../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-199
┌tg.dags.: 12/28/2018
┌tgßfa: 5.0
┴b.ma­ur: Gu­r˙n Svanborg Hauksdˇttir krisorri Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir

2.02.07.20 Li­v÷kvi - bakterÝur, sveppir, mřkˇbakterÝur

Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
Heiti rannsˇkna: Li­v÷kvi/strok frß li­ - almenn rŠktun, Li­v÷kvi/strok frß li­ - svepparŠktun, Li­v÷kvi/strok frß li­ - berklarŠktun
Samheiti:
P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
    Hide details for ┴bending┴bending
    BakterÝurannsˇkn. Grunur um li­sřkingu.
    MřkˇbakterÝurannsˇkn. (1) Grunur um li­sřkingu af v÷ldum mřkˇbakterÝa ˙r M. tuberculosis komplex, M. aviumkomplex e­a annarra tegunda. (2) Eftirlit eftir me­fer­.
    Svepparannsˇkn. Li­sřkingar af v÷ldum Candida og myglusveppa eru sjaldgŠfar og sjßst helst Ý kj÷lfar skur­a­ger­a (gervili­Ýsetninga) og opinna ßverka.

    M÷gulegar vi­bˇtarrannsˇknir:
    MřkˇbakterÝurannsˇkn. Ef ßstŠ­a ■ykir til mß senda sřni til Statens Serum Institut til PCR leitar a­ M. tuberculosis komplex. Gert a­ bei­ni lŠknis.
    Leit a­ erf­aefni bakterÝa me­ kjarnsřrum÷gnunara­fer­um. Sent erlendis. Gert Ý samrß­i vi­ lŠkni sj˙klings.
    Hide details for Grunnatri­i rannsˇknarGrunnatri­i rannsˇknar
    BakterÝurannsˇkn. Smßsjßrsko­un ß Gramslitu­u sřni og rŠktun, bŠ­i Ý lofti og vi­ loftfirr­ skilyr­i. RŠktun fer fram Ý 5 daga. SÚ v÷kvi tekinn frß sj˙klingi me­ gervili­ ■ß er rŠkta­ Ý 14 daga. Vi­ sřkingu sjßst bakterÝur ekki nema Ý hluta tilfella, en langoftast sÚst miki­ af margkjarna ßtfrumum. BakterÝur sem rŠktast eru tegundagreindar og gert nŠmisprˇf.
    Svepparannsˇkn. Smßsjßrsko­un ß Gramslitu­u sřni (og Giemsa litun ef ■arf). RŠktun fer fram Ý 3 vikur. Sřni sem sett eru Ý blˇ­rŠktunarkolbur eru rŠktu­ Ý 1 viku. Allur grˇ­ur er greindur me­ vi­eigandi a­fer­um. Upplřsingar um nŠmisprˇf mß finna Ý lei­beiningum.
    MřkˇbakterÝurannsˇkn. Sřni er skili­ ni­ur og botnfall er nota­ til smßsjßrsko­unar, eftir litun me­ Auramin O, og til rŠktunar Ý BacT/Alert kolbum og ß L÷venstein-Jensen Šti. RŠktun fer fram Ý 6 vikur. Ůegar sřrufastir stafir rŠktast er framkvŠmd kjarnsřrum÷gnun ß grˇ­rinum til a­ greina mřkˇbakterÝur til tegundar. Ef M. tuberculosis komplex greinist er leita­ a­ lyfjaˇnŠmisgenum sem skrß fyrir ˇnŠmi gegn rifampicin og isoniazid. Bi­ja ■arf sÚrstaklega um nŠmisprˇf ß ÷­rum mřkˇbakterÝutegundum.
