../ IS  
Útgefiğ gæğaskjal: Leiğbeiningar
Skjalnúmer: Rsık-068
Útg.dags.: 12/13/2019
Útgáfa: 5.0
2.02.07.30 Vefjasıni frá húğ/slímhúğ - bakteríur, sveppir, mıkóbakteríur
Hide details for Rannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriğiRannsóknir - Heiti, ábendingar, grunnatriği
Heiti rannsóknar:
Vefjasıni frá húğ/slímhúğ - almenn ræktun
Vefjasıni frá húğ/slímhúğ - svepparæktun
Vefjasıni frá húğ/slímhúğ - berklaræktun

Pöntun: Beiğni um sıklarannsókn eğa Cyberlab innan LSH. Verğ: Sjá Gjaldskrá
    Hide details for ÁbendingÁbending
    Bakteríurannsókn. Grunur um sıkingu í húğ eğa á slímhúğum. Ekki er algengt ağ taka vefjasıni viğ şennan grun, oftar er tekiğ strok. Şó er mælt meğ şví ağ taka vefjasıni djúpt úr sárbotni brunasára, fótasára og legusára frekar en ağ taka strok frá yfirborğinu. Sjaldgæft er ağ tekin séu vefjasıni frá slímhúğum, nema til leitar ağ Helicobacter pylori.Mikilvægt er ağ góğar upplısingar fylgi sıninu til ağ unnt sé ağ vinna şağ á hinn besta hátt.
    Svepparannsókn. Grunur um sveppasıkingu í :
    1) Slímhúğum: Sést í Candida sıkingum í neğri öndunarvegum, meltingarvegi og şvagblöğru, og myglusveppasıkingum í öndunarvegum og meltingarvegi.
    2) Húğ (annağ en sıkingar í hornvef, sjá leiğbeiningar fyrir húğ, hár og neglur. Sést í kjölfar : (i) útbreiğslu til húğar frá blóği (allir framangreindir sveppir) sem einkennist á maculopapular eğa maculopapulopustular útbrotum, ımist örfáum bólum eğa útbreiddum, eğa af hnúğ (nodule) í dıpri lögum húğar. Jákvæğ rannsókn á skafsıni frá bólu getur flıtt mjög greiningu útbreiddrar sıkingar ; (ii) smits úr ytra umhverfi (myglusveppir og sumir tvíbreytisveppir) sem leiğir til mycetoma, chromomycosis eğa annarra sıkingarmynda.
    Mıkóbakteríurannsókn. Grunur um sıkingu af völdum mıkóbaktería úr M. tuberculosis komplex eğa atypískra mıkóbaktería, til dæmis M. haemophilum, M. marinum, M. fortuitum, M. abscessus og M. chelonae.

    Bakteríu- og svepparannsóknir. Ræktun meğ óvanalegar bakteríur eğa sveppi í huga (til dæmis Francisellaspp., Brucella spp. eğa Bartonella spp., eğa mycetoma sveppi). Hafa skal samband viğ vakthafandi lækni á Sıklafræğideild til ağ tryggja rétta meğferğ sınis.
    Hide details for Grunnatriği rannsóknarGrunnatriği rannsóknar
    Bakteríurannsókn. Sıniğ er smásjárskoğağ sé şess nokkur kostur og sett í almenna ræktun í lofti og loftfirrt. Viğ sérstakar ağstæğur er beitt óhefğbundnum ağferğum, sıniğ ræktağ lengur eğa á öğru æti en venjulega.
    Svepparannsókn. Ef nægilegt magn fæst er gerğ bæği smásjárskoğun og ræktun, ağ öğrum kosti er smásjárskoğun sleppt. Sıniğ er skoriğ í minni einingar, sett á gler og litağ meğ Gramslitun (eğa öğrum litum eftir şörfum). Ræktun fer fram í 3 vikur. Allur gróğur er greindur meğ viğeigandi ağferğum. Upplısingar um næmispróf má finna í leiğbeiningum.
    Mıkóbakteríurannsókn. Sınin eru marin í mortéli og síğan meğhöndluğ meğ NaOH-acetylcystein til ağ afmenga şau, síğan skilin niğur og botnfall notağ í rannsókn. Botnfall/sıni eru smásjárskoğuğ, eftir litun meğ Auramin O og ræktuğ í BacT/Alert kolbum og á Lövenstein-Jensen æti. Ræktun fer fram í 6 vikur. Şegar sırufastir stafir ræktast er framkvæmd kjarnsırumögnun á gróğrinum til ağ greina mıkóbakteríur til tegundar. Ef M. tuberculosis komplex greinist er leitağ ağ lyfjaónæmisgenum sem skrá fyrir ónæmi gegn rifampicin og isoniazid. Biğja şarf sérstaklega um næmispróf á öğrum mıkóbakteríutegundum.

