannsˇknar: Chlamydia (Chlamydophila) pneumoniae PCR, Legionella pneumophila PCR, Mycoplasma PCR
Samheiti: AtřpÝsk lungnabˇlga
P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
    Hide details for ┴bending┴bending
    Grunur um lungnabˇlgu af v÷ldum Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae,og Legionella pneumophila. Einkenni sřkinga af v÷ldum ■essara ■riggja tegunda eru mj÷g ß■ekk og er lungnabˇlgan oft k÷llu­ "atřpÝsk" lungnabˇlga. Einkennin koma hŠgt, jafnvel me­ einkennum utan lungna og sřkingum fylgir sjaldan uppgangur. Ůetta er ˇlÝkt brß­ri lungnabˇlgu eins og ■eirri sem til dŠmis Streptococcus pneumoniae veldur, og dregur nafn sitt af ■vÝ. Ůa­ er einnig sameiginlegt ■essum bakterÝum a­ ■Šr er erfitt a­ rŠkta og a­ einungis ßkve­nar ger­ir lyfja virka ß ■Šr.

    Mycoplasma pneumoniaeer af Štt Mycoplasmataceae, en ■a­ eru smŠstu bakterÝur sem ■ekktar eru, reyndar smŠstu ■ekktu lÝfverur sem lifa ˇhß­ar ÷­rum frumum. ŮŠr eru ßn bakterÝuveggjar og eru ■vÝ ˇnŠmar fyrir lyfjum sem verka ß bakterÝuvegg auk ■ess sem ■Šr litast ekki me­ Grams lit. BakterÝan veldur oftast efri ÷ndunarfŠrasřkingu og/e­a brß­ri berkjubˇlgu en hluti sj˙klinga fŠr lungnabˇlgu. Me­al fullor­inna er M. pneumoniae talin valda um 2-12% tilfella lungnabˇlgu sem ßunnin eru utan sj˙krah˙sa. Einkennin koma oft hŠgt me­ vaxandi hˇstakj÷ltum, oft me­ talver­um slappleika. Me­g÷ngutÝmi sj˙kdˇmsins er tvŠr til ■rjßr vikur.

    Chlamydia pneumoniaeer af Štt Chlamydiaceae. Ůetta eru smßar bakterÝur sem geta ekki fj÷lga­ sÚr ßn hjßlpar annarra frumna. LÝfsferill ■eirra skiptist Ý tvennt. Annars vegar eru ■Šr utan frumna og eru ■ß Ý eins konar dvala (kalla­ ß ensku elementary body). ŮŠr eru ˇvirkar og lÝtt nŠmar fyrir utana­komandi ßhrifum en geta ■ˇ ekki lifa­ ■annig nema Ý takmarka­an tÝma. Berist ■essar ˇvirku agnir a­ frumu sem ■Šr geta sřkt, Ý tilfelli Chlamydia pneumoniaefrumum ÷ndunarfŠranna, bindast ■Šr yfirbor­i frumunnar og eru teknar inn Ý hana Ý ßtbˇlu. ═ ßtbˇlunni umbreytist ˇvirka ÷gnin Ý virka ÷gn (k÷llu­ ß ensku reticulate body) sem tekur til vi­ a­ skipta sÚr ■annig a­ ßtbˇlan ■enst ˙t. SÝ­an ver­a agnirnar aftur ˇvirkar og eftir tvo til ■rjß sˇlarhringa frß ■vÝ a­ fruman sřktist losar h˙n ˙t fj÷lda ˇvirkra agna sem geta sřkt nřjar frumur. C. pneumoniae getur valdi­ sřkingum Ý efri og ne­ri ÷ndunarfŠrum. HÚr ß landi er tali­ a­ bakterÝan valdi um 1% tilfella lungnabˇlgu utan sj˙krah˙sa me­al fullor­inna. Til me­fer­ar ■arf a­ nota sřklalyf sem komast inn Ý frumur.

    Legionella pneumophila er af ŠttkvÝslinni Legionella, en af henni eru a­ minnsta kosti sextÝu tegundir. Ůetta eru Gram neikvŠ­ir stafir sem lifa Ý vatni Ý nßtt˙runni, helst inni Ý frumum, oftast am÷bum. Um ■ri­jungur Legionellu-tegunda hefur fundist hjß m÷nnum, en L. pneumophila er talin valda langflestum lungnabˇlgutilfellum og er s˙ tegund sem mest hefur veri­ ranns÷ku­. Af henni er sermisger­ 1 algengasti sřkingavaldurinn. Smit berst Ý menn ■egar ■eir anda a­ sÚr vatns˙­a mengu­um af Legionella-bakterÝum. ═ ÷ndunarfŠrunum sest bakterÝan a­ Ý ßtfrumum (makrˇf÷gum) ■ar sem h˙n skiptir sÚr og dreifist sÝ­an yfir til annarra ßtfrumna. Sj˙kum og veiklu­um er hŠttara vi­ slŠmri sřkingu. Til me­fer­ar ■arf lyf sem komast inn Ý frumur.
    Rannsˇknin er ger­ ■egar grunur vaknar um lungnabˇlgu af v÷ldum Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniaee­a Legionella pneumophila.SameindafrŠ­ilegar a­fer­ir, og ■ß fyrst og fremst PCR, hafa reynst vel til greiningar ß ■essum bakterÝutegundum, en ■Šr eru bŠ­i nŠmari og sÚrtŠkari en mˇtefnamŠlingar (auk rŠktunar og antigenprˇfa fyrir Legionella)

