../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-427
┌tg.dags.: 11/09/2018
┌tgßfa: 6.0
┴b.ma­ur: Hj÷rdÝs Har­ardˇttir Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir

2.02.07.40 ÍndunarfŠri - Nef/nefkok - bakterÝur, sveppir

Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
Heiti rannsˇknar: Nefstrok - almenn rŠktun, Nefstrok - svepparŠktun, Nefkoksstrok - almenn rŠktun, Nefkoksstrok - svepparŠktun, Nefkokssog - almenn rŠktun, Nefkokssog - svepparŠktun (getur lÝka veri­ vefjabiti).
Samheiti:
P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
Nasir
    Leit a­ S. aureusberum, methicillÝn nŠmum e­a ˇnŠmum (MSSA/MRSA (MËSA)). Fremsti hluti nasanna er klŠddur h˙­. Ůar Ý rakanum eru kj÷ra­stŠ­ur fyrir Staphylococcus aureus og er tali­ a­ allt a­ 30% manna beri bakterÝuna Ý n÷sum sÚr. Sřni frß n÷sum er ekki vi­eigandi fyrir sveppa- og mřkˇbakterÝurannsˇkn.
    Nefhol
    Sřni teki­ frß sk˙taopum, sem eru ß řmsum st÷­um Ý nefholinu. Oftast eru tekin sřni fra opi sinus maxillaris. Leita­ er a­ bakterÝum sem taldir eru lÝklegir sřkingarvaldar
    Leit a­ ■rß­sveppum (myglusveppum), ■egar grunur er um
    • sta­bundna sveppasřkingu Ý slÝmh˙­ (sjaldgŠft)
    • Ýfarandi sveppasřkingu Ý efri e­a ne­ri ÷ndunarvegum ■egar sřni frß vi­eigandi lÝffŠrum eru neikvŠ­ e­a sřnataka ekki m÷guleg. Vi­ grun um sk˙tabˇlgu skal reyna a­ fß sřni frß sk˙ta, sjß Sřni frß sk˙tum.
Nefkok
    Raunverulegar ßbendingar fyrir nefkoksstrok Ý bakterÝu- og svepparŠktanir eru fßar. ŮvÝ er nefkokssřnum Ý almenna bakterÝu- og svepparŠktun hafna­ nema a­ ß rannsˇknabei­ni komi skřrt fram a­ um rÚtta ßbendingu sÚ a­ rŠ­a.
    ┴bendingarnar eru:
    • Leit a­ Bordetella pertussis hjß sj˙klingum grunu­um um kÝghˇsta.Sjß RŠktun Bordetella pertussis vi­ grun um kÝghˇsta.
    • Leit a­ Neisseria meningitidis hjß sj˙klingum me­ heilahimnubˇlgu e­a hjß einstaklingum sem hafa veri­ Ý nßnasta umhverfi sj˙klings me­ heilahimnubˇlgu.Leit a­ Neisseria meningitidis
    • Leit a­ ˇnŠmum bakterÝum, svo sem pneumˇkokkum hjß sj˙klingum me­ brß­a mi­eyrnabˇlgu sem ekki hefur lagast vi­ hef­bundna sřklalyfjame­fer­.
    • Leit a­ Corynebacterium diphtheriae hjß einstaklingi grunu­um um barnaveiki e­a einstaklingum sem hafa umgengist einstakling me­ barnaveiki.Leit a­ Corynebacterium diphtheriae, orsakavaldi barnaveiki.
    • Leit a­ Streptˇkokkum af gr˙ppu A hjß b÷rnum sem eru a­ fara Ý a­ger­ v/klofins gˇms.

    Vegna ■ess a­ Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae og Moraxella catarrhalis eru algengir Ý e­lilegu ÷rveruflˇru nefkoksins, ■ß er ekkert gagn af nefkoksrŠktunum til greiningar ß sřkingum sem eru gjarnan af v÷ldum ■essara sřkla (sinusitis, brß­ mi­eyrnabˇlga og lungnabˇlga).