Hide details for SınatakaSınataka
    Hide details for Sérstök tímasetning sınatökuSérstök tímasetning sınatöku
    Æskilegt er ağ taka sıniğ fyrir sıkla- eğa sveppalyfjameğferğ; vöxtur sveppa bælist şó síğar (eftir lyfjagjöf) en vöxtur baktería eftir bakteríulyfjagjöf.
    Hide details for Ílát og áhöldÍlát og áhöld
    Vefjasıni í bakteríu-, sveppa- eğa mıkóbakteríurannsókn: sett í dauğhreinsağ glas meğ utanáskrúfuğu loki. Ef sıni er lítiğ og kemst ekki tafarlaust á Sıklafræğideild má setja 2-3 dropa af saltvatni í glasiğ til ağ hindra ağ sıniğ şorni, ekki setja sıni í grisju. Aldrei skal setja sıni til sıklarannsóknar í formalín!
    Skaf frá húğbólum viğ grun um blóğborna sveppasıkingu: strokpinni fyrir venjulega bakteríuræktun. Einn pinni nægir venjulega. Oft er afar lítiğ magn sem fæst úr húğbólum og şví gott ağ setja líka sıni beint á gler (t.d. af hnífsblaği eğa sköfu).
    Hide details for Gerğ og magn sınisGerğ og magn sınis
    Æskilegt er ağ senda góğan bita, helst nokkra millimetra ağ stærğ.
    Senda ber eins mikiğ magn af sıktum vef og hægt er, a.m.k. 1 g og helst 0,5-1,0 cm. Fjöldi og gæği rannsókna eru háğ magni og gæğum sınis. Oft er beğiğ um ólíkar rannsóknir á sama sıni; ef lítiğ magn berst verğur ağ takmarka fjölda rannsókna. Fyrir mıkóbakteríurannsókn gildir ağ ef ostkennt svæği sést í vef er best ağ taka sıniğ úr jağri şess. Vefjabita úr húğsárum skal taka í jağri sárs.
    Hide details for Lısing sınatökuLısing sınatöku
    Mikilvægt er ağ reyna ağ fjarlægja allan dauğann vef áğur en sıniğ er tekiğ.
    Vefjasıni frá húğ eğa slímhúğ í bakteríu-, sveppa- eğa mıkóbakteríurannsókn: sıni tekiğ í speglun hollífæra (eğa skurğağgerğ) eğa úr húğ eftir hreinsun húğar meğ sótthreinsandi efni sem er látiğ şorna fyrir sınatöku.
    Skaf frá húğbólum viğ grun um blóğborna sveppasıkingu: Ef pustulur eru til stağar má skafa beint í şær meğ hnífsblaği eğa sköfu og setja á bómullarpinna. Til ağ nıta sıni sem best er gott ağ strjúka sıninu fyrst á pinna fyrir ræktun, skafa svo aftur og setja beint á gler (af sköfunni) fyrir smásjárskoğun. ATHUGA: æskilegt er ağ hafa samráğ viğ Sıklafræğideild vegna rannsóknar svo ağ velja megi heppilegustu rannsóknarağferğir í hverju tilviki.
    Örugg losun sınatökuefna og áhalda

Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla
    Hide details for Geymsla ef biğ verğur á sendinguGeymsla ef biğ verğur á sendingu
    Bakteríu- og svepparannsókn. Sıniğ skal berast á rannsóknarstofuna strax ağ lokinni sınatöku. Sé ekki kostur á öğru má geyma sıniğ í allt ağ sólarhring, og şá í kæli eğa stofuhita. Sıni fyrir svepparannsókn skal geyma viğ stofuhita.
    Mıkóbakteríurannsókn. Ef flutningur tefst um meira en 1 klst skal geyma í kæli < 24 klst.

