../ IS  
┌tgefi­ gŠ­askjal: Vinnulřsing
Skjaln˙mer: LSH-187
┌tg.dags.: 09/28/2019
┌tgßfa: 2.0
23.02.01.01 Mat ß ˇrß­i
PrentvŠn ˙tgßfa fyrir vef ß pdf formi

    Hide details for TilgangurTilgangur
    A­ lřsa mati ß ßhŠttu■ßttum ˇrß­s og mati ß ˇrß­i fullor­inna vi­ innl÷gn.
    Hide details for Hver framkvŠmir og hvenŠrHver framkvŠmir og hvenŠr
    Hj˙krunarfrŠ­ingur e­a lŠknir metur innan sˇlarhrings frß innl÷gn hvort sj˙klingur sÚ me­ ßhŠttu■Štti fyrir ˇrß­i.
    Hide details for FramkvŠmdFramkvŠmd
    Mat ß ßhŠttu■ßttum
    Meti­ er hvort eftirfarandi ßhŠttu■Šttir sÚu til sta­ar:
      • Hßr aldur (65 ßra e­a eldri)
      • VitrŠn sker­ing e­a heilabilun (fyrri saga e­a nřtilkomin)
      • Nřlegt mja­marbrot
      • Alvarleg veikindi, ■.e sj˙kdˇmsßstand fer versnandi e­a sj˙klingur er Ý hŠttu ß a­ versna

    Ef ßhŠttu■Šttir eru til sta­ar
    1. Kanna­ er hvort til hafi komi­ breytingar ß heg­un sj˙klings sÝ­ustu klukkustundir e­a daga ß undan. Upplřsinga um ■a­ er afla­ frß sj˙klingi, a­standanda e­a um÷nnunara­ila. Eftirfarandi breytingar gefa vÝsbendingar um ˇrß­ og sÚrstaklega ■arf a­ vera ß var­bergi gagnvart einkennum um ■÷gult ˇrß­ (merkt *):
      • VitrŠn starfsemi t.d. minnku­ einbeiting*, hŠg vi­br÷g­*, rugl
      • Skynjun t.d. sjˇn- e­a heyrnarofskynjanir
      • LÝkamleg starfsemi t.d. minnku­ lÝkamleg virkni*, minnka­ar hreyfingar*, eir­arleysi, ˇrˇleiki, breytt matarlyst*, svefntruflanir
      • FÚlagsleg heg­un t.d. skortur ß samvinnu, hlÚdrŠgni e­a framtaksleysi*, e­a breyting ß samskiptum, skapferli, hugarßstandi e­a vi­horfum.
      • Einnig mß:
        • Bi­ja sj˙kling um a­ telja upp vikudaga Ý ÷fugri r÷­ (engin villa leyfileg) e­a endurtaka talnarunu afturßbak (e­lilegt a­ geta endurteki­ a.m.k. ■rjßr t÷lur)
        • FramkvŠma „4AT“ prˇf (vi­auki F Ý klÝnÝskum lei­beiningum)
    2. Hjß sj˙klingi Ý ßhŠttu er skima­ me­ DOS (Delirium observation screening scale) eftir einkennum ˇrß­s daglega en oftar ef breyting ver­ur ß ßstandi sj˙klings. Ef sj˙klingur fŠr 3 e­a fleiri stig ß DOS er grunur um ˇrß­.
    3. Ef ekki er grunur um ˇrß­ er beitt forv÷rnum vi­ ˇrß­i.
    4. Ef grunur er um ˇrß­ framkvŠmir lŠknir mat til a­ sta­festa sj˙kdˇmsgreiningu me­ CAM e­a eftirfarandi greiningarskilmerkjum DSM-5*:
      1. Truflun ß athygli (skert hŠfni til a­ beina, vi­halda og skipta athygli) og tilvitund (■vÝ a­ vera var vi­ umhverfi­ e­a vera ■ess ßskynja, ■.e. skert ßttun ß umhverfinu).
      2. ┴stand ■rˇast ß sk÷mmum tÝma (venjulega ß klst./fßum d÷gum), skyndileg breyting er frß fyrra ßstandi ß athygli og tilvitund (■vÝ a­ vera var vi­ umhverfi­) og er h˙n mismikil og sveiflukennd yfir sˇlarhringinn.
      3. Frekari truflun er ß vitrŠnni getu (t.d. minni, ßttun, mßli, rřmdarskynjun e­a skynt˙lkun, s.s. mis- e­a ofskynjanir).
      4. Truflun ß A. e­a C. skřrist ekki betur af sj˙kdˇmi e­a heilkenni sem veldur vitrŠnni sker­ingu, sem er til sta­ar fyrir e­a er Ý ■rˇun og er ekki hjß sj˙klingi me­ alvarlega me­vitundarsker­ingu, m.a. me­vitundarleysi.
      5. Saga, sko­un og rannsˇknir benda til a­ ßstandi­ sÚ vegna lÝfe­lisfrŠ­ilegra aflei­inga annars sj˙kdˇmsßstands, eiturverkana e­a frßhvarfs (■.e. lyfja e­a vÝmuefna) e­a ˙tsetningar fyrir eiturefnum e­a hafi marg■ßtta orsakir.
    5. ┴ gj÷rgŠslu og v÷knun er CAM-ICU nota­ur vi­ skimun og greiningu.

