../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-306
┌tg.dags.: 10/11/2017
┌tgßfa: 5.0
┴b.ma­ur: Hj÷rdÝs Har­ardˇttir

2.02.07.23 Saur - Helicobacter pylori mˇtefnavakaleit

Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
Heiti rannsˇknar: Helicobacter pylori mˇtefnavakaleit
Samheiti:
P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
    Hide details for ┴bending┴bending
    Helicobacter pylori (ß­ur ■ekktur sem Campylobacter pylori e­a pyloridis) greindist fyrst Ý m÷nnum ßri­ 1982. ┴str÷lsku lŠknarnir Barry Marshall og Robin Warren hlutu Nobel┤s ver­launin Ý lŠknisfrŠ­i ßri­ 2005 fyrir a­ ver­a fyrstir til a­ einangra H. pylori og sřna fram ß tengsl bakterÝunnar vi­ magabˇlgur og magasßr. Ůessi hreyfanlegi, bogni, Gram neikvŠ­i stafur lifir Ý slÝmlaginu yfir ■ekjufrumum magans og stundum einnig vÚlinda og skeifugarnar. Tali­ er a­ allt a­ helmingur mannkyns sÚ sřkla­ur af H. pylori Ý maga og nßnast allir sem eru sřkla­ir hafa bˇlgufrumuÝfer­ Ý lamina propria Ý antrum- og fundushlutum magans. H. pylori er einnig til sta­ar hjß flestum einstaklingum me­ "idiopathic" magasßr. Tilvist H. pylori eykur hŠttuna ß sßrasj˙kdˇmi (e. peptic ulcer disease) og krabbameini Ý maga, en dregur ˙r lÝkum ß bakflŠ­i Ý vÚlinda og aflei­ingum ■ess og barna-astma og skyldum kvillum. Uppg÷tvun H. pylori og hlutverks bakterÝunnar sem sj˙kdˇmsvalds hefur valdi­ straumhv÷rfum Ý allri ■ekkingu og t˙lkun okkar ß lÝfe­lismeinafrŠ­i (pathophysiology) maga og skeifugarnar. Sřnt hefur veri­ fram ß tengsl ß milli magabˇlgu af v÷ldum H. pylori annars vegar og aldurs, kyn■ßttar, fj÷lskyldustŠr­ar og ■jˇ­fÚlagsst÷­u hins vegar. Algengi H. pylori sřkingar er mismunandi eftir ■ř­i (population) og getur veri­ allt frß 20% til 90%. Hjß sj˙klingum me­ sta­fest skeifugarnarsßr er algengi H. pylori ■ˇ u■b. 80% Ý ÷llum aldurshˇpum. A­rar Helicobacter tegundir og skyldar lÝfverur finnast st÷­ugt oftar Ý klÝnÝskum sřnum, en hugsanlegt ■ř­ing ■eirra sem m÷gulegra sj˙kdˇmsvalda er enn ˇljˇs.
    Me­ tilkomu ßrangursrÝkra me­fer­arm÷guleika til a­ upprŠta H. pylori(ßrangur ß bilinu 75-90%) ■urfa lŠknar n˙ a­ meta hva­a sj˙klingar muni njˇta gˇ­s af slÝkri me­fer­ og hverjir ekki (e­a jafnvel ska­ast). ŮvÝ hafa veri­ gefnar ˙t lei­beiningar um greiningarprˇf fyrir H. pylori, ■Šr sÝ­ustu ßri­ 2006 (European Helicobacter Study Group - EHSG) og 2007 (American College of Gastroenterology - ACG).

    ═ ACG-lei­beiningunum segir m.a. um ßbendingar fyrir H. pylori greiningarprˇfum:
    • A­eins ef Štlunin er a­ bjˇ­a sj˙klingi me­h÷ndlun reynist prˇfi­ jßkvŠtt
    • Sj˙klingar me­ gastric MALT (Mucosa Associated Lymphoid Tissue) - lymphoma, virkan magasßrs-sj˙kdˇm e­a fyrri s÷gu um sta­fest magasßr
    • "Test-and-treat" (■.e. a­ gera greiningarprˇf og me­h÷ndla sj˙kling ef ■a­ er jßkvŠtt) er vi­urkennd a­fer­afrŠ­i fyrir H. pylori ■egar um er a­ rŠ­a sj˙klinga me­ ˇrannsaka­a dyspepsiu, undir 55 ßra aldri og ekki me­ nein "alarm" einkenni (blŠ­ingar, blˇ­leysi, skjˇta seddutilfinningu, ˇ˙tskřrt ■yngdartap, vaxandi kyngingar÷r­ugleika, odynophagÝu (sßrsauka vi­ kyngingu), endurtekin uppk÷st, fj÷lskyldus÷gu um krabbamein Ý meltingarvegi e­a fyrri illkynja sj˙kdˇm)
    • ┴kv÷r­unin um hva­a greiningarprˇf skuli nota hverju sinni fer a­allega eftir ■vÝ hvort sj˙klingur ■arfnist nßnari sko­unar me­ endoskˇpÝu og styrkleikum, veikleikum og kostna­i hinna mismunandi prˇfa