Hide details for NiğurstöğurNiğurstöğur
    Hide details for SvarSvar
    Bakteríurannsókn. Neikvæğ niğurstağa liggur fyrir fimm sólarhringum eftir ağ sıni berst. Jákvæğ ræktun getur tekiğ lengri tíma. Şar sem sıni frá húğ og slímhúğum er sjaldnast án örvera ağ eğlilegu, verğur ağ meta bakteríuvöxt í hvert skipti.
    Svepparannsókn. Neikvæğ svör fást eftir 3 vikur. Jákvæğ svör: Ef sveppir sjást viğ smásjárskoğun á vefjasıni eğa ræktast frá innri líffærum er hringt til meğferğarağila; endanlegar niğurstöğur meğ greiningu sveppa fylgja síğar.
    Mıkóbakteríurannsókn. Neikvæğ svör fást eftir 6 vikur. Niğurstöğur úr smásjárskoğun liggja fyrir eftir 1 – 2 virka daga. Şegar sırufastir stafir sjást í sıni eğa ræktast eru niğurstöğur hringdar til læknis sjúklings. Niğurstöğur jákvæğrar smásjárskoğunar eru sendar bréflega (eğa rafrænt, sé kostur á şví), og endanleg greining á bakteríum fylgir síğar.
    Hide details for TúlkunTúlkun
    Bakteríurannsókn. Şar sem sıni frá húğ og slímhúğum er sjaldnast án örvera ağ eğlilegu, verğur ağ meta bakteríuvöxt í hvert skipti. Ağ jafnaği er ekkert gert viğ şeim bakteríutegundum sem ætla má ağ séu eğlilegur gróğur á húğinni eğa slímhúğinni.
    Svepparannsókn. Şegar sveppir sjást viğ smásjárskoğun á vefjasınum eğa skafi frá húğ eru şeir taldir sıkingarvaldar şar til annağ sannast. Şegar sveppir ræktast úr sömu sınum er hlutverk şeirra í sıkingunni metiğ m.t.t. sveppategundar, einkenna og undirliggjandi ástands sjúklings. Ræktun er næmari rannsókn en smásjárskoğun og geta fundist sveppir sem menguğu sıni (úr eigin húğflóru sjúklings eğa umhverfi).
    Mıkóbakteríurannsókn. M. tuberculosis telst alltaf sjúkdómsvaldur. Greining annarra mıkóbaktería verğur ağ túlka í samræmi viğ tegund og bakteríumagn, einkenni og undirliggjandi ástand sjúklings, gerğ sınis og líkur á umhverfismengun, s.s. úr vatni. Neikvæğ smásjárskoğun og ræktun útiloka ekki sıkingu af völdum mıkóbaktería.

Hide details for HeimildirHeimildir
  1. Jorgensen JH, Pfhaller MA og fél. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D.C.
  2. Amy L. Leber. Clinical Microbiology Procedures Handbook.


Ritstjórn

Erla Sigvaldadóttir
Ólafía Svandís Grétarsdóttir
Sigríğur Ólafsdóttir
Kristján Orri Helgason - krisorri
Una Şóra Ágústsdóttir - unat
Guğrún Svanborg Hauksdóttir
Ingibjörg Hilmarsdóttir
Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

Samşykkjendur

Ábyrgğarmağur

Kristján Orri Helgason - krisorri
Guğrún Svanborg Hauksdóttir
Ingibjörg Hilmarsdóttir

Útgefandi

Katrín Helga Óskarsdóttir - katrinho

Upp »


Skjal fyrst lesiğ şann 06/05/2013 hefur veriğ lesiğ 1103 sinnum

© Origo 2020