../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: RklÝn-746
┌tg.dags.: 09/29/2023
┌tgßfa: 3.0
2.02.01.01 CTX (β-CrossLaps)
Hide details for AlmenntAlmennt
Ver­: Sjß Gjaldskrß
Grunnatri­i rannsˇknar: Bein eru lifandi vefur Ý st÷­ugri endurnřjun ■ar sem samhli­a uppbygging og ni­urbrot eiga sÚr sta­. Lang stŠrsti hluti ■ess lÝfrŠna efnis sem er a­ finna Ý beinum er kollagen af ger­ 1. Vi­ e­lilegt beinni­urbrot seyta beiney­andi frumur (ostoclastar) ensÝmum sem hluta kollageni­ ni­ur Ý b˙ta, ■ar ß me­al Ý C-terminal cross-linking teleopeptides (CTX). Vi­ auki­ beinni­urbrot eins og t.d. vi­ bein■ynningu, ver­ur aukning ß ni­urbroti kollagens og ■ar af lei­andi aukin myndun ß CTX. ŮvÝ er hŠgt er a­ nota mŠlingu ß CTX Ý sermi sem lÝfvÝsi fyrir beinni­urbrot. MŠlia­fer­in sem hÚr er notu­ greinir β Ýsomer af CTX (β-CTX e­a β -CrossLaps).
Helstu ßbendingar: Til a­ meta me­fer­arheldni og ßhrif lyfjame­fer­ar vi­ bein■ynningu. MŠlingin er einnig oft notu­ til a­ meta hvort ■÷rf sÚ ß a­ hefja lyfjame­fer­, t.d. hjß ■eim sem eru ekki me­ fyrri beinbrotas÷gu. Eins er mŠlingin notu­ til a­ meta hvort hŠgt sÚ a­ st÷­va lyfjame­fer­ina e­a ekki. MŠlingu ß CTX Štti ekki a­ nota vi­ greiningu ß bein■ynningu.
Hide details for MŠlia­fer­MŠlia­fer­
Electrochemiluminiscence immunoassay "ECLIA" ß mŠlitŠki frß Roche (cobas e immunoassay analyzers).
Hide details for Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.
Undirb˙ningur sj˙klings: Sj˙klingur skal vera fastandi og sřni skal teki­ milli klukkan 08:0 og 10:00 a­ morgni (dagsveifla er ß styrk CTx).
Ger­ og magn sřnis: Sermi, 0,5 ml. Sřni teki­ Ý serum glas me­ rau­um tappa me­ geli (gul mi­ja). Litakˇ­i samkvŠmt Greiner. Skilja skal sřni­ ni­ur og frysta sermi­ ■vÝ sřni­ er ˇst÷­ugt ˇfrosi­.
Geymsla: Sermi er st÷­ugt Ý 6 klst vi­ stofuhita, 8 klst Ý kŠli og 3 mßnu­i vi­ -20░C.
FramkvŠmd: MŠlingin er ger­ Ý Fossvogi.
Hide details for Vi­mi­unarm÷rkVi­mi­unarm÷rk
KarlarKonur
Aldur (ßr)ng/Lng/L
< 29,9238-1019148-967
30-39,9225-936150-635
40-49,9182-801131-670
50-59,9161-737183-1060
60-69,9132-752171-970
> 70118-776152-858
Fyrir tÝ­ahv÷rf136-689
Eftir tÝ­ahv÷rf117-1015
Vi­mi­unarm÷rk koma frß framlei­anda hvarfefnanna og eru 95% hundra­sm÷rk.
    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
    T˙lkun
    Ůa­ gertur veri­ misjafnt hversu hratt CTX lŠkkar eftir a­ lyfjame­fer­ vi­ bein■ynningu er hafin. CTX er mŠlt ß­ur en me­fer­in hefst og sÝ­an oftast eftir 3 og 6 mßnu­i. LŠkkun ß CTX ≥ 30% bendir til me­fer­arheldni og ßrangurs af lyfjame­fer­inni.
    MikilvŠgt er ■egar veri­ er a­ fylgja sj˙klingum eftir me­ CTX mŠlingum a­ blˇ­sřni sÚu alltaf tekin ß sama tÝma dags vegna dagsveiflu Ý styrk CTX.

    HŠkkun: HŠkku­ CTX gildi eru vÝsbending um auki­ beinni­urbrot og sÚst ■egar ˇjafnvŠgi er ß milli beinuppbyggingar og beinni­urbrots. Hjß sj˙klingum me­ skerta nřrnastarfsemi getur CTX veri­ hŠkka­ Ý sermi vegna minnka­s ˙tskilna­s ß CTX og ■vÝ erfi­ara a­ t˙lka ni­urst÷­una.

    Truflandi efni: BݡtÝn (B7 vÝtamÝn) Ý hßum styrk getur valdi­ truflun, falskri lŠkkun ß CTX me­ mŠlia­fer­inni sem notu­ er ß LandspÝtala (Cobas Roche). Hjß sj˙klingum ß hßum bݡtÝn sk÷mmtum (> 5 mg/dag) ■urfa a­ lÝ­a a.m.k. 8 klst frß sÝ­asta bݡtÝn skammti ■ar til blˇ­sřni er teki­. Ůa­ sama gildir um fj÷lvÝtamÝn og bŠtiefni sem innihalda bÝtˇtÝn (fj÷lvÝtamÝn og bŠtiefni fyrir hßr, h˙­ og neglur innihalda oft miki­ bݡtÝn).
    Hide details for HeimildirHeimildir
    Fylgise­ill me­ hvarfefnum, Elecsys β-CrossLaps/serum. Roche Diagnostics, 2022-03, 18.0.
    Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics, Sixth Edition, Elsevier 2017.
    Use of biochemical markers of bone turnover in osteoporosis. UpToDate; Jan. 2023.

        Ritstjˇrn

        Sigr˙n H PÚtursdˇttir
        Ingunn Ůorsteinsdˇttir
        Fjˇla MargrÚt Ëskarsdˇttir
        Gu­mundur Sig■ˇrsson

        Sam■ykkjendur

        ┴byrg­arma­ur

        ═sleifur Ëlafsson

        ┌tgefandi

        Sigr˙n H PÚtursdˇttir

        Upp »


        Skjal fyrst lesi­ ■ann 01/30/2023 hefur veri­ lesi­ 188 sinnum