../ IS  
Útgefiđ gćđaskjal: Leiđbeiningar
Skjalnúmer: Rsýk-334
Útg.dags.: 09/04/2018
Útgáfa: 10.0
2.02.07.01 Augu - bakteríur, sveppir, Acanthamoeba
Hide details for Rannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriđiRannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriđi
Heiti rannsókna:
    Strok frá augnslímhúđ - almenn rćktun
    Strok frá augnslímhúđ - svepparćktun
    Sýni frá auga/ástunga/skaf - almenn/anaerob rćktun
    Sýni frá auga/ástunga/skaf - svepparćktun
    Amöbuleit

Pöntun: Beiđni um sýklarannsókn eđa Cyberlab innan LSH. Verđ: Sjá Gjaldskrá
    Hide details for ÁbendingÁbending
    1. Grunur um bakteríu- eđa sveppasýkingu í slímhúđ augans, hornhimnu eđa dýpra í augnkúlunni. Sveppasýkingar í hornhimnu verđa venjulega í kjölfar áverka eđa skurđađgerđar; sýkingar í augnknetti eru oftast blóđbornar, en geta líka orđiđ í kjölfar áverka eđa skurđagerđa.
    2. Grunur um Acanthamoeba sýkingu í hornhimnu, sem lýsir sér venjulega međ hornhimnusári. Leitast skal viđ ađ rannsaka bćđi hornhimnu og linsur (og fylgihluti ţeirra).

    Mögulegar viđbótarrannsóknir:
      • Berklarćktun
      • Lekandarćktun (ţađ er ekki víst ađ lekandi greindist viđ almenna rćktun)
      • Greining á Chlamydia trachomatis og Neisseria gonorrhoeaemeđ kjarnsýrumögnunarađferđ, athugiđ, ţađ ţarf annars konar sýni, strok á Cobas pinna og flutningsćti. Sjá leiđbeiningar.
    Hide details for Grunnatriđi rannsóknarGrunnatriđi rannsóknar
    Bakteríurannsókn
    Sýni frá slímhúđ augans (táru): Rćktađ í andrúmslofti. Meintir sýkingarvaldar eru tegundargreindir og gert nćmi.
    Skaf eđa vefjabiti frá hornhimnu, eđa sýni frá augnkúlunni: Rćktađ í andrúmslofti og viđ loftfirrđ skilyrđi. Allt sem rćktast er álitiđ mögulegur meinvaldur. Gefin er út tegundargreining međ nćmisprófi. Sýnin eru smásjárskođuđ sé ţess nokkur kostur. Oft er sýniđ ţó mjög lítiđ og taliđ mikilvćgara ađ sá ţví öllu til ađ hafa rćktunina sem nćmasta (ekki eyđa stórum hluta ţess í smásjárskođun).
    Svepparannsókn
    Rćktun fer fram á Sabouraud ćti í 3 vikur, viđ 30°C. Allur gróđur er greindur međ viđeigandi ađferđum. Upplýsingar um nćmispróf má finna í leiđbeiningum.Sýnin eru smásjárskođuđ sé ţess nokkur kostur. Oft er sýniđ ţó mjög lítiđ og taliđ mikilvćgara ađ sá ţví öllu til ađ hafa rćktunina sem nćmasta en ađ eyđa stórum hluta ţess í smásjárskođun.
    Acanthamoeba
    Vefjasýni er rćktađ í bakteríulausn á nćringarlausum agar, og ef nćgilegt magn fćst er ţađ einnig smásjárskođađ eftir litun. Sama gildir um linsur og vökva í linsuboxi og flösku (botnfalli sáđ eftir ţeytivindun).
    Hide details for SýnatakaSýnataka
      Hide details for Ílát og áhöldÍlát og áhöld
      Slímhúđabólga (conjunctivitis): strokpinni fyrir almenna rćktun
      Hornhimnusýking og sýking í augnknetti: best ađ setja sýni beint á ćti og gler (sjá "Lýsing sýnatöku"), ađ öđrum kosti skal setja sýni í dauđhreinsađ ílát međ utanáskrúfuđu loki.
      Hornhimnusýking: gott skaf eđa vefjabiti
      Sýking í augnknetti: ástungusýni
      Grunur um Acanthamoeba sýkingu: auk sýnis frá auga skal senda linsur, linsubox og linsuvökvi á Sýklafrćđideild.
      Hide details for Lýsing sýnatökuLýsing sýnatöku
      Sýni frá slímhúđ augans (táru):
      Mikilvćgt er ađ taka sýni áđur en sýklalyf eđa deyfidropar međ rotvarnarefnum hafa veriđ sett í augađ. Notađur er venjulegur bakteríurćktunarpinni. Greftri er strokiđ af augnslímhúđinni međ pinnanum, oft í kverkinni viđ neđra augnlokiđ. Ef ekki er gröft ađ sjá er pinninn látinn liggja skamma stund ađ slímhúđinni.
      Skaf/vefjabiti frá hornhimnu eđa sýni frá augnknetti: Ţessi sýni eru eingöngu tekin af augnlćkni (oft viđ ađgerđ eđa ástungu); undirbúningur er í samrćmi viđ ţađ. Ćskilegt er ađ setja skaf og ástungusýni beint á ćti og smásjárgler, ţannig fćst besta nýting á ţessum litlu sýnum. ATHUGIĐ : ćskilegt er ađ hafa samráđ viđ Sýklafrćđideild vegna rannsóknar svo ađ velja megi heppilegustu rannsóknarađferđir í hverju tilviki.

