../ IS  
Útgefiđ gćđaskjal: Vinnulýsing
Skjalnúmer: LSH-3853
Útg.dags.: 12/22/2021
Útgáfa: 2.0
16.03.02 Sárar geirvörtur
    Hide details for TilgangurTilgangur
    Ađ lýsa međferđ viđ sársauka eđa sárum á geirvörtum hjá konu viđ brjóstagjöf.

    Skilgreining
    Sár og/eđa sársauki í geirvörtum sem eykst og/eđa viđhelst fram yfir fyrstu viku í brjóstagjöf.
    Hide details for FramkvćmdFramkvćmd
    Skođun, greining og mat á sársauka
    Eftirfarandi ţćttir eru metnir og skráđir í sjúkraskrá:
    • Lýsing á sársauka í geirvörtu, t.d. sviđi, sársauki, brunatilfinning eđa kláđi.
    • Húđ á geirvörtu; lit, mar, áferđ, fleiđur eđa sár, glansandi húđ eđa blćđir. Verđur húđ hvít og er sársauki í geirvörtu eftir brjóstagjöf?
    • Útferđ úr sárum, hreint eđa merki um sýkingu (gulleitur vessi).
    • Hvort mögulega sé mjólkurbóla (bleb") í mjólkurgangi fremst á geirvörtu.
    • Tímasetning sársauka; í upphafi brjóstagjafar, stendur alla brjóstagjöfina eđa eftir brjóstagjöf. Er sársauki á milli brjóstagjafa?
    • Stađsetning og styrkleiki sársauka.
    • Ţćttir hjá móđur sem valdiđ geta sársauka, sjá sárar geirvörtur - mögulegar orsakir.

    Međferđ til ađ minnka sársauka í geirvörtum viđ brjóstagjöf
    • Álögn barns á brjóst er metin og hvort barn sjúgi á árangursríkan hátt og kyngir í brjóstagjöfinni.
    • Klippt er á tunguhaft ef greining liggur fyrir.
    • Móđur er ráđlagt ađ:
      • Setja rakan og volgan bakstur yfir geirvörtu í um tvćr mínútur fyrir brjóstagjöf.
      • Byrja á ţví ađ gefa ţađ brjóst sem er betra.
      • Gefa brjóst í mismunandi gjafastellingum, hćgindastelling getur veriđ hjálpleg (laid back position).
      • Leggja oft á brjóst og í styttri tíma í einu.
      • Setja fingur í munnvik ţegar barniđ er tekiđ af brjóstinu.
      • Forđast snuđ á međan sársauki er í geirvörtunni vegna ţess ađ börnin nota ađra sogtćkni viđ ađ sjúga snuđiđ.
      • Nota ađeins mexíkanahatt ef sársaukinn er ţađ mikill ađ hún treystir sér ekki til ađ leggja barn á brjóst án ţess.
      • Nota ađeins geirvörtukrem í undantekningartilvikum. Kremiđ getur valdiđ eymslum í húđ og ofnćmiseinkennum.
      Međferđ viđ sárum á geirvörtum
      • Sár á geirvörtum eru skođuđ og alvarleiki (stigun) skráđur í sjúkraskrá:
        1. Stig 1 - Á yfirborđi húđar: Sársauki og vanlíđan í húđ en ekki sár, getur veriđ rođi, mar, rauđir blettir og/eđa bólga.
        2. Stig 2 - Yfirborđ húđar er rofiđ: Sársauki međ grunnu húđrofi, fleiđur, ţrýstingssár (ţví barn tekur geirvörtu skakkt), blćđing undir húđ og grunnt sár.
        3. Stig 3 - Miđlungs djúpt sár: Húđrof ţar sem yfirborđ húđar og undirhúđ er ekki til stađar.
        4. Stig 4 - Djúpt sár: Skemmd á húđ og í vef. Getur innifaliđ rof í undirhúđ og dýpra niđur í vefinn.
      • Móđur er veitt frćđsla um:
        • Álögn og stellingar barns á brjósti en ţađ er lykilatriđi varđandi fyrirbyggingu sára.
        • Ađferđir viđ ađ laga grip barns á brjóstinu og huga ađ stellingu barns.
        • Ađ nota volgar og blautar grisjur á geirvörtuna í um tvćr mínútur fyrir og eftir brjóstagjöf.
        • Ađ ţvo geirvörtu međ mildu sápuvatni án ilmefna 2-3 sinnum á dag.
        • Ađ dreifa móđurmjólk yfir geirvörtu eftir gjöf og láta hana ţorna ef sár er á stigi 1. Ekki má setja móđurmjólk á rofna húđ vegna sýkingahćttu.
        • Ađ nota mexíkanahatt tímabundiđ međan sárin eru ađ gróa, en ţađ er ađeins gert í völdum tilvikum ef sársauki er mjög mikill.
        • Ađ forđast notkun á kremi, geli eđa smyrsli til ađ laga aumar og sárar geirvörtur ţar sem lítiđ er til af rannsóknum sem mćla međ ţví. Mćđur ţurfa ađ gćta varúđar viđ notkun á slíkum efnum. Efnin geta truflađ eđlilegt ferli eins og smurefni Montgomerís kirtlanna. Ţekkt er ofnćmi eins og fyrir ull sem er í lanolíni. Deyfikrem geta valdiđ ofnćmi og truflađ tćmingarviđbragđiđ.
      Ef komiđ er opiđ sár á geirvörtu og sáriđ er án sýkingarmerkja er hćgt ađ nota sjálfviđlođandi rakaumbúđir (Hydrogel pads) á sáriđ milli brjóstagjafa. Rakabaksturinn hylur sáriđ sem auđveldar frumuuppbyggingu og fyrirbyggir uppgufun úr sárinu og ađ ţađ ţorni. Rakabakstur hjálpar frumunum ađ grćđa sáriđ innan frá. Ef blćđir úr geirvörtu og barn kyngir blóđi ţá er ţađ ekki skađlegt fyrir barniđ.

