../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-074
┌tg.dags.: 06/08/2018
┌tgßfa: 7.0
┴b.ma­ur: Hj÷rdÝs Har­ardˇttir lenaros

2.02.07.23 Saur - Clostridium difficile toxÝnleit

Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
Heiti rannsˇknar: Saur - Clostridium difficile toxÝnleit
Samheiti:
P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
    Hide details for ┴bending┴bending
    A­ greina tilvist og toxÝn-framlei­slu Clostridium difficile Ý saursřnum frß sj˙klingum me­ ni­urgang.

    C. difficile er tŠkifŠrissřkill, sem finnst Ý saur 3% heilbrig­ra fullor­inna einstaklinga og allt a­ 80% heilbrig­ra nřbura og ungbarna. Finnst hjß 16-35% inniliggjandi sj˙klinga ß sj˙krah˙sum (%-talan Ý rÚttu hlutfalli vi­ lengd sj˙krah˙ssdvalar og sřklalyfjanotkun). Vi­ breytingar ß ÷rveruflˇru ■armanna, hvort sem er af v÷ldum sřklalyfja, krabbameinslyfja e­a sj˙kdˇma (svo sem alnŠmis) getur C. difficile og ■ar me­ eiturefnaframlei­sla bakterÝunnar aukist Ý g÷rninni. Um 25% tilfella af "Antimicrobial Agent Associated Diarrhoea" (AAAD) og nßnast ÷ll tilfelli af "pseudomembranous colitis" (sem getur leitt til dau­a ef ekki greint og me­h÷ndla­ Ý tÝma) stafa af eiturefnum C. difficile (Clostridium Difficile Associated Diarrhoea - CDAD).

    Erfitt er a­ t˙lka ni­urst÷­ur C. difficile prˇfa hjß b÷rnum yngri en 3ja ßra, ■vÝ ■essi aldurshˇpur ber oft C. difficile einkennalaust. Jafnvel ■egar ni­urst÷­ur C. difficile toxÝnleitar eru jßkvŠ­ar me­ PCR og/e­a ELISA prˇfum skal hafa Ý huga a­rar orsakir fyrir einkennum sj˙klings. Ůetta ß einkum vi­ um b÷rn yngri en 1 ßrs.

    A­eins skal framkvŠma rannsˇknina ß saursřnum frß sj˙klingum me­ ni­urgang (ˇforma­ar e­a fljˇtandi hŠg­ir 3x ß dag Ý a.m.k. 1-2 daga). ═ vissum tilvikum, t.d. ef sterkur grunur um C. diff. sřkingu, er ■ˇ ßstŠ­ulaust a­ bÝ­a me­ a­ senda sřni.
    Ef grunur er um C. difficile sřkingu ßn ni­urgangs (t.d. ef ileus er til sta­ar) mß reyna a­ framkvŠma prˇfin ß enda■armsstroki e­a formu­um saur, en ˇvÝst er ■ß hvort hŠgt sÚ a­ treysta neikvŠ­ri ni­urst÷­u. Ůa­ getur ■vÝ ■urft a­ greina sj˙kdˇminn me­ ÷­rum hŠtti (t.d. ristilspeglun).

    Athugi­ a­ rannsˇknin ß ekki vi­ til a­ sta­festa ßrangur me­fer­ar ("test of cure"). Sřkingin telst gengin yfir ■egar ni­urgangur er ekki lengur til sta­ar, en sj˙klingar geta skili­ ˙t C. diff. spora og jafnvel toxÝn svo vikum skiptir eftir ■a­.

