../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: RklÝn-133
┌tg.dags.: 04/05/2019
┌tgßfa: 3.0
┴b.ma­ur: ═sleifur Ëlafsson

2.02.03.01.01 Metanˇl

Hide details for AlmenntAlmennt
Ver­: Sjß Gjaldskrß
Grunnatri­i rannsˇknar: Metanˇl (methyl alcohol) e­a trÚspÝritus finnst Ý řmsum i­na­arv÷rum, t.d. r˙­uhreinsiv÷kvum, frostlegi og leysiefnum. Metanˇl frßsogast hratt frß meltingarvegi og hßmarks■Úttni nŠst Ý blˇ­i eftir 0,5-1 klst frß innt÷ku. Dreifingarr˙mmßl er um 0,6 L/kg og prˇteinbinging er engin. HelmingunartÝmi metanˇls er 14-18 klst. Um 20% af metanˇli ˙tskilst ß ˇbreyttu formi um lungu og nřru. Afgangurinn er brotinn ni­ur Ý lifur, fyrst af alkˇhˇl dehřdrˇgenasa sem hvatar oxun metanˇls Ý formaldehř­ og sÝ­an formaldehř­ dehřdrˇgenasa sem hvatar oxun formaldehř­s Ý maurasřru (formic acid). Maurasřran brotnar sÝ­an ni­ur Ý koldÝoxÝ­ og vatn. Metanˇli­ sjßlft er tilt÷lulega lÝti­ eitra­ og veldur einungis vŠgum ÷lvunarßhrifum, eitrunareinkenni metanˇleitrunar stafa fyrst of fremst af maurasřrunni. Einkenni metanˇleitrunar koma yfirleitt ekki fram fyrr en eftir 12-24 klst eftir innt÷ku, ■.e. eftir a­ maurasřra hefur myndast Ý nŠgjanlegu magni til a­ valda eitrun. Hafi etanˇl veri­ drukki­ samhli­a metanˇli seinkar ■a­ framkomu eitrunareinkenna sem geta ■ß komi­ fram eftir 48-72 klst. Einkenni metanˇleitrunarinnar eru sljˇleiki, sjˇntruflanir (sem getur enda­ sem varanleg blinda), ˇgle­i, uppk÷st, kvi­verkir, rugl, h÷fu­verkir, krampar, me­vitundarleysi, svŠsin efnaskiptasřring og jafnvel ÷ndunarl÷mun og dau­i. Me­h÷ndlun metanˇleitrunar byggist ß ■vÝ a­ lei­rÚtta efnaskiptasřringuna og a­ hamla frekara ni­urboti metanˇls me­ ■vÝ a­ gefa lyfi­ fˇmepizˇl (4-methřlpřrazˇl) sem er sÚrtŠkur hamlari ß alkˇhˇldehřdrˇgenasa e­a me­ ■vÝ a­ gefa etanˇl sem er samkeppnishvarfefni fyrir alkˇhˇldehřdrˇgenasa. Ůetta lengir helmingunartÝma metanˇls Ý 40-80 klst. ═ svŠsnum tilfellum getur ■urft a­ grÝpa til blˇ­skilunar. Gj÷f ß fˇlÝnsřru er talin geta auki­ ni­urbrot maurasřru Ý koldÝoxÝ­ og vatn. Eitrunarskammtar af metanˇli eru mj÷g einstaklingsbundnir en lÝfshŠttulegur skammtur er talinn vera 1-2ml/kg af hreinu metanˇli en til eru dŠmi um varanlega blindu og dau­sf÷ll eftir mun lŠgri skammta e­a 0,1 ml/kg.
Helstu ßbendingar:
Grunur um metanˇl eitrun.
Hide details for Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.
Ger­ og magn sřnis:
Sřni teki­ Ý serum glas me­ rau­um tappa ßn gels (sv÷rt mi­ja) . Ekki skal hreinsa h˙­ me­ alkˇhˇli fyrir blˇ­t÷ku. Litakˇ­i samkvŠmt Greiner.
Sermi, a.m.k. 1,5 ml. Geyma skal sřni­ Ý vel loku­u glasi til a­ varna uppgufun.
Sřni­ geymist Ý 2 vikur Ý kŠli og Ý 1 mßnu­ Ý frysti.

