../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: RklÝn-036
┌tg.dags.: 02/26/2021
┌tgßfa: 7.0
2.02.03.01.01 BlŠ­ingarskann ß mŠnuv÷kva
Hide details for AlmenntAlmennt
Ver­: Sjß Gjaldskrß
Grunnatri­i rannsˇknar: MikilvŠgt er a­ greina innansk˙msblŠ­ingar (subarachnoidal blŠ­ingar) og koma sj˙klingum Ý a­ger­ til a­ fyrirbyggja endurblŠ­ingar. ┴ fyrsta sˇlarhring eftir innansk˙msblŠ­ingu greinir t÷lvusnei­mynd af h÷f­i > 95% tilfella en ■egar frß lÝ­ur minnkar nŠmi­ og 5 d÷gum eftir blŠ­ingu eru a­eins ~ 50% sj˙klinga me­ jßkvŠ­a t÷lvusnei­mynd. BlŠ­ingarskann, ■.e. greining ß bilir˙bÝni Ý mŠnuv÷kva, er rannsˇkn sem hŠgt er a­ nota til a­ greina innansk˙msblŠ­ingar hjß sj˙klingum sem hafa neikvŠ­a t÷lvusnei­mynd af h÷f­i ■rßtt fyrir grun um innansk˙msblŠ­ingu.
Helstu ßbendingar:
Grunur um innansk˙msblŠ­ingu ■rßtt fyrir neikvŠ­a t÷lvusnei­mynd af h÷f­i.
Hide details for Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.
Undirb˙ningur sj˙klings: A­ minnsta kosti 12 klukkustundir ■urfa a­ lÝ­a frß upphafi h÷fu­verks sem vekur grun um innansk˙msblŠ­ingu ■ar til mŠnuv÷kvasřni er safna­ fyrir blŠ­ingarskann.

Ger­ og magn sřnis:
MŠnuv÷kvi, 0,5 ml er lßgmark fyrir rannsˇknina. MŠlt er me­ a­ safna sřni Ý sÚr glas (glas 5) og senda beint ß rannsˇknarkjarna Ý Fossvogi. Annars er notast vi­ sřni ˙r glasi 4 sem fyrst er sent ß rannsˇknarkjarna ß Hringbraut Ý smßsjßrsko­un og lÝfefnamŠlingar ß­ur en ■a­ er sent Ý Fossvog ■ar sem blŠ­ingarskanni­ er framkvŠmt. ═ glasi 4 ■urfa a­ vera u.■.b. 2 ml af mŠnuv÷kva ef framkvŠma ß blŠ­ingarskann ß sřninu.

Sřni fyrir blŠ­ingarskann skal verja fyrir ljˇsi (t.d. me­ ■vÝ a­ vefja ßlpappÝr utan um glasi­) til a­ koma Ý veg fyrir ni­urbrot bilir˙bins. Sřni­ skal berast ß rannsˇknarstofuna ßn tafar. Sřni­ mß ekki senda me­ r÷rpˇsti. Sřni­ ß a­ skilja ni­ur Ý 5 mÝn˙tur vi­ 2000 rpm, innan einnar klukkustundar frß s÷fnun. Flot skal geyma vi­ 4C Ý myrkri ■ar til mŠlt.

MŠling er ger­ allan sˇlarhringinn, alla daga vikunnar.

Hide details for Vi­mi­unarm÷rkVi­mi­unarm÷rk
┴ e­lilegu blŠ­ingaskanni er bÝlir˙bÝn ekki greinanlegt.
    Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
    T˙lkun
    Rau­ blˇ­korn sem berast Ý mŠnuv÷kvann vi­ innansk˙msblŠ­ingu rofna og losa oxyhemoglobin eftir u.■.b. 2-4 klukkustundir. Fyrir tilstu­lan makrˇfaga Ý heilahimnum umbreytist oxyhemoglˇbÝn sÝ­an Ý bÝlir˙bÝn. BÝlir˙bÝn myndast eing÷ngu in vivo en ekki in vitro (■.e. blˇ­ frß mŠnuholsßstungunni sjßlfri, sem getur menga­ mŠnuv÷kvasřni­, umbreytist ekki Ý bÝlir˙bÝn in vitro). Finnist bÝlir˙bÝn Ý mŠnuv÷kva samrŠmist ■a­ ■vÝ greiningu ß innansk˙msblŠ­ingu. Ůar sem umbreytinging ß oxyhemˇglˇbÝni yfir Ý bÝlir˙bÝn er tÝmahß­ skal mi­a vi­ a­ safna ekki mŠnuv÷kva fyrir blŠ­ingaskann fyrr en a.m.k > 12 klst eftir tilkomu einkenna sem vekja grun um innansk˙msblŠ­ingu. SÚ sřnum safna­ fyrir ■ann tÝma er ˇvÝst a­ oxyhaemoglobin hafi umbreyst yfir Ý bilir˙bin Ý nŠgjanlegu magni til a­ ■a­ greinist ß blŠ­ingarskanninu. Svipa­ er me­ sřni sem safna­ er meira en tveimur vikum eftir upphaf einkenna, ■ar er ekki hŠgt a­ ˙tiloka blŠ­ingu ■rßtt fyrir neikvŠtt blŠ­ingarskann vegna ■ess a­ mŠnuv÷kvinn hreinsast smßm saman af ni­urbrotsefnum blŠ­ingarinnar. OxřhemˇglˇbÝn, sem einnig kemur fram ß skanninu, getur myndast bŠ­i in vivo og in vitro og greinir ■vÝ ekki ß milli innansk˙msblŠ­inga og blˇ­mengunar frß mŠnustungu (stungublŠ­inga).
    Hide details for HeimildirHeimildir
    Revised national guidelines for analysis of cerebrospinal fluid for bilirubin in suspected subarachnoid haemorrhage. Cruickshank et al. Annals of Clinical Biochemistry 2008;45:238-244.
    Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Sixth edition. Elsevier, 2017.
    Sjßlsfprottin innansk˙msblŠ­ing - yfirlitsgrein. Ëlafur ┴ Sveinsson, Ingvar H. Ëlafsson, Ëlafur Kjartansson, Einar M. Valdimarsson. LŠknabla­i­ 2011/97; 355-362.

      Ritstjˇrn

      Sigr˙n H PÚtursdˇttir
      Gu­mundur Sig■ˇrsson

      Sam■ykkjendur

      ┴byrg­arma­ur

      ═sleifur Ëlafsson

      ┌tgefandi

      Sigr˙n H PÚtursdˇttir

      Upp »


      Skjal fyrst lesi­ ■ann 03/03/2011 hefur veri­ lesi­ 1864 sinnum