../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-205
┌tg.dags.: 01/05/2022
┌tgßfa: 10.0
2.02.07.15 ═ger­ir - ActinomycesrŠktun
Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
Heiti rannsˇknar: ═ger­ir - ActinomycesrŠktun
Samheiti:
P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
    Hide details for ┴bending┴bending
    Actinomyces er Gram jßkvŠ­ur loftfŠlinn stafur, sem vex a­ jafna­i hŠgt. Flestar tegundir Actinomyces ■ola s˙refni upp a­ vissu marki. BakterÝan er hluti af e­lilegri sřklaflˇru ß slÝmh˙­um manna og annarra dřra. Sřkingar eru sjaldgŠfar en ver­a ef bakterÝurnar komast inn fyrir slÝmh˙­arvarnir Ý lÝkamanum. Sřkingin, sem oft er k÷llu­ "actinomycosis", einkennist af hŠgt vaxandi křlum sem vir­a ekki vefjaskil og geta ■annig lÝkst illkynja Šxlum. Křlin opnast gjarnan ˙t ß yfirbor­i­ me­ tÝmanum og dŠmigert er a­ gulleit korn, svok÷llu­ brennisteinskorn, sjßst Ý greftri sem vellur upp ß yfirbor­i­. Sřkingarnar eru algengastar ß h÷f­i og hßlsi (gjarnan ˙t frß t÷nnum), Ý kvi­ og grindarbotni (oft ˙t frß getna­arvarnarlykkju), Ý brjˇstum og Ý brjˇstholi. A­ jafna­i eru margar annarskonar bakterÝur vi­lo­andi ■essar sřkingar ßsamt Actinomyces, ■ar ß me­al Aggregatibacter actinomycetemcomitans, viridans streptˇkokkar og loftfŠlnar bakterÝur. Me­fer­in er oftast langvarandi penicillÝngj÷f.

    Sennilega er hŠgt a­ flokka Actinomyces sp Ý tvo hˇpa. Annars vegar 'meira Ýfarandi' hˇpur sem veldur frekar "klassÝskum actinomycoses" sřkingum: A­allega Actinomyces israelii, en einnig A. gerencseriae, A. meyeri, A. odontolyticus og A. viscosus/naeslundii. Svo er 'minna Ýfarandi' hˇpur sem finnast frekar Ý sta­bundnum og yfirbor­s mj˙kvefja sřkingum: A. europaeus, A. funkei, A. neuii, A. radingae, og A. turicensis.
    Hide details for Grunnatri­i rannsˇknarGrunnatri­i rannsˇknar
    Sřni­ er smßsjßrsko­a­ og rŠkta­ vi­ s˙refnissnau­ar a­stŠ­ur. Ůar sem bakterÝan vex hŠgt er neikvŠ­ri rŠktun ekki svara­ ˙t fyrr en eftir 10 daga. JßkvŠ­ rŠktun gŠti teki­ lengri tÝma.
    Hide details for SřnatakaSřnataka
      Hide details for SÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷kuSÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷ku
      Helst fyrir sřklalyfjagj÷f. Actinomyces eru nŠmir fyrir m÷rgum sřklalyfjum og einn skammtur getur skemmt fyrir m÷guleikum ß rŠktun bakterÝunnar.
      Hide details for ═lßt og ßh÷ld═lßt og ßh÷ld
      Dau­hreinsu­ sprauta me­ nßl. ═lßt til a­ sprauta greftri Ý. Hugsanlega dau­hreinsa­ saltvatn (ßn rotvarnarefna).
      SÝ­ur skal senda sřni ß bakterÝurŠktunarpinna (smßsjßrsko­un erfi­ari og sÝ­ur hŠgt a­ greina brennisteinskorn), en ■a­ er ■ˇ m÷guleiki.
      Hide details for Ger­ og magn sřnisGer­ og magn sřnis
      Best er a­ senda 2-3 ml af greftri, helst ekki minna er 0,5 ml.
      Greftrinum er sprauta­ Ý dau­hreinsa­ Ýlßt me­ skr˙fu­u loki.
      SÚ nota­ur bakterÝurŠktunarpinni skal taka eins miki­ sřni og unnt er.
      Hide details for Lřsing sřnat÷kuLřsing sřnat÷ku
      Ef stungi­ er Ý gegnum h˙­ skal yfirbor­i­ hreinsa­ me­ dau­hreinsu­u saltvatni e­a sˇtthreinsiefni sem lßti­ er gufa upp ß­ur en stungi­ er. Annars gŠti ■a­ haft ßhrif ß bakterÝurŠktunina. Gr÷ftur er dreginn upp Ý sprautu. ═lßti­ er sÝ­an sent me­ hra­i ß Sřkla- og veirufrŠ­ideild.
      Ef ekki er m÷gulegt a­ senda gr÷ft skal sřni­ teki­ ß bakterÝurŠktunarpinna, helst ßn ■ess a­ snerta h˙­ e­a slÝmh˙­ir umhverfis.

      Írugg losun sřnat÷kuefna og ßhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla
      Hide details for Geymsla ef bi­ ver­ur ß sendinguGeymsla ef bi­ ver­ur ß sendingu
      Sřni­ skal senda sem allra fyrst. Dragist sendingin skal geyma sřni­ vi­ stofuhita. ŮvÝ lengri tÝmi sem lÝ­ur, ■vÝ meiri lÝkur eru ß a­ rŠktunin misfarist og sending Štti alls ekki a­ dragast lengur en Ý sˇlarhring.

    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
      Hide details for SvarSvar
      NeikvŠ­ri rŠktun er svara­ ˙t eftir 10 daga. JßkvŠ­ rŠktun gŠti teki­ lengri tÝma.
      Einungis er leita­ a­ Actinomyces spp. Greinist bakterÝan er reynt a­ tegundagreina hana og gera nŠmisprˇf.
      Hide details for T˙lkunT˙lkun
      Actinomyces er hluti af e­lilegri sřklaflˇru slÝmh˙­anna. Sřnat÷kusta­ur og sj˙kdˇmsmynd sj˙klings rß­a t˙lkun jßkvŠ­ra rŠktana. V÷xtur Actinomyces frß sterilum v÷kva jafngildir sřkingu af v÷ldum bakterÝunnar.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D.C.
    2. Amy L. Leber. Clinical Microbiology Procedures Handbook. ASM Press, Washington D.C.

    Ritstjˇrn

    ËlafÝa SvandÝs GrÚtarsdˇttir
    Kristjßn Orri Helgason - krisorri
    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho
    ┴lfhei­ur ١rsdˇttir - alfheidt
    Sara Bj÷rk Southon - sarabso

    Sam■ykkjendur

    ┴byrg­arma­ur

    Kristjßn Orri Helgason - krisorri

    ┌tgefandi

    ┴lfhei­ur ١rsdˇttir - alfheidt

    Upp »


    Skjal fyrst lesi­ ■ann 04/29/2010 hefur veri­ lesi­ 71631 sinnum