../ IS  
Útgefiđ gćđaskjal: Leiđbeiningar
Skjalnúmer: Rsýk-333
Útg.dags.: 11/24/2022
Útgáfa: 7.0
2.02.07.40 Öndunarfćri - Barnaveiki
Hide details for Rannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriđiRannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriđi
Heiti rannsóknar: Sýni frá hálsi, nefkoki og/eđa húđ (sýkingu eđa sári) - Barnaveikirćktun
Samheiti: Corynebacterium diphtheriaerćktun
Pöntun: Beiđni um sýklarannsókn eđa Cyberlab innan LSH. Verđ: Sjá Gjaldskrá
    Hide details for ÁbendingÁbending
    Grunur um barnaveiki. Vinsamlega tilkynniđ sýkladeild ef grunur er um barnaveiki hjá sjúkling ţar sem sérstök atriđi gilda um sýnatöku og ćti til greiningar.
    Grunur um ađ einstaklingur beri barnaveikibakteríuna, Corynebacterium diphtheriaeog sé smitandi.
    Corynebacterium diphtheriaebakterían finnst eingöngu hjá mönnum. Hún sest yfirleitt ađ í hálsinum en getur líka sýkt sár. Bakterían getur valdiđ slćmri hálsbólgu, einkennandi er hvítleit skán sem nćr mislangt niđur í öndunarfćrin. Bakterían gefur frá sér sterkt eiturefni sem bćlir eggjahvítuframleiđslu í frumum spendýra. Eitriđ hefur áhrif á allar frumur líkamans, en einkennin eru oftast mest frá hjarta, taugum og nýrum. Öndunarfćrasýkingin getur veriđ banvćn, en ţađ eru ađ jafnađi áhrif ţessa eiturs sem bana sjúklingum. Erfđaefni eitursins berst í bakteríuna međ bakteríuveirum (bacteriophages), en einungis sýktar bakteríur gefa frá sér eitur.
    Međferđ viđ sýkingu er móteitur, sem virkar einungis á eitriđ áđur en ţađ kemst inn í frumur og ţví er mikilvćgt ađ gefa ţađ sem fyrst. Ađ auki eru gefin sýklalyf til ađ hindra ađ eitur myndist, lćkna stađbundnu sýkinguna og hindra smit. Yfirleitt er mćlt međ penisillíni og erythromycini.
    Hćgt er ađ bera barnaveikibakteríuna í hálsinum án ţess ađ veikjast.
    Tvćr náskyldar tegundir, Corynebacterium ulceransog í minna mćli Corynebacterium pseudotuberculosisgeta myndađ samskonar eitur og Corynebacterium diphtheriae.Báđar sýkja ađallega önnur dýr en menn. Corynebacterium ulceranser ţó vel ţekkt sem sýkingavaldur hjá mönnum og getur valdiđ svipuđum sýkingum og C. diphtheriae:hálsbólgu međ skán og sárasýkingum. Corynebacterium pseudotuberculosisveldur mun sjaldnar sýkingum hjá mönnum, og ţá helst granulomatous lymphadenitis hjá bćndum og dýralćknum.
    Barnaveikitilfelli skal tilkynna til sóttvarnalćknis.
    Hide details for Grunnatriđi rannsóknarGrunnatriđi rannsóknar
    Leitađ er ađ Corynebacterium diphtheriaeásamt C. ulcerans og C. pseudotuberculosis(ţótt ólíklegt sé ađ síđastnefnda bakterían greinist). Rćktist einhverjar ţessara baktería ţarf ađ senda ţćr utan til ađ kanna hvort ţćr myndi eitur.
    Hide details for FaggildingFaggilding
    Sjá yfirlit yfir faggildar/ófaggildar rannsóknir á Sýkla- og veirufrćđideild hér.

Hide details for SýnatakaSýnataka
    Hide details for Lýsing sýnatökuLýsing sýnatöku
    Viđ grun um barnaveiki er stífum bakteríurćktunarpinna strokiđ á sýkt svćđi, gjarna í grennd viđ skán eđa undir skán. Sýni frá fleiri en einum stađ auka líkur á greiningu bakteríunnar. Viđ grun um ađ einstaklingur beri barnaveikibakteríuna skal taka nefkoksstrok, sjá leiđbeiningar. Viđ grun um húđsýkingu er tekiđ strok frá húđ (sýkingu eđa sári), nefkoki og hálsi.

    Örugg losun sýnatökuefna og áhalda

Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla

Hide details for NiđurstöđurNiđurstöđur
    Hide details for SvarSvar
    Neikvćtt svar berst eftir 3 daga, jákvćtt svar gćti tekiđ lengri tíma. Sé grunur um ađ sýniđ sé jákvćtt er hringt til sendanda.
    Hide details for TúlkunTúlkun
    Jákvćđa rćktun skal alltaf taka alvarlega ţar sem bakterían er ekki hluti eđlilegs bakteríugróđurs.
    Barnaveikitilfelli skal tilkynna til sóttvarnalćknis skv. reglugerđ nr 221/2012 um skýrslugerđ vegna sóttvarna.

Hide details for HeimildirHeimildir
  1. Jorgensen JH, Pfaller MA og fél. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Wasington D.C.
  2. Amy L. Leber og fél. Clinical Microbiology Procedures Handbook. ASM Press, Wasington D.C.

Ritstjórn

Ólafía Svandís Grétarsdóttir
Ágústa Jóna Ţorsteinsdóttir
Hjördís Harđardóttir
Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho
Álfheiđur Ţórsdóttir - alfheidt
Sara Björk Southon - sarabso

Samţykkjendur

Ábyrgđarmađur

Hjördís Harđardóttir

Útgefandi

Álfheiđur Ţórsdóttir - alfheidt

Upp »


Skjal fyrst lesiđ ţann 04/29/2010 hefur veriđ lesiđ 68673 sinnum