../ IS  
Útgefiğ gæğaskjal: Leiğbeiningar
Skjalnúmer: Rsık-620
Útg.dags.: 10/10/2023
Útgáfa: 8.0
2.02.24 Umhverfissıni - bakteríur, sveppir
Hide details for Rannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriğiRannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriği
Heiti rannsóknar: Umhverfissıni - almenn ræktun, Umhverfissıni - svepparæktun
Pöntun: Beiğni um sıklarannsókn eğa Cyberlab innan LSH. Verğ: Sjá Gjaldskrá
    Hide details for ÁbendingÁbending
    Umhverfissıni eru tekin til ağ reyna ağ finna hugsanlega sıkingavalda í umhverfinu. Şetta á bæği viğ um bakteríur og sveppi.

    Bakteríur: Şağ er vandasamt ağ taka umhverfissıni og rækta şau şannig ağ niğurstöğurnar séu vel marktækar. Hvert einstakt tilfelli verğur ağ undirbúa og meta af fagfólki. Sıkladeildin tekur viğ öllum umhverfissınum frá sjúkrahúsinu sem eru tekin af Sıkingavarnardeildinni. Einnig er tekiğ viğ sınum sem eru vegna şekkts reglubundins eftirlits, eins og til dæmis sıni frá Blóğbankanum og Apótekinu. Annars er ağ jafnaği ekki tekiğ viğ umhverfissınum.
    Sjá leiğbeiningar sıkingavarnadeildar Landspítala um bakteríur.

    Sveppir: Eftirfarandi kringumstæğur geta krafist könnunar á sveppamengun á sjúkrahúsinu.
    • Grunur um ífarandi spítalasıkingar af völdum umhverfissveppa:
      • herbergi ónæmisbældra sjúklinga og skurğstofur şar sem hreinleiki andrúmslofts á ağ vera tryggğur meğ auknum loftşrıstingi, síum ofl.
    • Viğgerğir á sjúkrahúsinu (s.s. steypu- og múrvinna, fölsk loft opnuğ ofl.) eğa byggingar- og viğgerğaframkvæmdir í næsta nágrenni auka sveppamagn í andrúmslofti. Sérstakar varúğarráğstafanir (s.s. loftstreymi, innanhúsumferğ starfsfólks og viğgerğarağila, tjöld, klísturmottur ofl.) skulu viğhafğar til ağ hindra ağ sveppir komist ağ ónæmisbældum sjúklingum. Şær geta brugğist. Könnun á sveppamengun í viğeigandi rımum getur veriğ nauğsynleg:
      • í kjölfar spítalasıkinga; gefur vísbendingar um hvort varúğarráğstafanir hafi brugğist.
      • şegar vafi leikur á um öryggi andrúmslofts, jafnvel şó ekki hafi greinst spítalasıking.
    • Rakaskemmdir á sjúkrahúsinu sem hafa í för meğ sér sveppagróğur á byggingarefnum. Réttlætanlegt er ağ kanna sveppamengun eftir ağ viğgerğum lıkur ef hún telst ógna heilsu viğkvæmra sjúklingahópa, en könnunin gefur vísbendingar um hvort viğgerğir hafi heppnast eins og til var ætlast. Venjulega er ekki er ástæğa til sınatöku fyrir viğgerğir, jafnvel şó sveppagróğur sjáist meğ berum augum.
    • Rımi şar sem:
      • andrúmsloft á ağ vera sérstaklega hreint, s.s. herbergi ónæmisbældra sjúklinga, er tekiğ í notkun í fyrsta sinn
      • nıbúiğ er ağ setja upp eğa framkvæma viğhaldsağgerğir á tækni sem er ætlağ ağ viğhalda sérstaklega hreinu andrúmslofti
    • Eftirlit meğ framleiğslurımum fyrir blóğhluta ofl. Venjulega eru hrein rımi í framleiğslueiningum könnuğ meğ şví ağ mæla agnir í andrúmslofti (particle counting), en ef svo er ekki getur könnun á sveppamengun meğ ræktun gefiğ vísbendingar um hreinleika rımisins.
    Hide details for Grunnatriği rannsóknarGrunnatriği rannsóknar
    Leitağ er ağ örverum í umhverfinu.
    Bakteríur:
    • Şağ er vandasamt ağ taka umhverfissıni og rækta şau şannig ağ niğurstöğurnar séu vel marktækar. Şağ verğur ağ vera ljóst ağ hverju sé leitağ og ağferğir verğur ağ miğa viğ şağ. Hvert einstakt tilfelli verğur ağ undirbúa og meta af fagfólki.
    • Sjá leiğbeiningar sıkingavarnadeildar Landspítala um bakteríur.