      Örugg losun sýnatökuefna og áhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla
      Hide details for Geymsla ef biđ verđur á sendinguGeymsla ef biđ verđur á sendingu
      Rćktunarpinna má geyma í einn sólarhring í kćli eđa stofuhita.
      Önnur sýni skal geyma viđ stofuhita og flytja á rannsóknastofu < 15 mín., og í síđasta lagi innan 24 klst. Linsur, linsubox og – vökva skal geyma viđ stofuhita og senda á rannsóknastofu viđ fyrsta tćkifćri.

    Hide details for NiđurstöđurNiđurstöđur
      Hide details for SvarSvar
      Bakteríurannsókn: Sýni frá slímhúđ augans (táru): Sýniđ er rćktađ í tvo sólarhringa, jákvćtt svar gćti tekiđ lengri tíma
      Skaf/vefjabiti frá hornhimnu eđa sýni frá augnkúlunni: Sýniđ er rćktađ í fimm sólarhringa. Jákvćđ rćktun gćti tekiđ lengri tíma. Viđ ákveđnar ađstćđur er látiđ vita símleiđis strax og eitthvađ rćktast úr skaf- og ástungusýnum. Nánari greining og nćmispróf liggja venjulega fyrir einum til ţremur dögum síđar.
      Svepparannsókn: Neikvćđ svör fást eftir 3 vikur. Jákvćđ svör: Ef sveppir greinast í ástungusýni frá auga, venjulega innan 7 daga, er hringt til međferđarađila; endanlegar niđurstöđur međ greiningu sveppa fylgja.
      Acanthamoeba: Neikvćđ svör fást eftir 21 daga. Skálar eru skođađar daglega fyrstu 9 dagana en síđan 3svar í viku ţar til rćktun lýkur; ef amöbur rćktast er hringt í međferđarađila. Sama gildir um jákvćđar niđurstöđur úr smásjárskođun á sýni.
      Hide details for TúlkunTúlkun
      Sýni frá slímhúđum augans:
      Bakteríur: Líklegir meinvaldar eru tegundargreindir og gefiđ er út nćmispróf. Nokkrar ţeirra baktería sem helst eru taldar geta valdiđ sýkingum eru: Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Haemophilus influenzae, Streptococcus pyogenes (Str.gr.A) og Moraxella catarrhalis. Sjaldgćfari sýkingarvaldar eru Pseudomonas aeruginosa, Neisseria meningitidis, Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis(rćktast ekki međ ţessari ađferđ) og hugsanlega Enterobacteriaceae. Kóagúlasa neikvćđir stafýlókokkar, alfa hemólýtískir streptókokkar og corynebacteriur eru ađ jafnađi ekki álitnir meinvaldar í hraustu fólki. Mengun sýnis af húđflóru getur leitt til falskt jákvćđrar rćktunar og neikvćđ rćktun útilokar ekki sýkingu.
      Sveppir: Sveppir sýkja venjulega ekki slímhúđir augans, ađ hornhimnu undanskilinni. Jákvćđa svepparćktun frá slímu ber ađ túlka út frá sveppategund, magni og klínísku ástandi.
      Acanthamoeba: jákvćđ rannsókn úr hornhimnustroki ásamt dćmigerđum klínískum einkennum bendir til amöbusýkingar. Slík sýni henta ţó ekki vel til greiningar og neikvćđ rannsókn útilokar ekki sýkingu.
      Skaf frá hornhimnu eđa sýni frá augnkúlunni:
      Bakteríur: Allt sem rćktast er álitiđ mögulegur meinvaldur.
      Sveppir: Hlutverk sveppa sem greinast í sýnum frá hornhimnu skal meta í samrćmi viđ tegund svepps, niđurstöđur smásjárskođunar og annarra rannsókna (ef viđ á) og einkennum. Sveppasýkingar í hornhimnu eđa í augnknetti eru venjulega af völdum Candida eđa myglusveppa (Fusarium, Aspergillus ofl.).
      Acanthamoeba: jákvćđ rannsókn úr hornhimnuskafi ásamt dćmigerđum klínískum einkennum bendir til amöbusýkingar. Neikvćđ rannsókn útilokar ekki sýkingu.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D. C.

      Ritstjórn

      Lena Rós Ásmundsdóttir - lenaros
      Ólafía Svandís Grétarsdóttir
      Sigríđur Ólafsdóttir
      Kristján Orri Helgason - krisorri
      Theódóra Gísladóttir
      Ingibjörg Hilmarsdóttir
      Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

      Samţykkjendur

      Ábyrgđarmađur

      Kristján Orri Helgason - krisorri
      Ingibjörg Hilmarsdóttir

      Útgefandi

      Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

      Upp »


      Skjal fyrst lesiđ ţann 04/29/2010 hefur veriđ lesiđ 1 sinnum

      © Origo 2019