../ IS  
Útgefiđ gćđaskjal: Leiđbeiningar
Skjalnúmer: Rsýk-574
Útg.dags.: 02/04/2019
Útgáfa: 6.0
Áb.mađur: lenaros

2.02.07.40 Öndunarfćri - Bordetella pertussis PCR

Hide details for Rannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriđiRannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriđi
Heiti rannsóknar: Bordetella pertussis PCR
Samheiti: Kíghósti PCR
Pöntun: Beiđni um sýklarannsókn eđa Cyberlab innan LSH. Verđ: Sjá Gjaldskrá
    Hide details for ÁbendingÁbending
    Grunur um kíghósta.
    Grunur um kíghóstasmit og líkur á ađ einstaklingur sé smitandi.

    Kíghósti (pertussis) er alvarleg öndunarfćrasýking, einkum hjá ungum börnum, en hjá unglingum og fullorđnum einkennist sýkingin af ţrálátum hósta. Hóstaköstin geta veriđ ţađ áköf ađ sjúklingurinn blánar upp ţar til kastinu lýkur og hann andar ađ sér međ einkennandi soghljóđi. Kíghósta veldur bakterían Bordetella pertussisog má rekja meinmyndun sýkingarinnar til framleiđslu bakteríunnar á eiturefnum (toxínum). Bakterían er mjög kröfuhörđ um rćktunarćti, vex hćgt og greinist ţví ekki viđ almenna rćktun. Bordetella parapertussis og Bordetella holmesii eru náskyldar bakteríur sem geta valdiđ einkennum sem líkjast kíghósta. Viđ grun um kíghósta er á sýkla- og veirufrćđideild Landspítala leitađ ađ erfđaefni ofangreindra ţriggja baktería í nefkokssýni. Leit ađ erfđaefni bakteríunnar er mun fljótlegri og nćmari ađferđ til greiningar en rćktun og međ henni er unnt ađ greina lítiđ magn bćđi lifandi og dauđra baktería; sértćki er ţví hátt. Nćmi ađferđarinnar minnkar eftir ţví sem sýkingin hefur stađiđ lengur, en taliđ er mögulegt ađ greina erfđaefniđ í allt ađ 4-6 vikur frá upphafi veikinda.
    Hide details for Grunnatriđi rannsóknarGrunnatriđi rannsóknar
    Viđ greiningu er leitađ er ţremur markröđum međ rauntíma PCR ađferđ; innskotsröđunum (e. insertion sequence) IS481, sem finnst í B. pertussisog B. holmesii, IS1001 sem finnst í B. parapertussis,og hlS1001 (IS1001 like element) sem finnst eingöngu í B. holmesii. Hver markröđ er til stađar í nokkrum eintökum í erfđamengi bakteríunnar sem eykur nćmi prófsins.
    Hide details for SýnatakaSýnataka
      Hide details for Sérstök tímasetning sýnatökuSérstök tímasetning sýnatöku
      Taka skal sýni sem fyrst eftir upphaf veikinda, en taliđ er reynandi ađ greina erfđaefni bakteríunnar í allt ađ 6 vikur eftir ađ einkenni byrja. Athugiđ ađ veikindin byrja međ almennum einkennum, t.d. hitavellu, kvefi og vćgum hósta (e. catarrhal stage), og hóstaköstin (e. paroxysmal stage) byrja ekki fyrr en 1-2 vikum seinna.
      Hide details for Gerđ og magn sýnisGerđ og magn sýnis
      Nefkoksskol er ćskilegt, en nefkoksstrok er líka gott sýni.
      - Bakterían festist viđ bifháraţekju öndunarfćranna. Nefkokiđ er ţakiđ bifháraţekju en hálsinn flöguţekju. Hálsstrok er ţví mun lakara sýni. Berist sýni frá hálsi er ţađ unniđ, en niđurstöđunni er svarađ međ athugsemdinni: Hálssýni henta síđur til greiningar á B. pertussis en nefkokssýni og ţví ber ađ túlka neikvćđa niđurstöđu međ fyrirvara".

      Unnt er ađ framkvćma rannsóknina á góđu sýni frá neđri öndunarfćrum, til dćmis berkjuskoli.
      Hide details for Lýsing sýnatökuLýsing sýnatöku
      Nota skal strokpinna međ mjúku skafti sem er sveigt lítillega til ađ pinninn nái betur aftur í nefkokiđ. Pinnanum er stungiđ upp í nösina og reynt ađ ná eins langt aftur og mögulegt er. Ćskilegt er ađ hann liggi augnablik upp ađ slímhúđinni.

      Örugg losun sýnatökuefna og áhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla
      Hide details for Geymsla ef biđ verđur á sendinguGeymsla ef biđ verđur á sendingu
      Senda skal sýniđ eins fljótt og mögulegt er, helst innan sólarhrings. Best er ađ geyma sýni í kćli ef biđ verđur á sendingu sýnis til ţess hćgja á niđurbroti erfđaefnis. Ţurfi ađ geyma sýniđ í lengri tíma (meira ein einn til tvo daga) er best ađ frysta ţađ.

    Hide details for NiđurstöđurNiđurstöđur
      Hide details for SvarSvar
      Svar liggur ađ jafnađi fyrir nćsta virka dag eftir ađ sýni berst sýkla- og veirufrćđideild.
      Hide details for TúlkunTúlkun
      Jákvćtt svar bendir til ţess ađ erfđaefni sé til stađar í öndunarfćrum sjúklingsins en ţađ gefur ekki til kynna hvort bakterían sé lifandi eđa dauđ ţar sem erfđaefni magnast upp í báđum tilfellum.
      Neikvćtt svar útlokar ekki kíghóstasýkingu.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Jorgensen JH, Pfaller MA og fél. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D.C.
    2. Amy L. Leber. Clinical Microbiology Procedures Handbook. ASM Press, Washington D.C.
    3. Hannah C. Cox, Kevin Jacob, David M. Whiley, Cheryl Bletchl, Graeme R. Nimmo, Michael D. Nissen, Theo P. Sloots. Further evidence that the IS481 target is suitable for real-time PCR detection of Bordetella pertussis.Pathology (2013), 45(2), February.
    4. Karen B. Register and Gary N. Sanden.Prevalence and Sequence Variants of IS481 in Bordetella bronchiseptica:Implications for IS481-Based Detection of Bordetella pertussis. JOURNAL OF CLINICAL MICROBIOLOGY, Dec. 2006, p. 4577–4583 Vol. 44, No. 12


    Ritstjórn

    Brynja Ármannsdóttir - brynjaa
    Freyja Valsdóttir
    Lena Rós Ásmundsdóttir - lenaros
    Theódóra Gísladóttir
    Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

    Samţykkjendur

    Ábyrgđarmađur

    Lena Rós Ásmundsdóttir - lenaros

    Útgefandi

    Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

    Upp »


    Skjal fyrst lesiđ ţann 09/30/2011 hefur veriđ lesiđ 45099 sinnum

    © Origo 2019