../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: RklÝn-046
┌tg.dags.: 09/19/2016
┌tgßfa: 6.0
┴b.ma­ur: ═sleifur Ëlafsson

2.02.03.01.01 Kortisˇl

Hide details for AlmenntAlmennt
Ver­: Sjß Gjaldskrß
Grunnatri­i rannsˇknar: Kortisˇl er helsti sykursteri lÝkamans og gegnir mikilvŠgu hlutverki Ý sykurefnaskiptum og vi­br÷g­um lÝkamans vi­ ßlagi. Kortisˇl myndast Ý nřrnahettuberki og er framlei­slan undir stjˇrn ACTH. ═ blˇ­i eru u.■.b. 10% kortisˇls ß frÝu formi en um 90% eru bundin prˇteinum, a­alega transkortÝni (÷­ru nafni corticosteroid binding globulin (CBG)). ┴berandi sˇlarhringssveifla er ß styrk kortisˇls Ý blˇ­i, hŠst gildi mŠlast a­ morgni en lŠgst gildi Ý kringum mi­nŠtti (< 50% af morgungildi). Styrkur kortisˇls Ý blˇ­i hŠkkar vi­ ßlag hvort heldur ■a­ er lÝkamlegt e­a andlegt.
Helstu ßbendingar: Grunur um kortisˇl skort (nřrnahettubilun) e­a ofgnˇtt kortisˇls (Cushings heilkenni).
Hide details for Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.
Sřni eru venjulegast tekin a­ morgni ef grunur er um nřrnhettubilun en vi­ grun um Cushings heilkenni eru tekin eftirmi­dags e­a kv÷ldsřni.

Ger­ og magn sřnis:
Plasma, 0,5 ml. Sřni teki­ Ý lithÝum heparÝn glas me­ grŠnum tappa me­ geli (gul mi­ja) .
Litakˇ­i samkvŠmt Greiner.
Geymist Ý sˇlarhring vi­ stofuhita, 4 daga Ý kŠli og 12 mßnu­i Ý frysti.
MŠling er ger­ allan sˇlarhringinn, alla daga vikunnar.
Hide details for Vi­mi­unarm÷rkVi­mi­unarm÷rk

Kl. 06:00 - 10:00
135 - 540 nmˇl/L
Kl. 16:00 - 20:00
70 - 330 nmˇl/L
    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
    T˙lkun: Muna a­ vi­mi­unarm÷rk eru hß­ sřnat÷kutÝma. Sykursterame­fer­, ß hva­a formi sem er, getur haft ßhrif ß ˙tkomu kortisˇlmŠlinga. ┴lag/stress, veldur hŠkkun ß kortisˇlstyrk Ý blˇ­i og ■a­ ■arf a­ hafa ■a­ Ý huga ■egar ni­urst÷­ur eru t˙lka­ar.
    HŠkkun: Cushings heilkenni, vegna frumkominnar offramlei­slu kortisˇls Ý nřrnahettum e­a vegna aukningar ß myndun ACTH. Vi­ Cushings heilkenni er ■a­ einkennandi a­ sˇlarhringssveifla ß styrk S/P-kortisˇls hverfur. Kortisol hŠkkar vi­ ■ungun og vi­ me­h÷ndlun me­ ÷strogenum. Me­fer­ me­ ßkve­num sykursterum (prednisolon, methylprednisolon og prednison) veldur falskri hŠkkun ß S/P-kortisˇli.
    LŠkkun: Nřrnahettubilun, hvort heldur h˙n er frumkomin (Addisons sj˙kdˇmur) e­a afleidd vegna ACTH skorts. Sykursterame­fer­ getur valdi­ ■vÝ a­ kortisˇlstyrkur Ý blˇ­i mŠlist lßgur.
    Hide details for HeimildirHeimildir
    Upplřsingable­ill Cortisol II, 2016-07, V 1.0. Roche Diagnostics, 2016.
    Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Fifth Edition. Elsevier Saunders, 2012.


      Ritstjˇrn

      Sigr˙n H PÚtursdˇttir
      Gu­mundur Sig■ˇrsson

      Sam■ykkjendur

      ┴byrg­arma­ur

      ═sleifur Ëlafsson

      ┌tgefandi

      Sigr˙n H PÚtursdˇttir

      Upp »


      Skjal fyrst lesi­ ■ann 03/04/2011 hefur veri­ lesi­ 7021 sinnum

      © Origo 2019