    Hide details for SřnatakaSřnataka
      Hide details for SÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷kuSÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷ku
      BakterÝu- og svepparannsˇkn. Ăskilegt er a­ taka sřni fyrir upphaf sřklalyfjagjafar. V÷xtur sveppa bŠlist ■ˇ sÝ­ar eftir sveppalyfjagj÷f en v÷xtur bakterÝa eftir bakterÝulyfjagj÷f.
      Hide details for ═lßt og ßh÷ld═lßt og ßh÷ld
      Li­ßstungusett.
      BakterÝu- og svepparannsˇkn. Sřni sett Ý dau­hreinsa­ glas me­ utanßskr˙fu­u loki og/e­a blˇ­rŠktunarfl÷skur (loftfirrt, appelsÝnugulur tappi og Ý lofti, grŠnn tappi). Ef teki­ er strok frß li­ (Ý a­ger­) er ■a­ teki­ ß bakterÝurŠktunarpinna.
      MřkˇbakterÝurannsˇkn. Sřni sett Ý dau­hreinsa­ glas me­ utanßskr˙fu­u loki. ═ blˇ­ugum sřnum mß hindra storku me­ sodium polyanethole sulfonate e­a heparÝn storkuvara, en ekki EDTA.
      Hide details for Ger­ og magn sřnisGer­ og magn sřnis
      BakterÝu- og svepparannsˇkn. ┴stungusřni er best. Ef sj˙klingur hefur dren og ekki er fřsilegt a­ stinga ß holi, ■ß mß senda drenv÷kva. Ăskilegt magn: 1 til 10 ml fyrir bakterÝurŠktun. > 10 ml fyrir bakterÝu- og svepparŠktun e­a svepparŠktun eing÷ngu.
      MřkˇbakterÝurannsˇkn. Helst > 3 ml; 10 – 15 ml enn betra ■ar sem lÝkur ß a­ finna mřkˇbakterÝur Ý sřninu aukast me­ magni sřnis.
      Hide details for Lřsing sřnat÷kuLřsing sřnat÷ku
      1. RÚtt fyrir li­ßstunguna er stungusvŠ­i­ sˇtthreinsa­ me­ sˇtthreinsiefni sem skal liggja ß ■vÝ a.m.k. Ý 1 mÝn˙tu og sÝ­an skal ■urrka nokkrum sinnum yfir me­ bˇmull vŠttri Ý efninu og lßta ■a­ ■orna ß­ur en stungi­ er.
      2. Ef sřni er teki­ Ý blˇ­rŠktunarkolbu (grunur um bakterÝu- e­a gersveppasřkingu) skal sˇtthreinsa blˇ­kolbutappa me­ alkˇhˇli sem er lßti­ ■orna fyrir sřnat÷ku.
      3. BacTAlert fl÷skurnar eru merktar me­ r˙mmßlsmerkingum
        - 5 ml milli strika ß fl÷skum.
      4. Taki­ hlÝf­arhatt af fl÷skunum og sˇtthreinsi­ g˙mmÝtappann me­ sˇtthreinsiefni og lßti­ ■a­ ■orna.
      5. Setji­ li­v÷kvann Ý vi­eigandi sřnaglas og/e­a blˇ­rŠktunarfl÷skur.
      6. Merki­ fl÷skurnar me­ au­kenni sj˙klings. Ef nota­ir eru lÝmmi­ar gŠti­ ■ess ■ß a­ skilja eftir lesanlegan hluta af strikamerki fl÷skunnar og a­ lÝma ekki yfir flipann me­ strikamerkinu sem settur er ß bei­nina vi­ komu ß SřklafrŠ­ideild nÚ yfir fyrningardagsetningu fl÷skunnar.
      7. Sendi­ sřnaglas og/e­a fl÷skurnar eins fljˇtt og au­i­ er ß SřklafrŠ­ideild.

