../ IS  
Útgefiđ gćđaskjal: Leiđbeiningar
Skjalnúmer: Rklín-289
Útg.dags.: 09/23/2020
Útgáfa: 2.0
2.02.03.01.01 Andróstendíon (LC-MS/MS)
Hide details for AlmenntAlmennt
Verđ: Sjá Gjaldskrá
Grunnatriđi rannsóknar: Andróstendíon er andrógen sterahormón. Hjá konum er andróstendíon myndađ nokkurn veginn til jafns í nýrnahettum og eggjastokkum en hjá körlum myndast ţađ fyrst og fremst í nýrnahettum en ţó einnig í eistum í litlum mćli. Heiladingulshormón örva framleiđslu andróstendíons, ACTH örvar framleiđslu frá nýrnahettum en LH frá kynkirtlum. Andróstendíon sjálft er tiltölulega veikur andrógen (karlvirkur) steri en getur ummyndast í útvefjum, t.d. í húđ og fituvef, í testósterón eđa í estrógen. Andróstendíon gegnir ásamt öđrum nýrnahettuandrógenum (DHEA) hlutverki viđ adrenarche.
Helsu ábendingar:
Karlgerandi einkenni (hyperandrogenismi -hirsutism/virilization) hjá konum og börnum.
Grunur um fjölblöđrueggjastokka heilkenni (polycystic ovary syndrome - PCOS) ţegar testósterón og testósterón/SHBG hlufall eru eđlileg.
Til ađ fylgja eftir sjúklingum sem eru á međferđ viđ međfćddum nýrnahettuauka (congenital adrenal hyperplacia (CAH)).
Hide details for Sýnataka, sending, geymsla og hvenćr mćling er framkvćmd.Sýnataka, sending, geymsla og hvenćr mćling er framkvćmd.

Undirbúningur sjúklings: Dagsveifla er á styrk andróstendíons og almennt skal miđa viđ ađ safna sýni ađ morgni.

Gerđ og magn sýnis:.Sýni, 0,5 ml sermi, tekiđ í serum glas međ rauđum tappa án gels (svört miđja) . Litakóđi samkvćmt Greiner.

Geymsla: Sermi geymist í 7 daga í kćli og í 6 mánuđ í frysti viđ -20°C.

Mćling gerđ einu sinni í viku í Fossvogi

Hide details for ViđmiđunarmörkViđmiđunarmörk
Konur (nmó/L)Karlar (nmól/L)
Fyrirburar, 26-28 vikur (dagur 4)3,2-9,83,2-9,8
Fyrirburar, 31-35 vikur (dagur 4)2,8-15,62,8-15,6
Fullburar, 1-7 daga0,7-10,10,7-10,1
8-30 daga0,6-2,80,6-2,8
1-5 mánađa0,2-2,40,2-2,4
6-24 máđađa< 0,50,1-0,5
2-3 ára< 0,5< 0,4
4-5 ára0,1-0,70,1-0,6
6-7 ára0,1-1,0<1,0
8-9 ára0,1-1,50,1-1,0
10-11 ára0,3-4,30,2-1,4
12-13 ára0,8--6,00,3-2,2
14-15 ára1,4-7,00,6-3,3
16-17 ára1,2-7,41,0-3,9
18-39 ára0,9-7,51,2-4,7
40 ára og eldri0,5-2,90,8-3,1
Fyrir tíđahvörf0,9-7,5á ekki viđ
Eftir tíđahvörf0,5-2,9á ekki viđ
Tanner stig I0,2-1,80,1-1,1
Tanner stig II0,5-4,80,3-1,7
Tanner stig III1,3-7,80,5-3,0
Tanner stig VI1,2-7,20,9-3,7
    Hide details for NiđurstöđurNiđurstöđur

    Túlkun

    Niđurstöđur andróstendíon mćlinga eru oftast túlkađar í samhengi viđ ađrar hormónamćlingar.

    Hćkkun:
    Vćgar andróstendíon hćkkanir sjást gjarnan hjá konum međ PCOS. Hćkkanir sjást líka viđ non-classic CAH og viđ Cushings heilkenni.

    Mikiđ hćkkuđ andróstendíon gildi geta sést viđ andrógen myndandi ćxli í nýrnahettum. Mikil hćkkun getur líka sést viđ ACTH framleiđandi ćxli og viđ classic CAH (algeran 21-hydroxylasa skort.)

    Viđ uppvinnslu hyperandrogenisma hjá konum og börnum eru yfirleitt gerđar mćlingar á testósteróni ásamt SHBG og DHEAS til viđbótar viđ andróstendíon. Mynstur í hćkkunum ţessara hormóna getur hjálpađ til viđ ađ stađsetja uppruna aukinnar hormónamyndunarinnar. Hćkkun á testósteróni ásamt hćkkunum á DHEAS og andróstendíon bendir til uppruna í nýrnahettum en hćkkun á testósteróni ásamt hćkkun á andróstendíoni (en ekki DHEAS) bendir til uppruna í eggjastokkum.

    Viđ međferđareftirlit viđ CAH vegna 21-hydroxylasaskorts er andróstendíon stundum notuđ sem viđbótarmćling viđ 17-hydroxy prógesterón.

    Hide details for HeimildirHeimildir
    Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Sixth Edition. Elsevier Saunders, 2017.
    Clinical Biochemistry, 3rd edition. Gaw et al.Churchill Livingstone, 2001.
    Kushnir et al. Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrophotometry Assay for Androstenedione, Dehydroepiandrosterone, and Testosterone with Pediatric and Adult Reference Intervals. Clinical Chemistry 56:7, 1138-1147, 2010.

        Ritstjórn

        Sigrún H Pétursdóttir
        Guđmundur Sigţórsson

        Samţykkjendur

        Ábyrgđarmađur

        Ísleifur Ólafsson

        Útgefandi

        Sigrún H Pétursdóttir

        Upp »


        Skjal fyrst lesiđ ţann 01/04/2019 hefur veriđ lesiđ 931 sinnum