../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-612
┌tg.dags.: 11/08/2018
┌tgßfa: 6.0
┴b.ma­ur: Hj÷rdÝs Har­ardˇttir Gu­r˙n Svanborg Hauksdˇttir Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir

2.02.07.01 Brjˇstholsv÷kvi - bakterÝur, sveppir, mřkˇbakterÝur

    Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
    Heiti rannsˇknar:
      Brjˇstholsv÷kvi - almenn rŠktun
      Brjˇstholsv÷kvi - svepparŠktun
      Brjˇstholsv÷kvi - berklarŠktun
    P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
      Hide details for ┴bending┴bending
      BakterÝurŠktun. A­ e­lilegu er ÷r■unnt v÷kvalag Ý flei­runni en v÷kvinn getur aukist vi­ řmsa sj˙kdˇma, me­al annars sřkingar. Algengasta ors÷k bakterÝusřkinga Ý flei­ru er a­ lungnabˇlga brjˇti sÚr lei­ ■anga­. Sřkingar eftir brjˇstholsa­ger­ir koma ■ar nŠst og sÝ­an slys. Einnig geta bakterÝur borist Ý flei­runa vi­ rofi­ vÚlinda e­a frß sřkingum Ý kvi­arholi (3). ┴­ur fyrr voru ■essar sřkingar langoftast af v÷ldum Streptococcus pneumoniae. N˙ eru sřkingar oft me­ bl÷ndu­um bakterÝugrˇ­ri, gjarnan ■ß me­ loftfŠlnum bakterÝum. Algengir sřkingarvaldar eru: Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes og Streptococcus anginosus hˇpur, ßsamt loftfŠlnum bakterÝum (3).
      Svepparannsˇkn. Candida er algengasta ors÷k flei­ruholsÝger­ar, og ver­ur ■ß oftast til ˙t frß vÚlindarofi e­a sřkingu Ý kvi­arholi. Myglusveppir, s.s. Aspergillus geta lÝka sřkt flei­ru, en vir­ast sjaldgŠfari.
      MřkˇbakterÝurannsˇkn. MřkˇbakterÝur geta valdi­ flei­ruholsÝger­um; sjßst ■Šr a­allega hjß ˇnŠmisbŠldum einstaklingum og oftast samhli­a ˙tbreiddri sřkingu. Ef grunur um berkla er lÝklegar a­ fß v÷xt M. tuberculosis ef teki­ er vefjasřni frß flei­runni sjßlfri og ■vÝ er flei­rubiti mikilvŠgt vi­bˇtarsřni vi­ brjˇsthols-v÷kvarŠktun. Sřni frß flei­ru Štti einnig a­ senda til vefjameinafrŠ­inga m.t.t. granuloma og litunar fyrir sřruf÷stum st÷fum.
      M÷gulegar vi­bˇtarrannsˇknir: Unnt er a­ leita a­ M. tuberculosis komplex beint ˙r brjˇstholsv÷kva me­ PCR a­fer­. Einnig er leita­ a­ lyfjaˇnŠmisgenum sem skrß fyrir ˇnŠmi gegn rifampicin og isoniazid.
      Hide details for Grunnatri­i rannsˇknarGrunnatri­i rannsˇknar
      BakterÝurŠktun. Sřni­ er Gramslita­ og smßsjßrsko­a­. Sß­ er ß bakterÝuŠti Ý leit a­ s˙refnis■olnum og s˙refnisfŠlnum bakterÝum.
      Svepparannsˇkn. Sřni er smurt ß gler til smßsjßrsko­unar eftir Gramslitun. RŠkta­ er Ý 3 vikur. Allur grˇ­ur er greindur me­ vi­eigandi a­fer­um. Upplřsingar um nŠmisprˇf mß finna Ý lei­beiningum.
      MřkˇbakterÝurannsˇkn. Sřni er smßsjßrsko­a­ eftir sřrufasta litun me­ Auramin O og rŠkta­ Ý fljˇtandi og ß f÷stu Šti Ý 6 vikur. Ůegar sřrufastir stafir rŠktast er framkvŠmd kjarnsřrum÷gnun ß grˇ­rinum til a­ greina mřkˇbakterÝur til tegundar. Ef M. tuberculosis komplex greinist er leita­ a­ lyfjaˇnŠmisgenum sem skrß fyrir ˇnŠmi gegn rifampicin og isoniazid. Bi­ja ■arf sÚrstaklega um nŠmisprˇf.
      Hide details for SřnatakaSřnataka
        Hide details for SÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷kuSÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷ku
        Sřni eru helst tekin fyrir sřkla- e­a sveppalyfjagj÷f. V÷xtur sveppa bŠlist ■ˇ sÝ­ar (eftir sveppalyfjagj÷f) en v÷xtur bakterÝa (eftir bakterÝulyfjagj÷f).
        Hide details for ═lßt og ßh÷ld═lßt og ßh÷ld
        BakterÝu- og svepparannsˇkn. Sřni er sett Ý dau­hreinsa­ glas me­ utanßskr˙fu­u loki. Einnig mß setja sřni Ý blˇ­rŠktunarfl÷skur ef grunur er um sřkingu af v÷ldum (i) bakterÝa annarra en mřkˇbakterÝa e­a (ii) gersveppa. Blˇ­rŠktunarkolbur henta ekki til leitar a­ myglusveppum.
        MřkˇbakterÝurannsˇkn. Sřni sett Ý dau­hreinsa­ glas me­ utanßskr˙fu­u loki. ═ blˇ­ugum sřnum mß hindra storku me­ sodium polyanethole sulfonate e­a heparÝn storkuvara, en ekki EDTA.
        Hide details for Ger­ og magn sřnisGer­ og magn sřnis
        Best er a­ fß sem mestan v÷kva svo rannsˇknin ver­i sem nŠmust, helst a­ minnsta kosti 20 til 30 ml og ekki minna en 10 ml.
        SÚ be­i­ um margar rannsˇknir ß litlu magni af v÷kva, gŠti veri­ a­ forgangsra­a ■urfi rannsˇknum ■ar e­ ekki sÚ unnt a­ framkvŠma ■Šr allar.
        BakterÝur - almenn rŠktun. M÷gulegt er a­ setja v÷kvann beint Ý blˇ­rŠktunarfl÷skur, 10ml Ý hverja fl÷sku. Best er a­ fß einnig v÷kva.
        Hide details for Lřsing sřnat÷kuLřsing sřnat÷ku
        Skur­a­ger­: Ef sřni er teki­ Ý skur­a­ger­ er leitast vi­ a­ senda bŠ­i gr÷ft/v÷kva og vefjasřni ˙r Ýger­arvegg til sřklarannsˇknar.
        ┴stunga: Ef stungi­ er Ý gegnum h˙­ er h˙­svŠ­i­ ■vegi­ me­ sˇtthreinsandi efni og lßti­ ■orna fyrir sřnat÷ku (annars gŠti ■a­ haft ßhrif ß rŠktunina). Sřni er sÝ­an soga­ upp Ý sprautu. Nßist ekki ˙t gr÷ftur er reynandi a­ sprauta inn ÷rlitlu af saltvatni og draga ■a­ sÝ­an ˙t aftur.
        Strok (helst senda v÷kva, en ekki strok): Fyrir bakterÝurannsˇkn er stroksřni teki­ dj˙pt ˙r holinu; for­ast er a­ snerta h˙­ umhverfis sřkinguna. Fyrir svepparannsˇkn eru tekin 2 strok, eitt fyrir smßsjßrsko­un og anna­ fyrir rŠktun. Strok henta ekki til mřkˇbakterÝurannsˇknar.
        Dren: V÷kvi dreginn upp Ý sprautu e­a lßtinn renna Ý glas.

      Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
        Hide details for SvarSvar
        BakterÝurŠktun. Greinist bakterÝur Ý flei­ruv÷kva er hringt Ý me­fer­ara­ila. Alltaf er gefi­ upp tegundarheiti og gert nŠmisprˇf. NeikvŠ­ri rŠktun er svara­ ˙t eftir fimm sˇlarhringa. JßkvŠ­ rŠktun gŠti teki­ lengri tÝma
        Svepparannsˇkn. Ef sveppir vaxa er hringt til me­fer­ara­ila. NeikvŠ­ sv÷r fßst eftir 2 - 3 vikur.
        MřkˇbakterÝurannsˇkn. Ni­urst÷­ur ˙r smßsjßrsko­un liggja a­ jafna­i fyrir eftir 1 – 2 virka daga. Fyrsta svar ˙r jßkvŠ­ri rŠktun kemur oftast innan 3 vikna frß sßningu. Sjßist sřrufastir stafir, e­a rŠktast eru ni­urst÷­ur hringdar til me­fer­ara­ila. NeikvŠ­ sv÷r fßst eftir 6 vikur.
        Hide details for T˙lkunT˙lkun
        BakterÝurŠktun. Flestar bakterÝur sem rŠktast eru ßlitnar meinvaldar. Kˇag˙lasa neikvŠ­ir stafřlˇkokkar og a­rar h˙­bakterÝur geta ■ˇ hafa smitast frß h˙­inni.
        Svepparannsˇkn. Sveppir sem finnast Ý a­ger­ar- og ßstungusřnum frß lÝffŠrum sem venjulega eru ÷rverufrÝ teljast sřkingarvaldar ■ar til anna­ sannast. Ůegar sveppir greinast Ý stroksřni frß sřktu svŠ­i e­a ˙r drenv÷kva sem gŠtu hafa mengast af h˙­flˇru ■arf a­ meta hlutverk ■eirra. Sveppir geta borist Ý slÝk sřni frß h˙­flˇru og tßkna ekki alltaf sveppasřkingu.
        MřkˇbakterÝurannsˇkn. M. tuberculosis telst alltaf sj˙kdˇmsvaldur. Greining annarra mřkˇbakterÝa ver­ur a­ t˙lka Ý samrŠmi vi­ tegund og bakterÝumagn, einkenni og undirliggjandi ßstand sj˙klings.


    Ritstjˇrn

    Erla Sigvaldadˇttir
    ËlafÝa SvandÝs GrÚtarsdˇttir
    Una ١ra ┴g˙stsdˇttir - unat
    Gu­r˙n Svanborg Hauksdˇttir
    Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir
    SoffÝa Bj÷rnsdˇttir
    Hj÷rdÝs Har­ardˇttir
    Theˇdˇra GÝsladˇttir
    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Sam■ykkjendur

    ┴byrg­arma­ur

    Gu­r˙n Svanborg Hauksdˇttir
    Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir
    Hj÷rdÝs Har­ardˇttir

    ┌tgefandi

    KatrÝn Helga Ëskarsdˇttir - katrinho

    Upp »


    Skjal fyrst lesi­ ■ann 03/04/2011 hefur veri­ lesi­ 1638041 sinnum

    © Origo 2019