Hafa ■arf samband vi­ rannsˇknastofuna til a­ fß rannsˇknina ger­a. Utan dagvinnutÝma ■arf a­ kalla ˙t sÚrfrŠ­ilŠkni ß rannsˇknakjarna til a­ framkvŠma mŠlinguna.
Hide details for Vi­mi­unarm÷rkVi­mi­unarm÷rk
NeikvŠtt

Eitrunarm÷rk:
┴bending fyrir me­fer­ me­ etanˇli e­a fˇmepisˇli er oft mi­u­ vi­ metanˇl styrk > 6,2 mmˇl/L (20 mg/dl; 200 ug/mL; 200 mg/L). SÚ efnaskiptasřring til sta­ar er me­h÷ndla­ ■ˇtt styrkurinn sÚ lŠgri.
Oft er mi­a­ vi­ a­ me­h÷ndla sj˙klinga me­ blˇ­skilun sÚ metanˇl styrkur > 15,6 mmˇl/L (50 mg/dL).
    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
    T˙lkun ni­ursta­na: MŠling ß S-metanˇli sta­festir e­a ˙tilokar me­ beinum hŠtti grun um metanˇleitrun. MŠlingin er hinsvegar flˇkin og tÝmafrek og ni­ursta­a liggur oft ekki fyrir nŠgjanlega snemma til a­ gagnast vi­ ßkvar­anat÷ku um upphafsme­fer­.

    Ne­angreindar mŠlingar geta gefi­ vÝsbendingar um metanˇleitrun me­ ˇbeinum hŠtti;

    Osmˇlal-bil: Metanˇl veldur auknu osmˇlal bili. (Osmˇlal bil = mŠlt S-osmˇlalitet – reikna­ osmˇlalitet Ý sermi (2 x Na+ + gl˙kˇsi + urea): vi­mi­unarm÷rk < 15 mOsm/kg H2O). Ůa­ er metanˇli­ sjßlft sem veldur aukningu ß osmˇlal bilinu og kemur aukningin ■vÝ fram fljˇtt eftir innt÷ku metanˇls en minnkar sÝ­an eftir ■vÝ sem lÝ­ur ß eitrunina, ■.e. samhli­a ni­urbroti metanˇls. E­lilegt osmˇlal bil ˙tilokar ■vÝ ekki metanˇleitrun. (Muna a­ etanˇl, sÚ ■a­ til sta­ar, leggur til osmˇlal bilsins).
    Anjˇna-bil: Eftir ■vÝ sem ß lÝ­ur ß eitrunina og styrkur ni­urbrotsefna hŠkkar kemur fram efnaskiptasřring me­ auknu anjˇna bili. (Anjˇnabil = Na+ - (Cl- + HCO3-): vi­mi­unarm÷rk 10 – 14 mmˇl/L).
    S-amřlasi: Margir sj˙klingar me­ metanˇleitrun hafa hŠkkun ß S-amřlasa.

    Til a­ breyta einingum metanˇls ˙r:
    g/L Ý mmˇl/L er margfalda­ me­ 31,2
    mg/dL Ý mmˇl/L er margfalda­ me­ 0,312
    ug/mL Ý mmˇl/L er margfalda­ me­ 0,0312
    mmˇl/L Ý mg/dL er deilt me­ 0,312


    Hide details for HeimildirHeimildir
    Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics, Fifth Edition, Elsevier Saunders, 2012.
    Methanol and ethylene glycol poisoning. UpToDate, 2018.
    Chow Yuen Ng, et al. Toxic alcohol diagnosis and management: an emergency medicine review. Internal and Emergency Medicine (2018) 13:375-383.
    Kraut, Mullins. Toxic alcohols, review article. New Endland Journal of Medicine. 2018;378:270-80.
    Rietjens, Lange and Muelenbelt. Ethanol glycol or methanol intoxication: which antidote should be used, fomepizole or ethanol? Nederlands The Journal of Medicine. 2014,vol 72, No 2.



    Ritstjˇrn

    Sigr˙n H PÚtursdˇttir
    Gu­mundur Sig■ˇrsson

    Sam■ykkjendur

    ┴byrg­arma­ur

    ═sleifur Ëlafsson

    ┌tgefandi

    Sigr˙n H PÚtursdˇttir

    Upp »


    Skjal fyrst lesi­ ■ann 03/04/2011 hefur veri­ lesi­ 1208 sinnum

    © Origo 2019