../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: Rsřk-428
┌tg.dags.: 10/09/2023
┌tgßfa: 10.0
2.02.40 ÍndunarfŠri - Sk˙tar - bakterÝur, sveppir
Hide details for Rannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­iRannsˇknir - Heiti, ßbendingar, grunnatri­i
Heiti rannsˇknar: Strok frß sk˙ta - almenn rŠktun, Strok frß sk˙ta - svepparŠktun, Skol frß sk˙ta - almenn rŠktun, Skol frß sk˙ta - svepparŠktun
Samheiti: Ef sřni frß sk˙ta Ý kinnbeini: Strok frß kinnholu, Skol frß kinnholu.
P÷ntun: Bei­ni um sřklarannsˇkn e­a Cyberlab innan LSH. Ver­: Sjß Gjaldskrß
    Hide details for ┴bending┴bending
    Grunur um bakterÝu- e­a sveppasřkingu Ý sk˙tum.
    Veirur eru mj÷g algengur sřkingarvaldur, einkennin ganga oftast yfir ß um viku.
    Hafi einkenni kvefs sta­i­ Ý meira en 7-10 daga eru taldar verulega auknar lÝkur ß bakterÝusřkingu. ŮŠr bakterÝur sem helst eru taldar valda sřkingum Ý sk˙tum eru Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis og Streptococcus pyogenes (Str.gr.A), a­ auki Staphylococcus aureusog loftfŠlnar bakterÝur. Einnig margar tegundir Gram neikvŠ­ra stafa. ═ stˇrum hluta sřkinga vaxa ekki sřkingavaldar, tali­ er a­ Ý einhverjum ■eirra tilfella sÚu Mycoplasma pneumoniae og Chlamydia (Chlamydophila) pneumoniae sřkingavaldar.

    FrŠ­sla um sveppi
    SÚ grunur um sveppasřkingu skal geta ■ess ß bei­ninni og er sřni­ ■ß einnig sent Ý svepparŠktun.
    Sveppasřkingar Ý sk˙tum eru af ■rennum toga :
        i) brß­, lÝfshŠttuleg sřking hjß ˇnŠmisbŠldum einstakling; sřkingin brei­ist hratt ˙t Ý a­lŠga vefi og jafnvel blˇ­
        ii) hŠgfara, Ýfarandi sřking hjß annars heilbrig­um einstakling ; ˙tbrei­sla til a­lŠgra vefja getur gerst ß nokkrum mßnu­um e­a ßrum
        iii) sta­bundinn sveppabolti hjß annars heilbrig­um einstakling.
    Grunur vaknar vegna sta­bundinna einkenna frß sk˙ta og a­lŠgum vefjum (s.s. augum og jafnvel heila), oft me­ hita hjß ˇnŠmisbŠldum. Myndgreining sta­festir fyrirfer­ Ý sk˙ta og ˙tbrei­slu sřkingar. Brřnt er a­ huga strax a­ sveppasřkingu hjß ˇnŠmisbŠldum og nß sřni frß sk˙ta fyrir sřklarannsˇkn. Hjß heilbrig­um einstaklingum vaknar grunur helst ■egar sk˙tabˇlga svarar ekki bakterÝulyfjum e­a myglusveppur vex Ý sřni frß nefi e­a sk˙ta. Sřkingar eru algengastar Ý kinn- og ennisholum. Aspergillus er algengasti sřkingarvaldurinn, a­rir myglusveppir sjßst mun sjaldnar.
    Hide details for Grunnatri­i rannsˇknarGrunnatri­i rannsˇknar
    BakterÝurannsˇkn:
    Sřni er sß­ til rŠktunar lofthß­ra og loftfŠlinna bakterÝa, ■a­ er einnig smßsjßrsko­a­ me­ Gramslitun. Helst er leita­ a­ ■eim bakterÝum sem taldar eru valda sk˙tabˇlgum, en ■Šr eru: Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis og Streptococcus pyogenes (Str.gr.A), a­ auki Staphylococcus aureusog loftfŠlnar bakterÝur. Einnig margar tegundir Gram neikvŠ­ra stafa.