    Sveppir:
    • Rannsóknirnar şarf ağ framkvæma af fagağilum meğ viğeigandi sérşekkingu, og şeim er ætlağ ağ svara skırum rannsóknarspurningum.
    • Rannsóknir á sveppamagni innandyra hafa ekki veriğ stağlağar, og engar viğurkenndar leiğbeiningar eru til um hvağa magn telst hæfilegt innandyra. Undantekning frá şessu eru hrein rımi (cleanrooms) fyrir t.d. lyfjaframleiğslu, en fyrir şau eru til stağlar og leiğbeiningar frá ISO og Institute for Environmental Sciences and Technology.
    • Sveppamagn í andrúmslofti má rannsaka meğ ræktun sveppa úr andrúmslofti eğa föllnu ryki. Sıni úr andrúmslofti eru tekin meğ sérstökum tækjum sem soga loft inná sveppaæti, og falliğ ryk er oft skoğağ meğ stroksınum eğa snertiætisskálum. Eftir sınatöku fer fram ræktun á viğeigandi ætum og şví næst talning meğ/án greiningar á örverum, eftir şví sem viğ á. Í sumum tilvikum má taka sıni á límband til beinnar smásjárskoğunar.
    • Oft şarf samanburğarsıni frá rımum/svæğum sem ekki eru sérstaklega varin til ağ tryggja hreinleika andrúmslofts, og jafnvel úr andrúmslofti utandyra.
    • Í sumum tilvikum, t.d. fyrir fyrstu nıtingu herbergja sem hafa sérstaklega hreint loft eğa í faraldurskringumstæğum, getur veriğ gagnlegt ağ byrja rannsókn meğ rykmæli (particle counter), og kanna svo sveppamengun meğ ræktunarağferğum í kjölfariğ. Şağ gæti sparağ kostnağarsamar ræktanir og leyft lagfæringar á lofthreinsibúnaği áğur en ræktun er gerğ, og gefiğ vísbendingar um hvar væri best ağ taka ræktunarsınin.
    Hide details for SınatakaSınataka
      Hide details for Sérstök tímasetning sınatökuSérstök tímasetning sınatöku
      Bakteríur:
      • Mikilvægt er ağ sıni frá sjúkrahúsinu séu tekin í nánu samstarfi viğ Sıkingavarnadeildina og helst af henni. Sıni utan sjúkrahússins şarf einnig ağ taka í náinni samvinnu viğ Sóttvarnarlækni, Sıkingavarnadeild, Sıklafræğideild eğa sambærilega ağila.

      Sveppir:
      • Unniğ er eftir fyrirfram ákveğinni rannsóknaráætlun, í samvinnu viğ Sıkingavarna- og Sıklafræğideild Landspítala.
      Hide details for Ílát og áhöldÍlát og áhöld
      Bakteríur:
      • Ílát og áhöld geta veriğ margvísleg og fara eftir sınatökuağferğinni sem notuğ er hverju sinni. Til dæmis bakteríuræktunarpinni eğa agarskál. Oft blóğ- eğa súkkulağiagar, en sé eingöngu leitağ ağ sveppum má nota sérstakt sveppaæti.

      Sveppir:
      • Sıni frá flötum: venjulegir sınatökupinnar eğa svampar (vættir í dauğhreinsuğu vatni eğa buffer), eğa sérstakar snertiskálar meğ upphleyptu æti. Opnar skálar sem skildar eru eftir á flötum henta ekki vel til ağ meta sveppamagn í andrúmslofti şar sem mismunandi sveppir falla mishratt (CDC 2003, Streifel 2010)
      • Sıni úr andrúmslofti eru tekin meğ şartilgerğum tækjum sem soga şekkt magn af lofti inná sveppaætisskál.
      Hide details for Gerğ og magn sınisGerğ og magn sınis
      Bakteríur:
      Sveppir:
      • Mikilvægt er ağ stağla sınatökuağferğina hverju sinni til ağ leyfa samanburğ á milli rıma og tímabila. Stöğlunin nær til sınatökuáhalda, sınatökustağa, tímasetningar, starfsemi í rımi, æta og ræktunarağferğa og flatarmáls/rúmmáls sınatöku (oft 1 - 5 snertiskálar/sınatökustağ, 25 - 50 cm2 meğ pinna, 0.25 - 1.5 m3 lofts).
      Hide details for Lısing sınatökuLısing sınatöku
      Bakteríur:
      • Ağstæğur hverju sinni ráğa şví hvernig best er ağ taka sıniğ. Sınatökurnar ætti ağ gera af ağila sem er mjög vel ağ sér í töku umhverfissına, eğa í nánu samráği viğ hann.

