../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Lei­beiningar
Skjaln˙mer: RklÝn-135
┌tg.dags.: 03/07/2019
┌tgßfa: 4.0
┴b.ma­ur: ═sleifur Ëlafsson

2.02.03.01.01 Methˇtrexat

Hide details for AlmenntAlmennt
Ver­: Sjß Gjaldskrß
Grunnatri­i rannsˇknar: Methˇtrexat er lyf me­ frumuhemjandi og ˇnŠmisbŠlandi verkun. Lyfi­ hamlar DNA myndun me­ ■vÝ a­ hindra ummyndun fˇlÝnsřru yfir Ý virka formi­, tetrahřdrˇfˇlinsřru, sem er nau­sřnlegt kˇensÝm vi­ myndun kjarnsřra. ═ mi­lungs og hßum sk÷mmtum (35 mg/m2 – 12 g/m2) er lyfi­ nota­ vi­ brß­u hvÝtblŠ­i og vi­ ßkve­num tegundum annarra krabbameina en Ý lŠgri sk÷mmtum (7,5 – 25 mg/m2) til me­h÷ndlunar ß illvÝgum tilfellum krˇnÝskra sj˙kdˇma eins og t.d. psˇriasis og iktsřki. Frßsog metˇtrexats frß meltingarvegi er gott eftir innt÷ku lßgra skammta (<30 mg/m2) og er ■ß a­gengi­ um 80-100%. Eftir innt÷ku stŠrri skammta mettast frßsogi­ og ■arf ■ß a­ gefa lyfi­ framhjß meltingarvegi (parenteralt). Hßmarks■Úttni lyfsins nŠst Ý blˇ­i eftir 1-2 klst frß innt÷ku. Prˇteinbinding er um 50%. Um 90% af metˇtrexati ˙tskilst ß ˇbreyttu formi um nřru innan 24 klst frß gj÷f en helmingunartÝmi er breytilegur og er m.a. hß­ur ■Úttni Ý blˇ­i. Ůannig getur helmingunartÝminn veri­ < 2 tÝmar fyrst eftir gj÷f ■egar ■Úttni er mikil en >10 klst ■egar lengra er li­i­ frß gj÷f og ■Úttnin or­in lŠgri. Methˇtrexat me­fer­ getur haft Ý f÷r me­ sÚr řmsar alvarlegar aukaverkanir eins og ÷nnur krabbameinslyf. Til a­ draga ˙r auka- og eitur-verkunum af v÷ldum hßrra skammta af methˇtrexati er leucovorin "bj÷rgun" gefin Ý kj÷lfar me­fer­arinnar. Leucovorin (kalsÝum fˇlÝnat) er virk fˇlÝnsřru aflei­a sem gerir kjarnsřrumyndun m÷gulega jafnvel ■ˇtt methˇtrexat sÚ til sta­ar. Leucovorin me­fer­ er ■annig notu­ til a­ "bjarga" heilbrig­um frumum lÝkamans frß aukaverkunum methˇtrexats.
Helstu ßbendingar:
Til a­ lei­beina me­ leucovorin me­fer­, hvenŠr h˙n skuli hafin, Ý hva­a sk÷mmtum og hve lengi h˙n skuli gefin.
Hide details for Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.Sřnataka, sending, geymsla og hvenŠr mŠling er framkvŠmd.
Sřnataka: Sty­jast skal vi­ me­fer­arߊtlun ■egar sřnat÷kutÝmar eru ßkve­nir.
Ger­ og magn sřnis: Sřni teki­ Ý serum glas me­ rau­um tappa ßn gels (sv÷rt mi­ja) . Litakˇ­i samkvŠmt Greiner.
Geymsla: Sřni geymist Ý 24 tÝma Ý kŠli en nßist ekki a­ mŠla ■a­ innan ■ess tÝma skal ■a­ fryst. Sermi sem nota ß til methˇtrexat mŠlinga skal verja fyrir ljˇsi.

FramkvŠmd: MŠling er ger­ allan sˇlarhringinn, alla daga vikunnar.
Hide details for Me­fer­arm÷rkMe­fer­arm÷rk
Me­fer­arm÷rk ßkvar­ast af ßbendingu, skammtastŠr­ og tÝmalengd eftir gj÷f lyfs (sjß vi­eigandi me­fer­arߊtlun).

MŠlist methˇtrexat styrkur hŠrri en gildin Ý t÷flunni hÚr a­ ne­an, eftir staka inngj÷f (single bolus), ■ß er m÷guleiki ß eitrun.
Hßskammtame­fer­
eftir 24 klst10 Ámol/L
eftir 48 klst1,0 Ámol/L
eftir 72 klst0,2 Ámol/L

Hide details for Ni­urst÷­urNi­urst÷­ur
Truflandi efni: Gel Ý blˇ­t÷kuglasi getur valdi­ falskri lŠkkun ß styrk lyfs Ý blˇ­sřni me­ ■vÝ a­ draga lyfi­ Ý sig. Ůessi lŠkkun getur veri­ klÝnÝskt marktŠk, hß­ r˙mmßli sřnis og ■eim tÝma sem sřni­ er geymt Ý glasinu.

T˙lkun
Leukˇvorin me­fer­ er vanalega ekki hafin fyrr en 24 klst eftir upphaf methˇtrexat me­fer­ar en ■a­ er gert til ■ess a­ trufla ekki virkni lyfsins gegn sj˙kdˇmnum sem veri­ er a­ me­h÷ndla. S-methˇtrexat er sÝ­an mŠlt reglulega ■ar til styrkur lyfsins er kominn ni­ur fyrir 0,2 Ámˇl/L. Nau­sřnlegt er a­ tryggja rÝkulegan ˙tskilna­ l˙ta­s (alkalÝsks) ■vags ■egar serumstyrkur metotrexats er hßr til a­ minnka lÝkur ß nřrnaskemmdum vegna ˙tfalls metˇtrexats Ý nřrnapÝplum.
Hide details for HeimildirHeimildir
ARK Methotrexate Assay, ARK Diagnostics, Inc. 2017.
Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. Sixth Edition. Elsevier Saunders, 2017.
The Pharmacological Basis of Therapeutics, Goodman and Gilman. Eleventh Edition. McGrawHill. 2006.


    Ritstjˇrn

    Sigr˙n H PÚtursdˇttir
    Gu­mundur Sig■ˇrsson

    Sam■ykkjendur

    ┴byrg­arma­ur

    ═sleifur Ëlafsson

    ┌tgefandi

    Sigr˙n H PÚtursdˇttir

    Upp »


    Skjal fyrst lesi­ ■ann 03/06/2011 hefur veri­ lesi­ 969 sinnum

    © Origo 2019