    Ath.: Íll saursřni frß LandspÝtalanum sem fara Ý Clostridium difficile rannsˇkn fara einnig Ý skimun fyrir vancomycin ˇnŠmum enterokokkum (VRE) og brei­virkum betalaktam÷sum (ESBL, AmpC og karbapenemasa). Panta­ar rannsˇknir ganga ■ˇ fyrir og ■etta er einungis gert ef nˇg er til af sřninu. Tilgangurinn me­ ■essu er a­ finna sem fyrst ■ß sj˙klinga sem bera ˇnŠmar bakterÝur svo hŠgt sÚ a­ koma Ý veg fyrir ˙tbrei­slu ■eirra. Sj˙klingar sem gruna­ir eru um Clostridium difficile sřkingu eru yfirleitt me­ ßhŠttu■Štti sem gera ■ß lÝklegri til a­ bera (t.d. sřklalyfjanotkun) og dreifa (ni­urgangur) sřklalyfjaˇnŠmum bakterÝum. Ůetta er ■vÝ tilt÷lulega einf÷ld en m÷gulega ßhrifarÝk lei­ til a­ hafa ßhrif ß ˙tbrei­slu sřklalyfjaˇnŠmra bakterÝa ß LandspÝtalanum.
    M÷gulegar vi­bˇtarrannsˇknir: SaurrŠktun fyrir i­rasřkingav÷ldum.
    Hide details for Grunnatri­i rannsˇknarGrunnatri­i rannsˇknar
    Ekkert eitt prˇf er til Ý dag sem greinir C. difficile sřkingu me­ nŠgilegu nŠmi og sÚrtŠki. Rannsˇknin er ■vÝ framkvŠmd Ý tveimur ■repum skv al■jˇ­legum lei­beiningum:
    1. Fyrst er ger­ kjarnsřrum÷gnun (PCR) sem er mj÷g nŠmt prˇf sem greinir tilvist toxÝn-gena Clostridium difficile sem skrß fyrir enterotoxin A (tcdA) og cytotoxin B (tcdB) eiturefni. Rannsˇknin greinir tilvist umrŠddra gena, en segir ekki til um hvort ■au sÚu tjß­ (■.e. hvort toxÝn sÚ framleitt). Einnig er leita­ a­ st÷kkbreytingu Ý tcdC geninu. Hlutverk tcdC gensins er a­ hindra toxÝntjßningu, en st÷kkbreytt gen er ˇvirkt og hefur veri­ tengt aukinni meinvirkni.
    2. Sřni, sem eru jßkvŠ­ Ý PCR fyrir C. diff. toxÝngenum fara Ý framhaldinu Ý Clostridium difficile toxin A og B - ELISA sem er sÚrtŠkt prˇf sem greinir toxÝn-framlei­slu (■.e. frÝtt toxÝn A og B) Ý sřninu.
      • JßkvŠtt ELISA prˇf sta­festir C. difficile sřkingu.
      • NeikvŠtt ELISA prˇf (■egar PCR er jßkvŠtt) getur t.d. veri­ af ■remur ßstŠ­um:
      • 1. Sj˙klingurinn er C. difficile beri ßn ■ess ■ˇ a­ vera me­ C. difficile sřkingu, ■ar e­ bakterÝan framlei­ir ekki toxÝn. Hafa ■arf Ý huga a­rar orsakir fyrir einkennum sj˙klings.
        2. Sj˙klingurinn er me­ C. difficile sřkingu, en toxÝn framlei­sla er undir greinanlegum m÷rkum prˇfsins. ═hugi­ a­ senda nřtt sřni ef einkenni eru ßfram til sta­ar, sÚrstaklega ef sterkur grunur er um C. difficile sřkingu.
      3. Sum C. difficile virk sřklalyf geta m÷gulega hami­ toxÝn framlei­slu.
      Ath a­ sjaldan er gagnlegt a­ endurtaka prˇfi­ ef ni­ursta­an er ˇafgerandi ■risvar sinnum."
    Hide details for SřnatakaSřnataka
      Hide details for ═lßt og ßh÷ld═lßt og ßh÷ld
      Saursřnat÷kuglas ßn flutningsŠtis (dau­hreinsa­, me­ ßfastri skei­ Ý lokinu, sem er utanßskr˙fa­).
      Hide details for Ger­ og magn sřnisGer­ og magn sřnis
      A.m.k. 5 ml. af ferskum, ˇformu­um saur. SřklafrŠ­ideild ßskilur sÚr rÚtt til a­ hafna formu­um saur og strokum frß saur e­a enda■armi. Undantekning frß ■eirri reglu eru ■ˇ sj˙klingar me­ ■armal÷mun (paralytic ileus). Frß ■eim sÝ­astt÷ldu er bŠ­i teki­ vi­ formu­um saur og strokum frß saur e­a enda■armi.
      Hide details for Lřsing sřnat÷kuLřsing sřnat÷ku
      HŠg­ir skulu losa­ar Ý hreina bekju e­a Ý kopp sem skola­ur hefur veri­ me­ sjˇ­andi vatni, e­a ß pappÝr e­a plastfilmu sem lÝmd er ß klˇsettsetu. Einnig mß leggja pappadisk e­a skßl Ý salernisskßlina.
      Ef slÝm, blˇ­ e­a gr÷ftur er til sta­ar skal taka sřni ■a­an.