    Svepparannsˇkn:
    Sřni er stroki­ ß gler til smßsjßrsko­unar, eftir Gramslitun. RŠktun fer fram Ý 3 vikur. Allur grˇ­ur er greindur me­ vi­eigandi a­fer­um. Upplřsingar um nŠmisprˇf mß finna Ý lei­beiningum.
    Hide details for SřnatakaSřnataka
      Hide details for SÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷kuSÚrst÷k tÝmasetning sřnat÷ku
      Helst ß­ur en sřklalyfjame­fer­ hefst. V÷xtur sveppa bŠlist ■ˇ sÝ­ar (eftir sveppalyfjagj÷f) en v÷xtur bakterÝa (eftir bakterÝulyfjagj÷f).
      Hide details for Ger­ og magn sřnisGer­ og magn sřnis
      Ef sřni er lÝti­ og kemst ekki tafarlaust ß SřklafrŠ­ideild mß setja ÷rfßa dropa af sterÝlu saltvatni Ý glasi­ til a­ hindra upp■ornun sřnis, en ekki svo miki­ a­ ■ynning ver­i ß sřni. Aldrei skal setja sřni til sřklarannsˇknar Ý formalÝn.

    Hide details for Sending og geymslaSending og geymsla

      Svepparannsˇkn:
      Geyma vi­ stofuhita og flytja ß rannsˇknastofu innan 15 mÝn., og Ý sÝ­asta lagi innan 24 klst.

    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
      Hide details for SvarSvar
      BakterÝurannsˇkn:
      NeikvŠ­ri rŠktun er svara­ ˙t eftir 4 sˇlarhringa, jßkvŠ­ rŠktun gŠti teki­ lengri tÝma. Allur v÷xtur af ■eim bakterÝum sem taldar eru ÷ruggir sřkingavaldar er tegundagreindur og gert nŠmi. V÷xtur af ÷­rum tegundum er metinn Ý hvert skipti. BakterÝur sem eru hluti e­lilegs grˇ­urs slÝmh˙­anna Ý nefholinu eru oftast ßlitnar mengunarvaldur og ■a­ sama mß segja um kˇag˙lasa neikvŠ­a stafřlˇkokka.

      Svepparannsˇkn:
      NeikvŠ­ sv÷r fßst eftir 3 vikur. JßkvŠ­ sv÷r: Ef myglusveppa■rŠ­ir sjßst vi­ smßsjßrsko­un ß sřni, Aspergillus rŠktast frß ˇnŠmisbŠldum einstakling e­a sjaldgŠfari meinvaldar rŠktast er hringt til me­fer­ara­ila; endanlegar ni­urst÷­ur me­ greiningu sveppa fylgja.
      Hide details for T˙lkunT˙lkun
      BakterÝurannsˇkn:
      Gert er rß­ fyrir ■vÝ a­ slÝmh˙­ heilbrig­s sk˙ta sÚ ßn ÷rverugrˇ­urs. Allar bakterÝutegundir, sem vaxa gŠtu ■vÝ m÷gulega veri­ sřkingarvaldar. Oftast er liti­ ß ■Šr bakterÝur sem eru hluti e­lilegs grˇ­urs slÝmh˙­anna Ý nefholinu sem mengunarvalda.

      Svepparannsˇkn:
      Ůegar sveppir finnast Ý sk˙tasřni sem teki­ er Ý skur­a­ger­ eru ■eir taldir sřkingarvaldar ■ar til anna­ sannast.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. Karen C. Carroll og Michael A. Pfaller. Manual of Clinical Microbiology. ASM Press, Washington D.C.
    2. Amy L. Leber og fÚl. Clinical Microbiology Procedures Handbook. ASM Press, Wasington D.C.

    Ritstjˇrn

    ┴lfhei­ur ١rsdˇttir - alfheidt
    Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir
    Sandra Berglind Tˇmasdˇttir - sandrabt
    Hj÷rdÝs Har­ardˇttir
    Sara Bj÷rk Southon - sarabso
    KatrÝn R˙n Jˇhannsdˇttir - katrinrj

    Sam■ykkjendur

    ┴byrg­arma­ur

    Ingibj÷rg Hilmarsdˇttir
    Hj÷rdÝs Har­ardˇttir

    ┌tgefandi

    ┴lfhei­ur ١rsdˇttir - alfheidt

    Upp »


    Skjal fyrst lesi­ ■ann 04/29/2010 hefur veri­ lesi­ 78159 sinnum