Leit a­ sveppum sbr. "Nefhol" ofar.
    Hide details for Grunnatri­i rannsˇknarGrunnatri­i rannsˇknar
    RŠktun Ý andr˙mslofti Ý leit a­ meinvaldandi bakterÝum og sveppum ßsamt greiningu og nŠmisprˇfum ■egar vi­ ß.
    ═ sřni frß n÷sum er oftast eing÷ngu leita­ a­ S. aureus. Vaxi miki­ af ÷­rum m÷gulega meinvaldandi bakterÝum er ■eirra geti­.
    ═ sřnum frß nefholi (sk˙taopum) er leita­ a­ ■eim bakterÝum sem taldar eru lÝklegir meinvaldar vi­ sřkingu Ý sk˙tum.
    ═ sřnum frß nefkoki er einungis leita­ a­ ßkve­num bakterÝutegundum, sjß ofar (ßbending).
    SÚ sřni teki­ Ý leit a­ bera er sÚrstaklega leita­ a­ vi­komandi bakterÝu. Vaxi mj÷g miki­ af ÷­rum meinvaldandi bakterÝum er ■eirra oft geti­, ■ˇ er ekki geti­ um a­rar bakterÝur ef um MËSA leit er a­ rŠ­a.
    Hide details for SřnatakaSřnataka
      Hide details for Ger­ og magn sřnisGer­ og magn sřnis
      BakterÝuleit: Strok ˙r n÷sum, frß svŠ­i kringum sinusop e­a nefkoki. Nefkokssog.
      Sveppaleit: strok, sog e­a vefjabiti frß nefholi e­a nefkoki.
      Hide details for Lřsing sřnat÷kuLřsing sřnat÷ku
      Nasir.
      Nota skal venjulegan strokpinna. Endi pinnans er bleyttur me­ 1-2 dropum af saltvatni til a­ bakterÝur lo­i frekar vi­ hann. Honum er sÝ­an stroki­ nokkra hringi innan Ý nasaopunum fremst, ekki skal fara innar en sem svarar 1 til 2 sentÝmetrum.
      Nefhol
      BakterÝuleit: Reynt er a­ nß sřni sem nŠst sinusopi.
      Sveppaleit: nß sřni sem nŠst sinusopi, e­a ˙r ÷­ru slÝmh˙­arsvŠ­i sem gŠti veri­ sřkt.
      Nefkok.
      Nota skal strokpinna me­ gr÷nnu skafti sem er sveig­ur lÝtillega til a­ hann nßi betur aftur Ý nefkoki­. Pinnanum er stungi­ upp Ý n÷sina og reynt a­ nß eins langt aftur og m÷gulegt er. Ăskilegt er a­ hann liggi augnablik upp a­ slÝmh˙­inni. Hann er dreginn ˙t, helst ßn ■ess a­ snerta nokku­ ß lei­inni.
      Írugg losun sřnat÷kuefna og ßhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla

    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
      Hide details for SvarSvar
      BakterÝur. Ni­ursta­a neikvŠ­rar rŠktunar e­a rŠktunar e­lilegrar flˇru liggur fyrir innan 2 sˇlarhringa. JßkvŠ­ rŠktun getur teki­ lengri tÝma.
      Allar bakterÝur sem taldir eru lÝklegir meinvaldar eru nefndar, og oftast a­rar sem rŠktast. LÝklegir sřkingarvaldar eru tegundagreindir og ■eim svara­ me­ nŠmi.
      Sveppir. JßkvŠ­ar ni­urst÷­ur fßst venjulega innan viku. Gersveppir sem rŠktast eru ekki greindir nßnar nema sÚrstaklega sÚ be­i­ um svepparŠktun ß bei­ni. Ůrß­sveppir (myglusveppir) eru ŠttkvÝslar- e­a tegundargreindir sÚu ■eir taldir m÷gulegir sřkingarvaldar. NeikvŠ­ar ni­urst÷­ur fßst ß 3 vikum.
      Hide details for T˙lkunT˙lkun
      BakterÝur. ═ sřnum frß nefi (n÷sum og nefholi) og nefkoki er einungis leita­ a­ ßkve­num bakterÝutegundum. RŠktist ■ekktir orsakavaldar sk˙tabˇlgu Ý sřnum teknum frß sk˙taopum, er lÝklegt a­ um sřkingavald sÚ a­ rŠ­a.
      Sveppir. Sveppagrˇ finnast Ý andr˙mslofti og ■vÝ tßknar jßkvŠ­ rŠktun ekki endilega a­ sveppurinn sÚ sřkingarvaldur Ý vi­komandi tilviki. RŠktunarni­urst÷­ur ■arf a­ t˙lka ˙t frß svepp sem vex, einkennum sj˙klings og undirliggjandi vandamßli s.s. ˇnŠmisbŠlingu. JßkvŠ­ rŠktun ß ■rß­sveppum (myglusveppum) getur gefi­ vÝsbendingu um sřkingu Ý sk˙tum e­a lungum, sÚrstaklega hjß ˇnŠmisbŠldum sj˙klingum me­ einkenni. Ůrß­sveppir sem sjßst Ý smßskjßrsko­un e­a rŠktun ˙r vefjabita benda sterklega til sřkingar.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Jorgensen JH, Pfaller MA og fÚl. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Wasington D.C.
    2. Amy L. Leber og fÚl. Clinical Microbiology Procedures Handbook. Washington DC: American society for Microbiology.
    3. Minnisbla­ Karls G Kristinssonar frß jan˙ar 2013. ┴bendingar nefkoksrŠktana.pdf


    Ritstjˇrn

    Erla Sigvaldadˇttir
    ËlafÝa SvandÝs GrÚtarsdˇttir
    Una ١ra ┴g˙stsdˇttir - unat
    Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir
    SoffÝa Bj÷rnsdˇttir
    Hj÷rdÝs Har­ardˇttir
    Theˇdˇra GÝsladˇttir
    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Sam■ykkjendur

    ┴byrg­arma­ur

    Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir
    Hj÷rdÝs Har­ardˇttir

    ┌tgefandi

    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Upp »


    Skjal fyrst lesi­ ■ann 03/04/2011 hefur veri­ lesi­ 150814 sinnum

    © Origo 2019