      Írugg losun sřnat÷kuefna og ßhalda

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla
      Hide details for Geymsla ef bi­ ver­ur ß sendinguGeymsla ef bi­ ver­ur ß sendingu
      BakterÝu- og svepparannsˇkn. Geyma vi­ stofuhita og flytja sem fyrst ß rannsˇknastofu ( Ý sÝ­asta lagi innan 24 klst.).
      MřkˇbakterÝurannsˇkn. Ef flutningur tefst um meira en 1 klst skal geyma Ý kŠli < 24 klst. Ef einnig er p÷ntu­ almenn bakterÝurannsˇkn ß sama sřni skal geyma ■a­ vi­ stofuhita.

    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
      Hide details for SvarSvar
      Ni­ursta­a jßkvŠ­rar smßsjßrsko­unar ß Gramslitu­u sřni og litun fyrir sřruf÷stum st÷fum er hringd strax og h˙n liggur fyrir.
      Sřkingarv÷ldum sem greinast er svara­ me­ heiti og me­ vi­eigandi nŠmisprˇfum.
      NeikvŠ­ri rŠktun er svara­: Enginn v÷xtur.
      BakteriurŠktun. NeikvŠtt svar er gefi­ ˙t eftir 5 daga (undantekning, li­v÷kvi frß sj˙klingi me­ gervili­, ■ß berst neikvŠtt svar eftir 14 daga.
      SvepparŠktun. NeikvŠtt svar er gefi­ ˙t eftir 7 (blˇ­rŠktunarkolbur) til 21 dag (rŠktun ß skßlum).
      MřkˇbakterÝurannsˇkn. NeikvŠ­ sv÷r fßst eftir 6 vikur. Ni­urst÷­ur ˙r smßsjßrsko­un liggja fyrir eftir einn til tvo virka daga.
      Hide details for T˙lkunT˙lkun
      BakterÝu- og svepparannsˇkn. Ůekktir meinvaldar sem rŠktast ˙r ßstungusřnum er taldir sřkingarvaldar; ni­urst÷­ur ˙r drenum skal meta me­ hli­sjˇn af ßstandi og s÷gu sj˙klings. Ůegar lÝti­ meinvirkar bakterÝur (umhverfis- e­a h˙­flˇra) e­a umhverfissveppir, s.s.
      Penicillim,vaxa ß skßlum ■arf a­ meta tilfelli­; oftast er um mengun a­ rŠ­a, anna­ hvort vi­ sřnat÷ku e­a ß rannsˇknastofu.
      MřkˇbakterÝurannsˇkn. M. tuberculosis telst alltaf sj˙kdˇmsvaldur. Greining annarra mřkˇbakterÝa ver­ur a­ t˙lka Ý samrŠmi vi­ tegund og bakterÝumagn, einkenni og undirliggjand ßstand sj˙klings, ger­ sřnis og lÝkur ß umhverfismengun, til dŠmis ˙r vatni.
      NŠmi smßsjßrsko­unar er 22 til 81% samanbori­ vi­ rŠktun mřkˇbakterÝa. SÚrtŠknin er >99% fyrir Mycobacterium ŠttkvÝslina; ÷rfßar a­rar bakterÝur eru einnig sřurfastar, til dŠmis Nocardia og Rhodococcus.
      Ekki er hŠgt a­ greina tegund Ý smßsjßrsko­un og litunin greinir bŠ­i lifandi og dau­ar mřkˇbakterÝur.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Jorgensen JH, Pfaller MA og fÚl. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D.C.
    2. Amy L. Leber og fÚl. Clinical Microbiology Procedures Handbook. ASM Press, Washington D.C.


    Ritstjˇrn

    Erla Sigvaldadˇttir
    Gu­r˙n Svanborg Hauksdˇttir
    Kristjßn Orri Helgason - krisorri
    Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir
    Theˇdˇra GÝsladˇttir
    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Sam■ykkjendur

    ┴byrg­arma­ur

    Gu­r˙n Svanborg Hauksdˇttir
    Kristjßn Orri Helgason - krisorri
    Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir

    ┌tgefandi

    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Upp »


    Skjal fyrst lesi­ ■ann 06/09/2010 hefur veri­ lesi­ 41170 sinnum

    © Origo 2019