      Sveppir:
      • Sıni eru tekin frá skurğborğum, skápum, borğum, gluggakistum, lömpum, loftræstiristum, milliloftum, gólfum, rúmum, hurğum, vögnum, lækningaáhöldum ofl. eftir atvikum.
      • Sıni tekin úr andrúmslofti meğ şartilgerğum tækjum. Kanna şarf meira loftmagn í rımum şar sem andrúmsloft á ağ vera sérstaklega hreint.
      Örugg losun sınatökuefna og áhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla
      Hide details for Geymsla ef biğ verğur á sendinguGeymsla ef biğ verğur á sendingu
      Helst mega ekki líğa meira en 4 klst. frá şví ağ sıni eru tekin, şar til şau berast á Sıkla- og veirufræğideild.
      Mest má geyma sıni í sólarhring og şá verğa şau ağ hafa veriğ geymd í kæli.

    Hide details for NiğurstöğurNiğurstöğur
      Hide details for SvarSvar
      Bakteríur:
      • Neikvæğri ræktun er oftast svarağ út eftir 2-7 daga, jákvæğ gæti tekiğ lengri tíma.

      Sveppir:
      • Neikvæğ svör fást eftir 7-14 daga.
      Hide details for TúlkunTúlkun
      Bakteríur:
      • Túlkun er alltaf erfiğ og şví er mikilvægt ağ sıniğ sé tekiğ í góğri samvinnu viğ Sıklafræğideildina og ağila sem er vel ağ sér í sıkingavörnum. Mikilvægt er ağ sıni frá sjúkrahúsinu séu tekin í nánu samstarfi viğ Sıkingavarnadeildina og helst af henni. Sıni utan sjúkrahússins şarf einnig ağ taka í náinni samvinnu viğ Sóttvarnarlækni, Sıkingavarnadeild eğa sambærilega ağila.

      Sveppir:
      • Túlkun er gerğ í ljósi takmarkana og skekkjuvalda, og şeirra krafna sem gerğar eru til rımis m.t.t. leyfilegrar sveppamengunar.
      • Í venjulegu andrúmslofti utandyra er magn sveppagróa á bilinu 100 - 100.000 gró/m3. Magn innandyra er venjulega minna, og viğ ræktun geta fundist allt ağ nokkur şúsund şyrpingar sveppa/m3. Aukiğ rakastig innadyra, t.d. í kjölfar rakaskemmda, getur örvar sveppavöxt og sveppamagn í andrúmslofti. Magn innandyra er háğ veğurfari, árstíğ, sveppategundum, byggingargerğ, aldri byggingar, nıtingu og loftun. Sveppamagn í andrúmslofti getur veriğ breytilegt yfir daginn og á milli daga; stök sıni gefa şví takmarkağar upplısingar. Viğ samanburğ á mengun innandyra og utan ber ağ hafa í huga ağ á veturna şegar snjór liggur yfir má búast viğ lægra sveppamagni utandyra.
      • Rannsókn á sveppamagni meğ ræktun hefur ımsar takmarkanir: endurtakanleiki (reproducibility) er lágur t.d. vegna mikils breytileika á sveppamagni í rımi, og ákveğnar tegundir geta ræktast fremur en ağrar vegna sınatökuağferğar, æta eğa hitastigs viğ ræktun. Óræktanlegir og dauğir sveppir sem og sveppaleifar finnast ekki, en şağ hefur şó einungis şığingu şegar rannsókn er gerğ vegna gruns um eitur- eğa ofnæmisáhrif.
      • Sveppir geta veriğ til stağar şó şeir greinist ekki í rannsókninni.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    Handbækur, leiğbeiningar og stağlar
    1. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D.C.
    2. Streifel A. Air cultures for fungi [kafli 13.9.3]. Í Clinical Microbiology Procedures Handbook, ritstj. LS Garcia. ASM Press, Wasington D.C, 2010.
    3. Guidelines for Environmental Infection Control in Health-Care Facilities. Recommendations of CDC and the Healthcare Infection Control Practices Advisory Committee, 2003
    http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5210a1.htm
    CDC2003_guidelines environment inf contr health care facilities.pdfCDC2003_guidelines environment inf contr health care facilities.pdf