      Ef móđir treystir sér ekki til ađ leggja barn á brjóst vegna sársauka getur ţurft ađ hćtta ađ leggja barn á brjóst í 1-2 daga og nota ţá mjaltavél á međan sáriđ er ađ gróa.

      Međferđ viđ sársauka vegna sýkingar í geirvörtum
      Ef sár og fleiđur í geirvörtum nćr ekki ađ gróa, getur ástćđan veriđ bakteríu- eđa sveppasýking. Ţá er veitt međferđ skv. verklagi um bakteríusýkingu í geirvörtum eđa sveppasýkingu í geirvörtum eftir ţví sem viđ á.

      Hide details for HeimildirHeimildir
      1. Kent, J.C., Aston, E., Hardwock, C.M., Rowan, M.K., Chia, E.S., Fairclough, K.A., menon, L.L., Scott, C., Mather-McCaw, G.M., Navrro, K., og Geddes, D.T. (2015). Nipple Pain in Breastfeeding Mothers: Incidence, Causes and Treatments.(12) 12247-12263. doi:10.3390/ijerph121012247.
      2. Walker M. Breastfeeding Management for the Clinician, Using the Evidence. 5th Ed. Massachusetts: Jones and Bartlett; 2021.
      3. McClellan H, Hepworth A, Garbin C, Rowan M, Deacon J, Hartmann P and Geddes D. (2012). Nipple Pain during Breastfeeding with or without Visible Trauma. Journal of Human Lactation. 28(4): p. 511-521.
      4. Cindy-Lee Dennis , Kim Jackson, Jo Watson. (2014). Cochrane Database Syst Rev. Interventions for treating painful nipples among breastfeeding women. 15(12). doi: 10.1002/14651858.CD007366.pub2.
      5. Wamback K., og Spencer, B. (2021). Breastfeeding and Human lactation. Sixth edt. Boston: Jones and Bartlett Publishers.
      6. Berens, P., Eglash, A., Malloy, M., Alison M. Steube, A.M., and the Academy of Breastfeeding Medicine. (2016). ABM Clinical Protocol #26: Persistent Pain with Breastfeeding. BREASTFEEDING MEDICINE. ( 11), 2. Mary Ann Liebert, Inc. DOI: 10.1089/bfm.2016.29002.pjb
      7. Marsha Walker,(2013). Are There Any Cures for Sore Nipples. ? (2013). Clinical Lactation, 4(3). http://www.clinicallactation.org/
      8. Genna, C.W. (2016). Supporting sucking skills in breastfeeding infants. Sundburry (MA): Jones & Bartlett Publishers.
      9. Bolourian, M., og fl. (2020) The effect of peppermint on the treatment if nipple fissure during breastfeeding: A systematic review. International Journal of Pediatrics. 8(7).
      10. Wambach K. andSpencer, B. (2021). Breastfeeding and Human Lactation.Boston: Jones and Bartlett Publishers.
      11. Cotterman, J.(2018). Engorgement help: Reverse pressure softening ...a technique to aid latching when a mother is engorged. Kelly Mom. Parenting breastfeeding.
      12. Srinivasan, A. og fl. (2019). Frenotomy in infants with tongue tie and breastfeeding problems. Journal of Human Lactarion. 35(4), 706-712.
      13. Walker, M. (2013). Are there any cures for sore nipples? Clinical Lactation, 4(3). http://www.clinicallactation.org

    Ritstjórn

    Eva Jónasdóttir - evajonas
    Ingibjörg Eiríksdóttir - ingieiri
    Kolbrún Gísladóttir
    Margrét Sjöfn Torp

    Samţykkjendur

    Ábyrgđarmađur

    Ingibjörg Th Hreiđarsdóttir
    María G Ţórisdóttir

    Útgefandi

    Kolbrún Gísladóttir

    Upp »


    Skjal fyrst lesiđ ţann 11/25/2015 hefur veriđ lesiđ 378 sinnum