    * Helstu evrˇpsku og bandarÝsku fagsamt÷kin um ˇrß­ mŠla me­ r˙mri t˙lkun ß li­ A og D til a­ missa ekki af greiningu ˇrß­s, ■.e. a­ sj˙klingar sem ekki er hŠgt a­ meta nßnar vitrŠna getu hjß, vegna skertrar me­vitundar (en eru ■ˇ ekki alveg me­vitundarlausir) Štti a­ gera rß­ fyrir a­ hafi athyglisbrest og a­ ■eir geti ■ß falli­ undir skilgreiningu um ˇrß­, frekar en ˙tiloka ■ß greiningu.

    Skrßning
    • Hj˙krunarfrŠ­ingur skrßir mat ß einkennum Ý sj˙kraskrß og setur fram vi­eigandi hj˙krunargreiningu.
    • LŠknir skrßir lŠknisfrŠ­ilega greiningu ˇrß­s.
    Hide details for HeimildirHeimildir
    1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Washington, DC: American Psychiatric Society; 2013.
    2. Bellelli G, Morandi A, Davis DH, et al. Validation of the 4AT, a new instrument for rapid delirium screening: a study in 234 hospitalised older people. Age Ageing. 2014;43(4):496-502.
    3. De J,Wand AP. Delirium screening: a systematic review of delirium screening tools in hospitalized patients. Gerontologist. 2015;55(6):1079-1099
    4. Delirium: prevention, diagnosis and management. Clinical guideline (CG103) Published date: July 2010. https://www.nice.org.uk/guidance/cg103
    5. Ely EW, Inouye SK, Bernard GR. Delirium in mechanically ventilated patients: Validity and reliability of the confusion assessment method for the intensive care unit (CAM-ICU). JAMA. 2001;286(21), 2703-2710.
    6. Han JH, Wilson A, Vasilevkis EE. Diagnosing delirium in older emergency department patients: Validity and reliability of the delirium triage screen and the brief confusion assessment method. Annals of Emergency Medicine. 2013; 62,458–465.
    7. KlÝnÝskar lei­beiningar: Greining, forvarnir og me­fer­ vi­ ˇrß­i.
    8. Inouye SK, van Dyck CH, Alessi CA, Balkin S, Siegal AP, Horwitz RI. Clarifying confusion: the Confusion Assessment Method: a new method for detection of delirium. Ann Intern Med. 1990;113(12):941-948.
    9. Inouye SK, Westendorp RG, Saczynski JS. Delirium in elderly people. Lancet. 2014;383(9920):911-922.
    10. MacLullich AMJ, Anand A, Davis DHJ. New horizons in the pathogenesis, assessment and management of delirium Age and Ageing 2013; 42: 667–674 doi: 10.1093/ageing/aft148
    11. Oh ES, Fong TG, Hshieh TT. Delirium in Older Persons Advances in Diagnosis and Treatment JAMA. 2017;318(12):1161-1174. doi:10.1001/jama.2017.12067
    12. Salih SA, Paul S, Klein K, Lakhan P, Gray L. Screening for delirium within the interRAI acute care assessment system. J Nutr Health Aging. 2012; 16(8):695-700.
    13. Scheffer AC, van Munster BC, Schuurmans MJ, de Rooij SE. Assessing severity of delirium by the Delirium Observation Screening Scale. Int J Geriatr Psychiatry. 2011;26(3):284-291.
    14. Steinunn Arna Ůorsteinsdˇttir. Ërß­ eftir opna hjartaa­ger­: Forprˇfun skimunarlista (Delirium observation screening scale- DOS) og kerfisbundin frŠ­ileg samantekt. Lokaverkefni til meistaraprˇfs Ý hj˙krunarfrŠ­i (30 einingar) vi­ hj˙krunarfrŠ­ideild Hßskˇla ═slands. H÷fundur:, Lei­beinandi: HerdÝs Sveinsdˇttir. Meistaranßmsnefnd: HerdÝs Sveinsdˇttir, prˇfessor, Jˇn SnŠdal, ÷ldrunarlŠknir. ┌tgßfurÚttur ę 2012 Steinunn Arna Ůorsteinsdˇttir. Prenta­ ß ═slandi af Hßskˇlaprent ehf., ReykjavÝk, 2012
    15. Steinunn Arna Ůorsteinsdˇttir, HerdÝs Sveinsdˇttir, Jˇn SnŠdal lŠknir. Ërß­ eftir opna hjartaa­ger­: kerfisbundin samantekt ß algengi, ßhŠttu■ßttum og aflei­ingum. LŠknabla­i­ 2015. 06. tbl. 101.
    16. The DSM-5 criteria, level of arousal and delirium diagnosis: inclusiveness is safer. European Delirium Association and American Delirium Society. BMC Medicine 2014;12:141 Sˇtt af vef 09. oktˇber 2017.

Ritstjˇrn

Sˇlr˙n R˙narsdˇttir
Elfa Ů÷ll GrÚtarsdˇttir
MargrÚt Sj÷fn Torp
Kolbr˙n GÝsladˇttir
Steinunn Arna Ůorsteinsdˇttir
Tryggvi ١rir Egilsson

Sam■ykkjendur

┴byrg­arma­ur

Gu­laug Rakel Gu­jˇnsdˇttir

┌tgefandi

Sˇlr˙n R˙narsdˇttir

Upp »


Skjal fyrst lesi­ ■ann 09/12/2014 hefur veri­ lesi­ 439 sinnum

© Origo 2019