    H. pylori mˇtefnavakaleit Ý saur (ImmunoCard STAT! HpSA« ):
    • Greinir virka H. pylori sřkingu. Gagnast ■vÝ vi­ fyrstu greiningu ß H. pylori sřkingu og til a­ sřna fram ß upprŠtingu H. pylori eftir me­fer­ (neikvŠtt prˇf amk. 4 vikum eftir lok me­fer­ar), svo og til greiningar endursřkingar.
    • Hefur ■ann kost, umfram ÷nnur H. pylori greiningarprˇf (t.d. magaspeglun fyrir ureasa-skyndiprˇf e­a rŠktun, e­a ÷ndunarprˇf ("breath test")) a­ vera ekki invasÝft (saursřni) og ■vÝ einfalt og ■Šgilegt Ý notkun. Hentar ■vÝ sÚrstaklega vel til greiningar ß H. pylorisřkingum hjß ßkve­num sj˙klingahˇpum, svo sem b÷rnum e­a ÷ldru­um.

    M÷gulegar vi­bˇtarrannsˇknir: Helicobacter pylori- blˇ­vatnsprˇf. Vefjasřni-Helicobacter pylori rŠktun.
    Hide details for Grunnatri­i rannsˇknarGrunnatri­i rannsˇknar
    Ůßttbundin (qualitative) mŠling ß Helicobacter pylori mˇtefnav÷kum (antigenum) Ý saur. ImmunoCard STAT! HpSA« er fljˇtleg (e. rapid) "lateral flow immunoassay" sem notar einklˇna mˇtefni gegn H. pylori. Fjˇrir dropar af ■ynntu saursřni frß sj˙klingi eru lßtnir detta Ý brunn ß prˇfspjaldinu. Spjaldi­ sÝ­an lßti­ bÝ­a Ý 5 mÝn. vi­ stofuhita ß­ur en lesi­ er af. Ef bleik e­a rau­ lÝna Ý aflestrarglugganum birtist vi­ hli­ bˇkstafsins "T" (test) ß spjaldinu er prˇfi­ jßkvŠtt.
    Hide details for SřnatakaSřnataka

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla

    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
      Hide details for SvarSvar
      NeikvŠtt: Ekki greindust H.pylori mˇtefnavakar (antigen) Ý sřninu.
      JßkvŠtt: H.pylori mˇtefnavakar (antigen) greindust Ý sřninu.
      Ëafgerandi: Ëafgerandi ni­ursta­a. Vinsamlega sendi­ nřtt saursřni til rannsˇknar.
      Hide details for T˙lkunT˙lkun
      • H. pylori mˇtefnavakaleit Ý saur (ImmunoCard STAT! HpSA« ) er gagnlegt til greiningar ß H. pylori sřkingu (jßkvŠtt prˇf) og til a­ sřna fram ß upprŠtingu H. pylori eftir me­fer­ (neikvŠtt prˇf amk. 4 vi. eftir lok me­fer­ar). Ef me­fer­ ber ekki ßrangur er mŠlt me­ magaspeglun og vefjasřnat÷ku til rŠktunar og nŠmisprˇfana ß bakterÝunni.
      • Sřklalyf, prˇton-pumpu hamlarar og bismuth hindra v÷xt H. pylori. Hafi sj˙klingur neytt einhverra framangreindra efna innan tveggja vikna fyrir sřnat÷ku getur ni­ursta­a ImmunoCard STAT! HpSA rannsˇknarinnar or­i­ falskt neikvŠ­.
      • Vatnskenndar hŠg­ir geta gefi­ falskt neikvŠ­a ni­urst÷­u.
      • Framlei­andi ImmunoCard STAT! HpSA«(Meridian Bioscience) gefur eftirfarandi upplřsingar um greiningarhŠfni prˇfsins, mi­a­ vi­ 227 sj., ■ar sem 85 (37%) voru jßkvŠ­ir fyrir H. pylori:
        ┴Štla­ klÝnÝskt nŠmi (95% CI): 90,6% (84,9-97,1%)
        ┴Štla­ klÝnÝskt sÚrtŠki (95% CI): 91,5% (87,5-96,5%)
        JßkvŠtt forspßrgildi (95% CI): 86,5% (79,9-94,1%)
        NeikvŠtt forspßrgildi (95% CI): 94,2% (90,1-97,9%)


      Ritstjˇrn

      Hj÷rdÝs Har­ardˇttir
      Erla Sigvaldadˇttir
      Theˇdˇra GÝsladˇttir
      SigrÝ­ur Sigur­ardˇttir

      Sam■ykkjendur

      ┴byrg­arma­ur

      Hj÷rdÝs Har­ardˇttir

      ┌tgefandi

      Theˇdˇra GÝsladˇttir

      Upp »


      Skjal fyrst lesi­ ■ann 01/09/2015 hefur veri­ lesi­ 1758 sinnum

      © Origo 2019