    4. Indoor mold. A Time Tool Resource from the American College of Preventive Medicine. http://www.acpm.org/resource/resmgr/iaq-files/timetool_indoormold_resource.pdf
    AmCollPreventMed_indoor mold guidelines.pdfAmCollPreventMed_indoor mold guidelines.pdf

    5. University of Connecticut Health Center, Division of Occupational and Environmental Medicine Center for Indoor Environments and Health. Guidance for Clinicians on the Recognition and Management of Health Effects Related to Mold Exposure and Moisture Indoors. 2004. http://oehc.uchc.edu/clinser/MOLD%20GUIDE.pdf
    MOLD20GUIDE for clinicians.pdfMOLD20GUIDE for clinicians.pdf


    6. IEST-RP-CC023: Microorganisms in Cleanrooms, 2006. http://www.iest.org/Standards-RPs/Recommended-Practices/IEST-RP-CC023
    7. IEST-RP-CC006: Testing Cleanrooms, 2004. http://www.iest.org/Standards-RPs/Recommended-Practices/IEST-RP-CC006
    8. ISO stağlar um "Cleanrooms": http://www.iso.org/iso/search.htm?qt=14644&searchSubmit=Search&sort=rel&type=simple&published=true

    Vísindagreinar
    1. Faure O et al.Eight-year surveillance of environmental fungal contamination in hospital operating rooms and haematological units. J Hosp Infect. 2002 Feb;50(2):155-60.
    2. Lutz BD et al.Outbreak of invasive Aspergillus infection in surgical patients, associated with a contaminated air-handling system. Clin Infect Dis. 2003 Sep 15;37(6):786-93.
    3. Llata E et al. A cluster of mucormycosis infections in hematology patients: challenges in investigation and control of invasive mold infections in high-risk patient populations. Diagn Microbiol Infect Dis. 2011 Sep;71(1):72-80.
    4. Hadrich I et al. Invasive aspergillosis: epidemiology and environmental study in haematology patients (Sfax, Tunisia). Mycoses. 2010 Sep;53(5):443-7.
    5. Sautour M et al. Profiles and seasonal distribution of airborne fungi in indoor and outdoor environments at a French hospital. Sci Total Environ. 2009 Jun 1;407(12):3766-71.
    6. Fournel I et al.Airborne Aspergillus contamination during hospital construction works: efficacy of protective measures. Am J Infect Control. 2010 Apr;38(3):189-94.
    7. Sautour M et al. Prospective survey of indoor fungal contamination in hospital during a period of building construction. J Hosp Infect. 2007 Dec;67(4):367-73.
    8. Panagopoulou P et al. Filamentous fungi in a tertiary care hospital: environmental surveillance and susceptibility to antifungal drugs. Infect Control Hosp Epidemiol. 2007 Jan;28(1):60-7.
    9. Alberti C et al. Relationship between environmental fungal contamination and the incidence of invasive aspergillosis in haematology patients. J Hosp Infect. 2001 Jul;48(3):198-206.
    10. Richardson MD et al. Fungal surveillance of an open haematology ward. J Hosp Infect. 2000 Aug;45(4):288-92.
    11. Anderson K et al. Aspergillosis in immunocompromised paediatric patients: associations with building hygiene, design, and indoor air. Thorax. 1996 Mar;51(3):256-61.

    Ritstjórn

    Kristján Orri Helgason - krisorri
    Una Şóra Ágústsdóttir - unat
    Ingibjörg Hilmarsdóttir
    Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

    Samşykkjendur

    Ábyrgğarmağur

    Kristján Orri Helgason - krisorri
    Ingibjörg Hilmarsdóttir

    Útgefandi

    Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

    Upp »


    Skjal fyrst lesiğ şann 01/28/2014 hefur veriğ lesiğ 866 sinnum