../ IS  
Útgefiđ gćđaskjal: Leiđbeiningar
Skjalnúmer: Rklín-545
Útg.dags.: 09/10/2019
Útgáfa: 5.0
2.02.03.01.01 Metanefrín (frí) í plasma
Hide details for AlmenntAlmennt
Verđ: Sjá Gjaldskrá
Grunnatriđi rannsóknar: Metanefrín eru óvirk niđurbrotsefni katekólamína; metanefrín er niđurbrotsefni adrenalíns, normetanefrín er niđurbrotsefni noradrenalíns og 3-methoxytyramín (3-MT) er niđurbrotsefni dópamíns.
Mćlingar á styrk frírra metanefrína í plasma eru notađar til ađ greina liftíklaćxli (pheochromocytoma) í nýrnahettum og skyld ćxli utan nýrnahetta (paraganglioma). Ţessi ćxli, sem oftast eru góđkynja, framleiđa og losa umframmagn katekólamína út í blóđrásina og valda m.a. háţrýstingi sem getur leitt til alvarlegra fylgikvilla í hjarta og ćđakerfi. Ţótt ţessi ćxli séu sjaldgćf er um ađ rćđa alvarlegan sjúkdóm sem mikilvćgt er ađ greina og međhöndla. Pheochromocytoma/paraganglioma losa katekólamín út í blóđiđ ýmist stöđugt eđa í köstum en losun á metanefrínum er stöđug vegna ţess ađ í umfrymi ćxlisfrumnanna er hár styrkur ensíms (catechol-O-methyltransferase) sem tryggir stöđugt umbrot katekólamína, sem leka úr seytiblöđrum, yfir í metanefrín. Mćling á metanefrínum er ţví nćmari ađferđ til ađ greina pheochromocytoma/paraganglioma heldur en mćling á katekólamínum.
Helstu ábendingar: Mćlt er međ ţessari mćlingu sem fyrstu rannsókn viđ grunur um pheochromocytoma/paraganglioma.
Hide details for Sýnataka, sending, geymsla og hvenćr mćling er framkvćmd.Sýnataka, sending, geymsla og hvenćr mćling er framkvćmd.
Undirbúningur sjúklings: Sjúklingur skal fasta frá kvöldinu áđur.
Sýnataka: Sjúklingur ţarf ađ liggja í a.m.k. 30 mínútur áđur en sýni er safnađ. Á Landspítala fer blóđsýnataka fyrir utanspítalasjúklinga fram á göngudeild Rannsóknakjarna í Fossvogi (panta ţarf tíma fyrir ţessa blóđtöku í síma 543 5600).
Sýnataka utan Landspítala: Vinsamlegast prentiđ út međfylgjandi eyđublađ ("Sýnasöfnun fyrir metanefrín (frí) í plasma (LC-MS/MS)"), fylliđ út, undirritiđ og látiđ fylgja međ sýni. Senda ţarf sýniđ frosiđ á Rannsóknakjarna Landspítala Fossvogi.
(ATH. Reynist rannsóknastofu utan Landspítala ekki gerlegt ađ framfylgja leiđbeiningum varđandi sýnatöku (ţ.e. legu í 30 mín), sýnameđhöndlun eđa sýnasendingu er mćlt međ ađ gerđ sé í stađin mćling á sólarhrings ţvagútskilnađi á metanefrínum).

Gerđ og magn sýnis: EDTA plasma, 4 ml glas. Sýni skal safnađ í glas međ fjólubláum tappa án gels (svört miđja) (litakóđi skv. Greiner) sem hefur veriđ kćlt í ísbađi fyrir söfnun. Um leiđ og sýni hefur veriđ safnađ skal ţví komiđ aftur fyrir í ísbađi. Skilja ţarf plasmađ frá frumuhlutanum í kćldri skilvindu innan einnar klst frá sýnasöfnun, fćra síđan plasmađ yfir í nýtt plastglas og frysta strax.