      Írugg losun sřnat÷kuefna og ßhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla

    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
      Hide details for SvarSvar
      C. diff. leit er framkvŠmd alla virka daga. Ni­ursta­a PCR prˇfsins liggur fyrir samdŠgurs (ef sřni berst ß SřklafrŠ­ideild fyrir kl. 8:30) e­a nŠsta virka dag. Ef PCR prˇfi­ er jßkvŠtt (toxin-gen til sta­ar Ý sřninu), kemur ni­ursta­a toxÝn A/B ELISA (frÝtt toxin Ý sřninu) samdŠgurs e­a einum virkum degi sÝ­ar. ═ lengri frÝum eins og um jˇl og pßska eru C. diff sřni keyr­ Ý BD Max (toxÝn-genaleit, PCR) a­ jafna­i einu sinni yfir frÝtÝmabili­. Ef sřni reynist jßkvŠtt Ý BD Max er ger­ toxÝn A/B ELISA nŠsta virka dag. Ef talin er ■÷rf ß brß­arannsˇkn utan dagvinnutÝma skal hafa samband vi­ vakthafandi sÚrfrŠ­ilŠkni ß Sřkla- og veirufrŠ­ideild. JßkvŠ­ar ni­urst÷­ur frß inniliggjandi sj˙klingum eru tilkynntar sÝmlei­is til lŠknis sj˙klings e­a hj˙krunarfrŠ­ings ß vi­komandi deild. JßkvŠ­ar ni­urst÷­ur frß sj˙klingum sem liggja ß LandspÝtala tilkynnast sjßlfvirkt Sřkingavarnadeild me­ t÷lvupˇsti.
      Hide details for T˙lkunT˙lkun
      JßkvŠtt svar ˙r C. diff. toxÝn-gena PCR ■ř­ir a­ toxin-gen A og/e­a B, e­a st÷kkbreytt gen tcdC sÚu til sta­ar Ý sřninu, en segir ekki til um hvort ■au sÚu tjß­ e­a ekki.
      JßkvŠtt tcdC : Stofninn hefur st÷kkbreytt gen tcdC, sem getur tengst aukinni meinvirkni (t.d. stofnger­ O27/NAP1/B1)
      JßkvŠtt svar ˙t toxÝn A/B ELISA sta­festir toxÝn-framlei­slu (frÝtt toxÝn Ý saur).
        • JßkvŠtt ELISA prˇf sta­festir C. difficile sřkingu.
        • NeikvŠtt ELISA prˇf (■egar PCR er jßkvŠtt) getur t.d. veri­ af ■remur ßstŠ­um:
        • 1. Sj˙klingurinn er C. difficile beri ßn ■ess ■ˇ a­ vera me­ C. difficile sřkingu, ■ar e­ bakterÝan framlei­ir ekki toxÝn. Hafa ■arf Ý huga a­rar orsakir fyrir einkennum sj˙klings.
          2. Sj˙klingurinn er me­ C. difficile sřkingu, en toxÝn framlei­sla er undir greinanlegum m÷rkum prˇfsins. ═hugi­ a­ senda nřtt sřni ef einkenni eru ßfram til sta­ar, sÚrstaklega ef sterkur grunur er um C. difficile sřkingu.
        3. Sum C. difficile virk sřklalyf geta m÷gulega hami­ toxÝn framlei­slu.
        Ath a­ sjaldan er gagnlegt a­ endurtaka prˇfi­ ef ni­ursta­an er ˇafgerandi ■risvar sinnum."

        ATH.: Sj˙klingur me­ ni­urgang og jßkvŠtt PCR prˇf, en neikvŠtt ELISA prˇf er C. difficile beri. Sjß lei­beiningar Sřkingavarnadeildar LSH um C. difficile
      Ůř­ing C. difficile sem sřkingavalds hjß b÷rnum 3ja ßra er enn ˇljˇs og umdeild.
      Rannsˇknarni­urst÷­ur skal ŠtÝ­ meta me­ hli­sjˇn af klÝnÝskum einkennum sj˙klings.
      A­rar bakterÝur en C. difficile geta orsaka­ ni­urgang.



    Ritstjˇrn

    ËlafÝa SvandÝs GrÚtarsdˇttir
    Freyja Valsdˇttir
    Lena Rˇs ┴smundsdˇttir - lenaros
    SigrÝ­ur Sigur­ardˇttir
    Hj÷rdÝs Har­ardˇttir
    Theˇdˇra GÝsladˇttir
    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Sam■ykkjendur

    ┴byrg­arma­ur

    Lena Rˇs ┴smundsdˇttir - lenaros
    Hj÷rdÝs Har­ardˇttir

    ┌tgefandi

    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Upp »


    Skjal fyrst lesi­ ■ann 04/30/2010 hefur veri­ lesi­ 16814 sinnum

    © Origo 2019