    Prˇfi­ byggir ß rauntÝma PCR m÷gnun me­ sÚrtŠkum vÝsum (prÝmerum) gegn markr÷­um Ý hverri bakterÝu fyrir sig. Markra­ir PCR m÷gnunar eru P1 geni­ Ý M. pneumonia, Pst-1 geni­ Ý Chlamydia pneumoniae, og MIP (macrophage infectivity potentiator) geni­ Ý L. pneumophila.
    Hide details for SřnatakaSřnataka
    Sřni frß ne­ri ÷ndunarvegi, til dŠmis gott hrßkasřni og/e­a berkjuskol, eru bestu sřnin.

    Oft er enginn uppgangur og ■vÝ erfitt a­ nß Ý ■essi sřni. ŮvÝ ver­ur oft a­ notast vi­ hßlsstrok, en hŠtt er vi­ a­ rannsˇknin sÚ ■ß mun ˇnŠmari, sÚrstaklega til leitar a­ Legionella.
    Miklar lÝkur eru ß ■vÝ a­ sřni frß nefkoki geti veri­ falskt neikvŠ­. Berist slÝk sřni eru ■au unnin, en ■eim er svara­ ˙t me­ athugasemd: „Leit a­ Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae, Legionella pneumophila er nŠmust ef sent er sřni frß ne­ri ÷ndunarfŠrum. NeikvŠ­a ni­urst÷­u ˙r nefkokssřni ber a­ sko­a me­ fyrirvara.”

    Hrßkasřni
    Fylgt er lei­beiningum um t÷ku hrßkasřna.

    Berkjuskol
    Vi­ berkjuspeglun er ÷rlitlu vatni dŠlt ni­ur Ý berkjur og ■a­ sÝ­an soga­ upp aftur og sent til rŠktunar. MikilvŠgt er a­ berkjuspeglunartŠki sÚu hreinsu­ vel til a­ for­ast m÷gulega krossmengun frß fyrri sj˙klingi. TŠki­ mß ekki hreinsa me­ kranavatni, ■a­ getur innihaldi­ mřkˇbakterÝur sem lifa Ý umhverfi.
    Sřni­ er teki­ Ý dau­hreinsa­ glas me­ skr˙fu­u loki.

    Stroksřni
    Fylgt er lei­beiningum um t÷ku stroksřna frß ÷ndunarfŠrum.

    Írugg losun sřnat÷kuefna og ßhalda
    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla
    Fylgt er lei­beiningum um ┌tfylling bei­na, merking, frßgangur og sending sřna
    Flutningur vi­ stofuhita strax annars geyma sřni­ Ý kŠli Ý allt a­ 24 klukkustundir.
    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
    Svar
    Ni­ursta­a liggur fyrir eftir sˇlarhring ß virkum d÷gum. Reynist sřni jßkvŠtt fyrir Legionella pneumophila er lŠknir sj˙klings lßtinn vita.

    T˙lkun
    JßkvŠtt svar bendir til ■ess a­ M. pneumoniae, C. pneumoniae e­a Legionella pneumophila sÚ til sta­ar Ý ÷ndunarfŠrum sj˙klingsins en ■a­ gefur ekki til kynna hvort bakterÝan sÚ lifandi e­a dau­, ■ar sem erf­aefni magnast upp Ý bß­um tilfellum.

    NeikvŠtt svar ˙tlokar ekki sřkingu af v÷ldum ß­ur upptalinna bakterÝa. Magn ■eirra Ý sřnunum gŠti hafa veri­ fyrir ne­an nŠmi prˇfsins.
    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Murdoch DR. Nucleic Acid Amplification Tests for the Diagnosis of Pneumonia. Clinical Infectious Diseases 2003;36:1162-1170
    2. Welti Martine, Jaton Katia, Altwegg Martin, Sahli Roland, Wenger Aline, Bille Jacques. Development of a multiplex real time quantitative PCR assay to detect Chlamydia pneumonaie, Legionella pneumophila and Mycoplasma pneumonaie in respiratory tract secretions. Diagnostic Microbiology and Infectious Disease 2003;45:85-9.
    3. Jain S et al. N Enl J Med. 2015; 373(5):415.
    4. Bjarnason A et al. Open Forum Infect Dis. 2018;5(2).ofy010.


    Ritstjˇrn

    Brynja ┴rmannsdˇttir - brynjaa
    Gunnsteinn Ăgir Haraldsson
    Freyja Valsdˇttir
    Lena Rˇs ┴smundsdˇttir - lenaros
    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Sam■ykkjendur

    ┴byrg­arma­ur

    Lena Rˇs ┴smundsdˇttir - lenaros

    ┌tgefandi

    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Upp »


    Skjal fyrst lesi­ ■ann 03/22/2011 hefur veri­ lesi­ 262364 sinnum