Geymsla: Sýni geymist í mánuđ í frysti viđ -20şC.

Mćling gerđ einu sinni í viku í Fossvogi

Hide details for ViđmiđunarmörkViđmiđunarmörk
Frí metanefrínFrí normetanefrínFrí 3-methoxytyramin
< 0,3 nmól/L< 0,5 nmól/L (0-18 ára)< 0,2 nmól/L
< 0,6 nmól/L (19-29 ára)
< 0,7 nmól/L (30-39 ára)
< 0,8 nmól/L (40-49 ára)
< 0,9 nmól/L (50-59 ára)
< 1,1 nmól/L (≥60 ára)
Hide details for NiđurstöđurNiđurstöđur
Truflandi ţćttir:
Eftitalin lyf trufla sjálfa mćlinguna: Metaraminol, Nadolol, Metformin.
Eftirtalin efni/lyf auka líkur á falskt jákvćđum niđurstöđum: Koffín, nikótín, alkóhól, efedrín, pseudoefedrín, amfetamín, ţríhringlaga geđdeyfđarlyf, phenoxybenzamin, mónóamín oxidasa hamlar, L-DOPA.
Upprétt stađa, áreynsla, andlegt álag og kalt umhverfi auka katekólamín losun og framleiđslu metanefrína.

Túlkun Ađ ţví gefnu ađ rétt sé stađiđ ađ undirbúningi sjúklings og sýnatöku (ţ.e. ađ sjúklingur liggi í 30 mínútur fyrir blóđtöku og sé fastandi) ţá er mćling á fríum metanefrínum í plasma besta ađferđin viđ skimun/greiningu pheochromocytoma/paraganglioma međ nćmi nálćgt 100% og sértćki yfir 95%. Mćlist plasma metanefrín undir viđmiđumarmörkum er nánast útilokađ ađ sjúklingur sé međ sjúkdóminn. Mjög mikilvćgt er ađ leiđbeiningum varđandi undirbúning og sýnasöfnun sé fylgt til ađ koma í veg fyrir falskt jákvćđ svör (falskt jákvćđ svör eru < 5% ef sjúklingur hefur legiđ í 30 mínútur fyrir blóđtöku en um 30% ef blóđtaka er gerđ hjá sitjandi sjúklingi).

Hćkkun: Mćlist eitt eđa fleiri metanefrín hćkkuđ getur ţađ bent til ţess ađ sjúklingur sé međ pheochromocytoma/paraganglioma. Ţví meiri hćkkun ţví líklegri er greiningin. Mćlt er međ ţví ađ stađfesta greininguna, sérstakleg ef um vćga hćkkun er ađ rćđa, međ mćlingu á metanefrínum og katekólamínum í sólarhringsţvagi.
Hide details for HeimildirHeimildir
Upplýsingableđill, MassChrom Biogenic Amines in Plasma, Chromsystems EN 06/2017 V1.2.
Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Sixth Edition. Elsevier Saunders, 2017.
Reference intervals for plasma free matanephrines with an age adjustment for normetanephrines for optimized laboratory testing og phaeochromocytoma. Eisenhofer et al. Ann. Clin. Biochem. 2013 January; 50(Pt 1):62-9.
Stability of Plasma Free Metanephrines during Collection and Storage as Assessed by an Optimal HPLC Method with Electrochemical Detection.Willemsen et al. Clinical Chemistry 49, No. 11, 1951-1953, 2003.

      Ritstjórn

      Sigrún H Pétursdóttir
      Guđmundur Sigţórsson

      Samţykkjendur

      Ábyrgđarmađur

      Ísleifur Ólafsson

      Útgefandi

      Sigrún H Pétursdóttir

      Upp »


      Skjal fyrst lesiđ ţann 02/23/2018 hefur veriđ lesiđ 713 sinnum

      © Origo 2019